We hebben 584 gasten online

2006 Wijbe Bekkema: Scholen zijn beter af zonder die oude garde

Gepost in Onderwijs

Dat een derde van de leraren binnenkort met pensioen gaat, is een zegen voor het onderwijs. Starre opvattingen blokkeren nu de onderwijsvernieuwing

 

door Wijbe Bekkema in Trouw van 21 maart 2006

InTrouw van zaterdag 18 maart schrijft Marleen Barth (van het CNV) dat zich binnenkort een grote ramp zal voltrekken in het Nederlandse onderwijs omdat een derde van alle leraren met pensioen gaat. Ik denk dat er daardoor juist een kans ontstaat op beter onderwijs. Het is vooral de oude garde die vertragend en star meent dat onderwijsvernieuwing helemaal niet nodig is. Nu staan er op dit moment niet gewoon verschillende standpunten tegenover elkaar. Het gaat er om dat we besef hebben van eigentijdse culturele ontwikkelingen. We moeten, gedwongen door de ontwikkelingen in de samenleving, een andere aanpak kiezen voor wat we onderwijs noemen.

Mevrouw Barth noemt kennis overdragen de kern van het onderwijs. Nu meenden we vroeger inderdaad dat we de gedachten en ideeën van volwassenen konden overdragen op jongeren door het ze duidelijk te vertellen. Dat was een goede opvatting en een goede werkwijze maar die werkt nu absoluut niet meer en is dus ook niet meer wenselijk. Het onderwijs zal zich dienstbaar moeten opstelleri naar de huidige jongeren. En die wachten niet meer op die oude vorm van kennisoverdracht. Sterker nog: dat werkt niet meer. Wie dat niet inziet, zal nog lang bijvoorbeeld blijven zeggen dat de docent weer voor de klas moet.

Laten we hopen dat die geluiden snel met pensioen gaan, Ze blokkeren het onderwijs in hoge mate. De jongere leert niet meer door het horen. Mensen uit de onderwijswereld horen dat te weten. Jongeren hebben behoefte aan persoonlijke begeleiding om een plaats te verwerven in de ingewikkelde en veelzijdige maatschappij. En daarom willen velen binnen het onderwijs niet langer vakdocent zijn maar nemen meer de rol van coach op zich. Ze worden iemand die leerlingen als mens persoonlijk begeleidt, ook in het persoonlijke leerproces waarbij vaardigheden en kennis op worden gedaan voor een beroep. Dat is de kant die we opgaan en dat is prima.

Dat klassikale onderwijs waar meer dan vijfentwintig jongeren stil moeten blijven luisteren naar de wijsheid van één docent is allang niet meer werkbaar. En dat is geen ramp. Het terugverlangen naar die vorm van lesgeven wel. Het vernieuwen en aanpassen van het onderwijs duurt misschien ook wel zo lang omdat sommigen (anderen zeggen velen) zo vasthouden aan oude patronen en oude zekerheden. Het is ook niet makkelijk het oude los te laten en een nieuwe visie en overtuiging te ontwikkelen. Eigenwijze leerkrachten zitten daar niet op te wachten, die hebben jarenlang verteld wat waar was en hoe je het moest zien. Dat er binnenkort zo'n groot deel van de oude garde met pensioen gaat, is geen ramp maar eerder een zegen. Ik beweer niet dat er nu al heel veel goed gaat. Want in de overgangsfase waarin het onderwijs nu verkeert, laten we ook steken vallen. Nieuwe opvattingen worden nog gebracht in oude structuren en we weten hoe het gaat met jonge wijn in oude zakken. Dat loopt niet goed af. Het onderwijs zou wel gediend zijn met op korte termijn meer pedagogisch opgeleide jonge mensen. Zij kunnen begeleiding geven en met de leerling gestelde doelen bereiken. Deze crisis moet ook weer niet te lang duren.

Mevrouw Barth wil de belangen behartigen van onderwijzers. Maar doe het dan niet door te pleiten voor een terugkeer naar oude situa- ties. Er is geen terug en dat is juist goed. Of pleiten voor salarisverhoging, ook zo fout. Dat eeuwige gezeur over ons salaris ben ik zo zat. Bovendien krijg ik niet meer status als ik meer verdien.

Wanneer er meer begrip en meer eenheid ontstaat binnen het onderwijs en wanneer mensen mij zien als een goede begeleider van jongeren, kan ik daar veel waardering uit putten. Van meer geld merken mijn buren en vrienden toch weinig, (nog vaker op vakantie?) maar van verhalen over goed onderwijs raken ze onder de indruk. Dat doet mijn aanzien stijgen.

 

De school wordt steeds persoonlijker naar de leerling toe. Opvoeding komt ook steeds vaker binnen de die scholen aan bod. Maar dan niet dankzij artikel 23 vanuit verschillende levensbeschouwingen. Dat is achterhaald, mevrouw Barth. Zo is onze wereld niet meer.. Scholen moeten jongeren begeleiden op een eigen levensweg. En doen dat niet vanuit een (oude) ideologie of geloofsovertuiging.

Scholen kunnen wel waarden afspreken en zich daar op richten. Waarden die ons een kritische spiegel voorhouden. Waarden die heel stimulerend kunnen zijn als je als jongere een weg zoekt die je wilt gaan. Denk aan: verantwoordelijkheid, respect, zingeving, ontwikkeling van talent en dergelijke.

Er zal nog wel heel moeten gebeuren eer de eenheid in visie en mentaliteit bereikt is in het onderwijs. Er is nog zoveel onbegrip en het wemelt van de tegengestelde meningen. We kunnen wel concluderen dat het proces dus nog jaren zal doorgaan. En met nog tien jaar voor de boeg in het onderwijs hoop ik het nog net mee te maken. Dan kan ik op vijfenzestigjarige leeftijd met een gerust hart het onderwijswereldje verlaten. En och, een grote cultuuromslag, zoals wij die nu meemaken, mag ook eventjes duren.

Wijbe Bekkema is leerlingbegeleider op roc Landstede in Harderwijk.