We hebben 250 gasten online

Recensie 'Basisboek Social Media' Désirée van Osch en Renée van Zijl

Gepost in Recensies

basisboek social media desiree van osch renee van zijl

Social media zijn in onze huidige maatschappij niet meer weg te denken. Ze maken er namelijk integraal deel van uit. Nog nooit is er een boek verschenen waarin de rol van de social media vanuit de wetenschap en de beroepspraktijk aan een nadere analyse werd onderworpen. Dit basisboek geeft geen handleidingen hoe sociale media zijn te gebruiken. De titel van het boek pretendeert dat het een basisboek voor sociale media is en dat roept verwachtingen op. In die verwachting wordt de lezer niet teleurgesteld.

Kenmerkend is dat de bijdragen door de te onderscheiden auteurs onder redactie staan van twee zichzelf noemende 'digital immigrants', die, na het redigeren van het boek, zichzelf in feite beschouwen als 'digital natives', en terecht. In alle bijdragen worden verschillende beschrijvingen gegeven over wat men dient te verstaan onder social media en de rol die ze in onze huidige maatschappij vervullen. Voorop staat dat de social media dynamisch en veranderlijk zijn, maar dat ze toch aansluiten bij bestaande kennisdomeinen. Daarnaast construeren social media hun eigen werkelijkheid.

Het boek verbindt de social media met kennisdomeinen die binnen het gebied van 'communicatie' van belang zijn voor managers, beroepsbeoefenaars, docenten, studenten, trainers en adviseurs. Een van de belangrijkste lessen is dat er geen strategieën te bedenken zijn hoe social media naar een voorafgesteld doel kunnen leiden.

Veel bijdragen aan het boek komen vanuit het veld van beoefenaars van de communicatiewetenschappen en combineren de wetenschapspraktijk met de beroepspraktijk. Volgens de redactie het eerste boek dat de kennis uit beide richtingen samenbrengt.

De bijdragen van de auteurs verschillen inhoudelijk sterk van elkaar, waarbij de bijdrage van Jan van Dijk er zeker uitspringt. In een heldere analyse beschrijft hij de opkomst van de social media en de maatschappelijke effecten. Hij noemt het verbazingwekkend dat het zolang heeft geduurd, want het individualiseringsproces is door veel sociologen de allerbelangrijkste trend van de hedendaagse westerse samenleving genoemd(Het standaardboek van Christopher Lasch: "The Culture of Narcissism" verscheen al in 1979. J.SW). Pas in de jaren negentig droeg de komst van Google ertoe bij, dat het internet terug was bij zijn oorsprong: een peer-to-peer netwerk, niet voor academici maar voor de hele bevolking.

Als tegenbeweging van de individualisering namen de sociale en medianetwerken in belang toe. Deze nieuwe communicatievormen bewegen zich, volgens van Dijk, tussen inter-persoonlijke en massacommunicatie. De uitwisseling van informatie en communicatie botst met de traditionele top -down- processen in organisaties waardoor reclame, marketingcampagnes en overheidvoorlichting het moeilijk krijgen. Geen wonder dat de bestaande instituties onder druk komen te staan.

Dit geldt ook voor de journalistiek. De journalistieke monopoliepositie op het nieuws komt in het geding en vraagt een positieve reactie van de journalistiek. Aan de ene kant probeert men de social media te integreren, maar aan de andere kant valt men in een defensieve houding door de internetsites dusdanig te veranderen, zodat bijdragen van journalisten alleen nog maar te raadplegen zijn voor een beperkte groep. Een verkeerde communicatiestrategie van de media, want de social media zorgen er voor dat selectie van hetgeen gepubliceerd wordt, achterhaald is. Dat daarbij verifiëren van bronnen een noodzaak is ligt voor de hand.

Dat berichtgeving via social media niet alleen veel sneller, maar ook gedetailleerder en willicht vaak authentieker is, waardoor instituties onder druk komen te staan, lijkt in eerste instantie juist, maar gaat toch voorbij aan wat historici omschrijven als 'standplaatsgebondenheid'. Daarbij kan men niet spreken van objectieve berichtgeving.

Wel speelt het een rol om de monopolisering van de berichtgeving van overheden open te breken. Overheden zullen moeten leren daarin te anticiperen, omdat de invloed van overheden op beeldvorming daardoor sterk verandert.

De redactie koos er voor om ´facts en figures social media´, te plaatsen tussen hoofdstuk 6 en hoofdstuk 7. Het zou eerder voor de hand liggen om facts and figures te plaatsen na de inleiding. Facts and figures geeft wel een goed overzicht van de laatste ontwikkelingen.

Een goede keuze van de redactie is het geweest om via kaders en voorbeelden, onderwerpen in de tekst nader toe te lichten en te accentueren, via een lichtblauwe kleur.

Een zaak is na het lezen van het handboek duidelijk: social media zullen een centrale rol vervullen in de zich steeds verder ontwikkelde globale samenleving, niet alleen voor de y generatie, maar ook voor oudere generaties. Een ieder zal zijn eigen rol daarin moeten bepalen.

Lezers die een bijdrage willen leveren aan de discussie over de rol van sociale media kunnen terecht op de website www.basisboeksocialmedia.nl voor interviews, video, blogs en meer.

Het is de verdienste van dit handboek een en ander, wel als een momentopname, aan de lezer voor te leggen. Het is vooral bedoeld voor studenten en docenten van HBO en WO.

Redactie: Désirée van Osch en Renée van Zijl

Titel: Basisboek social media

Uitgeverij: Boom Lemma 2011 ISBN 9789059317048 Prijs € 29,90