We hebben 105 gasten online

Recensie 'Na de Bevrijding' Ad van Liempt

Gepost in Recensies

Na de bevrijding Ad Van Liempt

Ad van Liempt heeft zijn sporen in de geschiedschrijving al ruimschoots verdiend. Hij was de oprichter en eindredacteur van Andere Tijden, maar ook hoofdredacteur van Nova. Hij schreef een aantal boeken waaronder Kopgeld (2002) en Jodenjacht (2011) en de Jacht op het Verzet  (2013). 'Na de Bevrijding' is opnieuw een boek waarmee Van Liempt zijn vakmanschap bevestigd. De jaren 1945-1950 worden niet voor niets de loodzware jaren genoemd. Na vijf jaren van bezetting en onderdrukking kon men na de bevrijding door de geallieerden beginnen aan de opbouw van Nederland. Een complicerende factor daarbij was dat het westen en noorden van Nederland, na het mislukken van Operatie Market-Garden, nog de verschrikking van de Hongerwinter moest doorstaan en meer dan 20.000 inwoners omkwamen van de honger. Omdat het zuiden van het land al bevrijd was, stond dat onder militair gezag, totdat het burgerlijk bestuur kon worden hersteld. De afrekening met hen die met de vijand hadden geheuld vond hier dan ook eerder plaats.

Ook hier trad als eerste de competentiestrijd naar voren tussen het Militair gezag en de Binnenlandse Strijdkrachten. Maar de oude structuren van voor de Tweede Wereldoorlog werden er ook snel weer in ere hersteld. Ook de politieke verhoudingen ingegeven door de Verzuiling. De idee dat na de Tweede Wereldoorlog er in Nederland sprake kon zijn van vernieuwing werd daarmee al snel niet bewaarheid. Een van de grootste problemen was de terugkeer van ontheemden, die nadat ze de verschrikkingen hadden overleefd, in hun voormalige woonplaats moesten ondervinden dat of hun bezittingen vernield waren of door anderen in bezit waren genomen. De overheid had eigenlijk onvoldoende middelen door de schaarste om adequaat hulp te verlenen. Naast de opvang diende de overheid de gevolgen van Bijltjesdag in de hand te houden en de vraag te beantwoorden hoe de heulers met de vijand voor het gerecht dienden te worden gebracht. Dat deed men door het instellen van de Bijzondere Rechtspleging. Daarnaast had iedereen de grootste moeite om het hoofd boven water te houden. Economisch moest Nederland weer worden opgebouwd. Het was minister Lieftinck die besloot tot de geldzuivering. Hij voerde het tientje van Lieftinck in dat in feite eigenlijk geen tientje bleek te zijn, en besloot de geldhoeveelheid te verminderen. Deze had ook grote zorgen over de problemen in Nederlands-Indie voor de staatskas. De woningnood in Nederland was heel groot en er was eigenlijk te weinig geld voor een groot woningbouwprogramma. De vernielingen van de infrastructuur weer op te bouwen vereisten ook veel inzet. Politiek waren de oude partijen onder nieuwe namen teruggekeerd en na de verkiezingen bleken de communisten 10 zetels te hebben behaald. Veel levensmiddelen bleven lang op de bon gezien de voortdurende schaarste. Door het Marshallplan van de V.S., gedeeltelijk schenking en gedeeltelijk een lening, kon de economie groeien en werden de leefomstandigheden steeds beter. Maar Nederlands-Indië zou de molensteen om de nek van het landsbestuur zijn. Ad van Liempt beschrijft uitvoerig de rol van de politieke partijen daarin. Na de capitulatie van Japan was er een bestuurlijke impasse ontstaan waarin door de nationalisten onder leiding van Soekarno de onafhankelijkheid van Indonesië werd uitgeroepen. Het nationalisme werd door de Nederlandse regering opzij gezet en men ging er alles aan doen om het Nederlandse gezag weer te herstellen. Een en ander leidde tot twee zogenaamde politionele acties die ertoe zouden leiden dat de V.S. Nederland onder druk zouden zetten waardoor uiteindelijk Nederland, na verschillende onderhandelingen, de soevereiniteit aan Soekarno c.s. zouden overdragen. De rol van vooral de KVP wordt door Van Liempt uitvoerig beschreven. Een gedegen werk over de periode in Nederland tussen 1945 en 1950. De periode bleek de opmaat te zijn naar de welvaartsstaat.

Titel: Na de bevrijding

Auteur: Ad van Liempt

Uitgeverij: Balans ISBN 9789460036927 € 25