We hebben 227 gasten online

Recensie 'Gif laten wij niet voortbestaan' Marnix Croes & Peter Tammes

Gepost in Recensies

Gif laten wij niet voortbestaan Croes en Tammes

Een onderzoek naar de overlevingskansen van joden in de Nederlandse gemeenten 1940-1945. De beide auteurs gebruiken vrijwel ongebruikt archiefmateriaal en voor het onderwerp een bijzondere combinatie van sociaal-wetenschappelijke onderzoeksmethoden en - technieken. Marnix Croes is historicus en politicoloog en Peter Tammes socioloog. Hun gedegen onderzoek werpt een nieuw licht op de vervolging van de joden in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog èn op de wetenschappelijke literatuur die deze pregnante periode uit de Nederlandse geschiedenis tot nu toe behandelde. Niet alleen rekent de studie af met het dominante op Amsterdam geconcentreerde beeld, ook toest zij voor het eerst grondig veel ideeën die in de geschiedschrijving ten onrechte doorgaan voor 'verklaringen'.

 

In Hoofdstuk 6 schrijven Marnix Croes & Peter Tammes:

´ Een van de belangrijkste bijrollen in de Jodenvervolging in Nederland werd gespeeld door de Nederlandse politie. De politie wordt hier gerekend tot de ´medeplichtigen´. Niet omdat de agenten achter de maatregel van de bezetter zouden hebben gestaan, maar omdat zij in de praktijk op uitvoerend niveau in hoe mate bij het ophalen en afvoeren van joden naar de doorgangskampen Westerbork en Vught waren betrokken´.

De overlevingskans van joden hing volgens  Croes en Tammis niet samen met het percentage lokale NSB-aanhangers of het al dan niet aanwezig zijn van een pro-Duitse burgemeester. Wel met de radicaliteit van het regionale bureau van de Duitse Sicherheitspolizei, de aanwezigheid van ´foute´ Nederlandse agenten en de lokale mate van verzuiling.

De conclusie van Croes en Tammis:

´Gezien het geringe percentage Nederlandse agenten dat lid was van de NSB, lijkt de medewerking niet terug te voeren te zijn op een door ideologie ingegeven instemming met de verwijdering van de joden uit Nederland. Het voorbeeld van de hogere leiding, die zich nauwelijks tegen de vervolging verzette en genoegen nam met een regeling die de aansprakelijkheid beperkte, de traditie van gezagsgetrouwheid en de bedreigingen van de Duitsers met ontslag en concentratiekamp wijzen op andere processen´.

De hypothese dat gemeenten met staatspolitie een lager percentage joodse overlevenden hadden, aangezien in deze gemeenten speciale rechercheafdelingen bestonden, die betrokken waren bij de opsporing van ondergedoken joden, en er politiebataljons waren gestationeerd die eveneens bij de vervolging werden ingeschakeld, wordt door de onderzoeksresultaten ondersteund.

De hypothese dat wanneer in een gemeente relatief veel  ´foute´ agenten waren het percentage joodse overlevenden lager zal zijn geweest wordt ook door de onderzoeksresultaten ondersteund.

Een opmerkelijk boek dat meer aandacht verdiend.

Titel: 'Gif laten wij niet voortbestaan' Een onderzoek naar de overlevingskansen van joden in de Nederlandse gemeenten, 1940-1945

Auteurs: Marnix Croes & Peter Tammes

Uitgeverij: Aksant ISBN 9789052601311 € 64,95