We hebben 326 gasten online

Recensie 'Overtuigend bewijs' Indammen van rechtelijke dwalingen Peter van Koppen

Gepost in Recensies

Overtuigend bewijs Peter van Koppen

Peter van Koppen is hoogleraar rechtspsychologie aan Universiteit Maastricht en de Vrije Universiteit te Amsterdam. Hij publiceerde al eerder boeken. Een van de bekendste is 'Het Hart van de Zaak' Psychologie van het Recht, samen met D.J.Hessing en H.F.M. Crombag. Regelmatig publiceert van Koppen en is getuige-deskundige in strafzaken. Het boek 'Overtuigend bewijs' Indammen van rechterlijke dwalingen is een prettig leesbaar boek. Dat maakt dat het lezen ervan niet wordt bemoeilijkt door allerlei te ver voerende details, waardoor het betoog met kracht kan worden gevoerd. Door gebruik te maken van bekende strafzaken slaagt Peter van Koppen erin de dagelijkse praktijk als voorbeeld te stellen in zijn betoog. Van Koppen omschrijft Rechtelijke dwalingen als volgt: 'Rechtelijke dwalingen zijn gevallen waarin iemand onterecht is veroordeeld omdat een ander de dader was of waarin een veroordeling is uitgesproken voor een misdrijf dat niet heeft plaatsgevonden'.

Verder is van Koppen van mening dat we veilig kunnen aannemen dat de meeste rechtelijke dwalingen onopgemerkt blijven. 'Overtuigend bewijs' gaat over de schuldvraag, over het bewijzen van de schuld van de verdachte. Dat noemt Van Koppen de bewijsbeslissing. In 'Overtuigend bewijs' doet Van Koppen een poging om het probleem van de menselijke fouten anders te formuleren. Van Koppen stelt dat veel rechters menen dat de bewijsbeslissing een juridische kwestie is. Maar volgens Van Koppen is het dan niet. De bewijsbeslissing is een feitelijke beslissing die in principe niets met het recht te maken heeft. De bewijsvraag zelve is een feitelijke kwestie die in principe niet anders is dan feitelijke kwesties die ook in vele andere wetenschappen een rol spelen. De kern van zijn boek is dat Van Koppen beargumenteert dat de bewijsbeslissing door de rechter in strafzaken een beslissing is zoals die ook in vele andere wetenschappen wordt genomen. De rechter moet kunnen uitleggen hoe hij zijn beslissing over de schuld van de verdachte op wetenschappelijk verantwoorde wijze heeft genomen. 'Overtuigend bewijs' gaat over hoe de rechter dat zou kunnen doen en welke uitleg daar bij hoort. Van Koppen sluit daarbij aan bij de rationele traditie in de westerse maatschappij waarbij we een voorkeur hebben voor een rationele, op causaliteit en functionaliteit gebaseerde inrichting van het strafrecht.

Van Koppen is van mening dat willekeur de bewijsbeslissing in Nederland bepaalt. In het kort komt het Nederlandse bewijssysteem erop neer dat de rechter mag veroordelen als hij op grond van een minimum aantal wettige bewijsmiddelen tot de overtuiging is gekomen dat de verdachte het hem ten laste gelegde heeft begaan. Van Koppen noemt dat niet erg doordacht. De rechter is behoudens een paar uitzonderingen, eigenlijk vrij om voor het bewijs te gebruiken wat hem goeddunkt. Feitelijk kent Nederland een vrij bewijsstelsel dat alleen wordt begrensd door de overtuiging van de rechter. De simpele vraag 'hoeveel bewijs moet er zijn voordat iemand mag worden veroordeeld'? kan door Nederlandse rechters volgens Van Koppen niet worden beantwoord. In de rechtenstudie blijkt kentheoretisch onderwijs geheel of gedeeltelijk te ontbreken. Kentheoretisch onderwijs wordt door Van Koppen omschreven als onderwijs in fundamentele vragen over de grondslagen van onze kennis. Voor goede rechtspraak zijn er twee processen die expliciet zouden moeten worden doorlopen: 1) toetsen van de theorie in een onderzoek, naar publicatie, naar discussie met vakbroeders en zusters-, naar een betere theorie, en zo verder en 2) theorieën worden getoetst met pogingen tot verificatie en falsificatie. Bij een poging tot verificatie wordt gezocht naar gegevens die de favoriete theorie bevestigen. Falsificatie is min of meer het tegenovergestelde. Daarvoor gaat men op zoek naar gegevens die de theorie onderuithalen of tegenspreken of die alternatieve theorieën bevestigen. Hoe die twee processen in de praktijk werken wordt door Van Koppen in zijn boek verder uitgewerkt. 

Titel: Overtuigend bewijs Indammen van rechtelijke dwalingen.

Auteur: Peter van Koppen

Uitgeverij: Nieuw Amsterdam ISBN 9789046809747 € 22,50