We hebben 182 gasten online

Recensie 'Het Hout' Jeroen Brouwers

Gepost in Recensies

Het Hout Jeroen Brouwers

Jeroen Brouwers boek 'Het Hout' speelt zich af in een door kloosterlingen geleid pensionaat voor jongens 'Sint Jozef ter Engelen' in Blijderhagen, aan de Limburgs -Duitse grens. Hoofdpersoon is de broeder Bonaventura (kloosternaam), blijkt als Eldert Haman, voor dat hij intrad, eerst als docent Duits te hebben gewerkt in hetzelfde pensionaat. Op een nogal rare wijze wordt hij echter langzamerhand de orde binnengesluisd zonder dat hij eigenlijk direct gekozen heeft voor dit leven. Want wat blijkt, het gastenverblijf waar hij verblijft moet worden verbouwd en dat wordt hij ondergebracht in een kloostercel. Hierdoor wordt hij afgesloten van de buitenwereld en zo geleidelijk binnengesluisd. Maar Bonaventura blijkt uiteindelijk niet meer te werken als leraar Duits, maar doet vooral surveillancewerk en andere ondersteunende werkzaamheden.

 Brouwers beschrijft ongelooflijk goed het leven in een pensionaat, vanuit zijn eigen ervaringen, want hij blijkt, toen hij 10 jaar oud was, door zijn ouders naar een katholiek pensionaat te zijn gestuurd, en dat is goed te merken. Nou wil het toeval dat ikzelf ook op een juvenaat heb bezeten en zijn beschrijving van bijvoorbeeld de slaapzalen van zo'n instituut, de open chambrettes met een gordijn afgesloten, plaats jezelf weer direct terug in die tijd. Ook de beschrijving van het verplichte douchen, waarbij een broeder de watertoevoer regelde en de tijd die het douchen mocht duren plaats jezelf terug in die tijd. Het boek speelt zich af in de jaren vijftig en mijn kostschool jaren begin jaren zestig van de twintigste eeuw. Centraal in het boek speelt de vraag of broeder Bonaventura medeschuldig is aan de sadistische en seksuele uitspattingen van zijn medebroeders. Zelf toont hij een menselijk gezicht en weet hij niet of hij de daden van zijn medebroeders aan de kaak moet stellen of niet. Zelf nog onvolwassen op seksueel gebied, zoals uit het boek blijkt, voelt hij wel aan dat de leerlingen slachtoffer zijn van seksueel, misbruik, sadisme en vernedering. Maar hij durft daar ook weer niet direct stelling tegen te nemen. De beschrijvingen van Jeroen Brouwers zijn beklemmend te noemen. Vooral  het optreden van een Duitse broeder 'Mansuetus', die overgekomen is van een klooster uit Duitsland om de orde en tucht te herstellen. Broeder Bonaventura is getuige als door broeder Mansuetus een leerling, die beschuldigd wordt van het overtreden van regels, met een stuk hout wordt afgeranseld. Maar durft niet in te grijpen en voelt zich daar schuldig onder. Langzamerhand worden de jongens spelenderwijze een speeltje van de broeders en bijna alles wordt gebruikt om de jongelui 'tot de orde te roepen'. Dat broeder Mansuetus zelfs ether gebruikt om zijn slachtoffers te misbruiken maakt helemaal duidelijk dat de verdrongen seksualiteit leidde tot mistoestanden. Mistoestanden waar we de laatste jaren een duidelijker beeld van hebben gekregen door allerlei onderzoeken naar het misbruik binnen de Rooms Katholieke Kerk. Genadeloos, tot nadenken stemmend, beschrijft Brouwers het leven in het pensionaat. Dat uiteindelijk Boanventura  door een bezoek aan de tandarts een vrouw ontmoet, die hem duidelijk maakt, dat hij zelf kan kiezen wat voor leven hij leidt, maakt dat Bonaventura, bedreigt met een overplaatsing naar Nieuw Guinea, een onomkeerbare beslissing neemt. Het is en blijft een beklemmend boek over een ontluisterende geschiedenis die veel levens van kostschoolleerlingen ongelooflijk heeft beïnvloed.

Titel: Het Hout

Auteur: Jeroen Brouwers

Uitgeverij: Atlas Contact ISBN 9789025442255 € 19,99