We hebben 163 gasten online

Recensie 'Misdadige Vrouwen' Criminaliteit en rechtspraak in Holland 1600-1800 Manon van der Heijden

Gepost in Recensies

Misdadige vrouwen Manon van der Heijden

In dit historisch onderzoek van Manon van der Heijden wordt aangegeven dat criminaliteitscijfers van mannen en vrouwen relatief zijn. Maar in 2013 blijkt dat het aandeel in de criminaliteitscijfers van vrouwen gestegen is tot twintig procent, terwijl het in de vorige eeuw hoogstens 10 procent bedroeg. Maar als men deze cijfers vergelijkt met cijfers uit het verleden, dan blijkt dat in de zeventiende eeuw ongeveer de helft van de Amsterdamse misdadigers vrouwen waren. Met dit boek wil Manon van der Heijden laten zien dat het statische beeld van lage vrouwencriminaliteit niet klopt, omdat vrouwen tijdens sommige periodes een behoorlijk groot aandeel hadden in de misdaad. Daarnaast wilde ze zoeken naar verklaringen voor de variatie in vrouwelijke criminaliteit door de tijd heen. Ze probeert met dit boek een begin te maken door te stand van zaken in het onderzoek naar misdadige vrouwen in vroeg modern Holland weer te geven.

Daarbij heeft ze het geluk dat er prachtige rechtelijke archieven voorhanden zijn die inzicht kunnen bieden in de geregistreerde criminaliteit tussen 1500 en 1800. Maar daarnaast geeft Van der Heijden aan, dat dit boek niet geschreven had kunnen worden, zonder de uitgebreide literatuur die recentelijk verschenen is over de sociaaleconomische geschiedenis van Nederland. 

Enkele conclusies:

Tijdens de Gouden Eeuw blonk Holland niet alleen uit in economische voorspoed, maar had het ook een aantal typische kenmerken dat van invloed was op de sociale verhoudingen.

1) Nergens was de urbanisatiegraad zo hoog als in Holland, waar 70% in steden woonde, niet door groei van de autochtone bevolking, maar door de enorme stroom van migranten die van het platteland en van buiten de Republiek naar de Hollandse steden trokken.

2) Een tweede kenmerk van de Hollandse steden was het vrouwenoverschot. Een aanzienlijk deel van de mannelijke bevolking was afwezig omdat ze werkzaam was in de zeevaart of visserij. Daardoor waren er niet alleen veel alleenstaande migranten maar ook veel autochtone vrouwen die er alleen voor stonden  en verantwoordelijk waren voor het gezin.

3) Ten slotte hadden vrouwen in Holland een relatief onafhankelijke positie en leidden zij een opmerkelijk publiek leven. Hun juridische positie was zeker niet gelijk aan die van mannen, maar ze waren wel een stuk zelfstandiger dan vrouwen buiten de Republiek, daardoor liepen ze ook grotere risico's om in aanraking te komen met criminaliteit. 

 Opvallend zijn ook het type delicten dat vrouwen pleegden. Vrouwen werden net als mannen vooral veroordeeld omdat zij vermogensdelicten pleegden. Daarnaast bleke vele vrouwen de buurt onveilig te maken met gewelddadig gedrag. Ten slotte werden vrouwen ook veelvuldig vervolgd voor seksuele delicten zoals overspel en voorechtelijke seksualiteit. Dit hoge aantal had niet alleen te maken met hun daadwerkelijke gedrag, maar ook met de dubbele moraal ten aanzien van seksualiteit en een grotere pakkans omdat ze zwanger konden raken. Die dubbele moraal en de grote aandacht vanuit kerk en overheid voor het seksuele handelen leiden er ook toe dat vrouwelijke slachtoffers van incest net zo goed werden veroordeeld als de daders.

Er zijn geen aanwijzingen dat Migrantenvrouwen relatief vaker werden vervolgd en veroordeeld of dat hun straffen hoger uitvielen dan die van Hollandse vrouwen.

Zoals Manon van der Heyden al aangeeft licht dit boek slechts een tipje van de sluier op. De kennis van zaken is nu nog te beperkt. Volgens haar moet ook vergelijkend onderzoek worden gedaan naar steden en regio's binnen Nederland. Ten slotte kampt het onderzoek naar vrouwencriminaliteit met een missing link. Het is namelijk onduidelijk waarom en wanneer er een daling plaatsvond in de geregistreerde vrouwen criminaliteit. Volop redenen dus voor meer wetenschappelijk onderzoek. Manon van der Heyden heeft met haar boek in ieder geval daar al een bijdrage aan geleverd.

Titel: Misdadige vrouwen. Criminaliteit en rechtspraak in Holland 1600-1800 

Auteur: Manon van der Heyden

Uitgeverij: Prometheus/Bert Bakker ISBN 9789035140424 € 24,95