We hebben 198 gasten online

Rechtspraak

Hoge Raad: Oplegging levenslange gevangenisstraf b...
24 dec 2017 09:51

Den Haag, 19 december 2017 De recente regeling van herbeoordeling en toetsing in het geval een levenslange gevangenisstraf is opgelegd, voldoet aan de eisen van het EVRM omdat bij de toepassing v [ ... ]

LevenslangVerder lezen
'Levenslang niet meer in strijd met mensenrechten'
08 sept 2017 08:49

NOS Bron dinsdag 5 september 2017   Een levenslange celstraf in Nederland mag ook echt levenslang zijn en is niet in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Voorwaarde i [ ... ]

LevenslangVerder lezen
Dijkhoff: Maatregelen nodig om levenslange straf l...
08 sept 2017 08:43

Nieuwsbericht | 02-06-2016 | 22:00 De tenuitvoerlegging van de levenslange gevangenisstraf wordt aangepast, zodat de straf ook in de toekomst opgelegd kan blijven worden. Een nieuw adviescollege za [ ... ]

LevenslangVerder lezen

Onderzoek naar het mummiemeisje Sensaos

Gepost in Praktische opdrachten

sensaos

Onderzoek

Vooral in de 19de eeuw hebben onderzoekers honderden mummies uitgepakt. Een andere manier om erachter te komen wat er in de windsels van linnen zat, was er niet. De lichamen vielen hierdoor meestal uit elkaar. Wat overbleef waren versierde doeken en de beschermende amuletten die tussen de windsels zaten. Vanaf 1895 kon er met röntgenstraling worden gewerkt. Sindsdien is het in principe niet meer nodig om mummies voor onderzoek uit hun doeken te halen. Tegenwoordig worden mummies ook bekeken met CT-scans. Zo kan men erachter komen in welke houding de dode ligt en of het een man of een vrouw is. Ook kan bepaald worden hoe oud de overledene was. Daarvoor kijkt men vooral naar de tanden. Een precieze leeftijd kan zo niet worden vastgesteld, maar wel of de persoon jong, volwassen of oud was toen hij of zij overleed. Of overledenen familie van elkaar waren, kan bepaald worden aan de hand van hun bloedgroep. Ook het vergelijken van de schedelvorm en onderzoek van het gebit kan informatie opleveren over familierelaties. Mummies worden zelfs aan DNA-onderzoek onderworpen, een heel handige manier om vast te stellen of overledenen familie van elkaar zijn. Sinds kort kan men ook ziektes achterhalen door antilichamen te onderzoeken. Antilichamen vormt het lichaam wanneer er vreemde eiwitten (bijvoorbeeld parasieten) in binnendringen. Voor dit onderzoek is maar heel weinig mummieweefsel nodig.

mummiekist peftjanoeneith
Mummiekist van Peftjaoeneith

Sensaos

Het Rijksmuseum van Oudheden heeft een aantal jaren geleden de mummie van een Egyptisch meisje, Sensaos, laten scannen en vervolgens het hoofd laten reconstrueren. Daardoor kreeg de mummie een echt gezicht, net als de wassen beelden bij Madame Tussaud.
Al sinds 1829 heeft het museum de mummie van Sensaos in zijn bezit. Volgens de inscripties ging het om een 16-jarig Egyptisch meisje dat was overleden in 109 na Chr. toen Egypte in handen was van de Romeinen. Het is een vreemde mummie: erg groot, opvallend lomp en loodzwaar. Leuk om te onderzoeken dus. Met de computerscan werden dwars door de mummiewindsels heen de hardere delen van de binnenkant precies in kaart gebracht. Daarvoor werden zo’n 650 flinterdunne opnames gemaakt. Daar gebeurden twee dingen mee. Ze werden wetenschappelijk bestudeerd en ze werden ingevoerd in een rapid prototyping-printer. Met die printer kun je een model van het hoofd driedimensionaal laten printen. De printer bouwde de schedel laag voor laag op. Dat nam in totaal 36 uur in beslag.

scanner
scanner

Deze schedel, die door TNO in Delft werd geproduceerd, was te kwetsbaar om daarop het gezicht van Sensaos te maken. Daarom werd er een wassen model van gemaakt. Een Brits team van de Universiteit van Manchester, dat jarenlange ervaring heeft met het reconstrueren van menselijke gezichten, ging vervolgens aan de slag. Onder leiding van dr. Richard Neave boetseerde het team op de kale schedel een mensenhoofd.

schedel 3 schedel 2    

In de gereconstrueerde schedel boorde Neave 24 gaatjes. Hierin plaatste hij kleine stokjes, die de dikte van spieren en huid aangeven. Door eerder onderzoek is ongeveer bekend hoe dik die bij mensen zijn. Voor de ogen, oren en neus maakte hij markeringspunten, zodat hij die terug kon vinden nadat hij de schedel had bedekt met 'spieren' en 'huid'. De plaats van de oren werd bepaald via het gaatje in de schedel waardoorheen de gehoorzenuw de hersenen ingaat.
Vervolgens werd de schedel bedekt met spiergroepen van klei en legde Neave de toplaag, de 'huid', in strippen klei van verschillende diktes over de spieren aan. Dit 'basisgezicht' kreeg een nek van klei die paste bij de proporties van de schedel.

schedel 1 schedel 4

Nu moest het 'basisgezicht' nog een gelaatskleur en haar krijgen. Maar het kon niet geschminkt worden omdat de klei kon scheuren of barsten. Daarom werd van het basisgezicht een model van was gegoten. Een specialiste in historische make-up, Tracy O'Brien, schminkte het gezicht. Daarbij baseerde ze zich op de leeftijd, de welstand en de gezondheid van Sensaos. Omdat bekend is dat een deel van Sensaos’ familie uit Nubië kwam - een streek in Zuid-Egypte waar donkere mensen leefden- kreeg ze een lichtbruine huid en bruine ogen. Wenkbrauwen en wimpers werden gemaakt van zwart mensenhaar.
The London Wig Company, waar men alles weet van historische kapsels, verzorgde het haar. Sensaos kreeg het kapsel dat toen in de mode was: een hoge knot en krullen langs het voorhoofd. Ook de pruik is gemaakt van zwart mensenhaar. Uiteindelijk kon iedereen in 1997 weer oog in oog staan met Sensaos, bijna 2000 jaar na haar dood.

Bron: www.Museumwereld.nl
 
Onderzoek en Sensaos meerkeuzevragen Let op: Alleen het meest juiste antwoord is goed
 
Onderzoek
 
1)Hoe onderzocht men in de 19e eeuw mummies ?
 
a)Door ze uit elkaar te laten vallen
 
b)Door ze gewoonweg uit te pakken
 
c)Door ze in ijs te verpakken
 
d)Door ze met elkaar te vergelijken
 
2)Hoe onderzoekt men tegenwoordig mummies?
 
a)Met behulp van CT scans en DNA-onderzoek
 
b)Door middel van röntgenstraling
 
c)Door ze uit elkaar te laten vallen
 
d)Door ze uit de doeken te halen
 
 
Sensaos
 
1)Wie is Sensaos?
 
a)Een meisje uit Egypte
 
b)Een mummie van een meisje uit Egypte overleden 109 na Christus
 
c)Een koning uit Egypte
 
d)De directeur van het museum voor Oudheden
 
2)Wat was er zo bijzonder aan Sensaos?
 
a)Er werd een computerscan van de mummie gemaakt
 
b)Er weerden röntgenfoto’s van gemaakt
 
c)Was al sinds 1829 in het bezit van het museum.
 
d)Sensaos werd gereconstrueerd.
 
3)Waar kwam Sensaos oorspronkelijk vandaan?
 
a)Boven Egypte
 
b)Beneden Egypte
 
c)Nubië
 
d)Libië
 
4)Wat was uiteindelijk het resultaat
 
a)Een reconstructie van de mummie
 
b)Een reconstructie van het hoofd van Sensaos
 
c)Een historisch ‘basisgezicht’
 
d)Een ‘basisgezicht’ zonder huiskleur

Mummiemeisje Sensaos

sensaos

Sensaos was de dochter van een hoge ambtenaar in het provinciebestuur van Boven-Egypte. Haar ouders waren de Romeinse Soter en de Egyptische (of Nubische) Cleopatra. Sensaos stierf in 109 na Chr., in de tijd dat Egypte onder Romeinse heerschappij stond. Zij was toen 16 jaar, 2 maanden en 9 dagen oud. In 1998 was zij het onderwerp van de tentoonstelling 'Sensaos: oog in oog met het meisje in de mummie' in het Rijksmuseum van Oudheden.

Mummiekist van Sensaos

De vondsten uit het familiegraf van de Thebaanse gouverneur Soter zijn over zes Europese musea verspreid. De mummiekist en mummie van zijn dochter Sensaos zijn in Leiden. Soter en zijn familie waren vergriekste Egyptenaren die in de Romeinse tijd hoge ambtenaren werden.

De traditionele vorm van de mummiekist van Sensaos symboliseert het hemelgewelf. De zijkanten zijn beschilderd met voorstellingen uit de zonnecyclus en reinigingsriten. Het deksel draagt scènes van balseming en dodengericht. Binnenin de kist is de dode Sensaos zelf afgebeeld, tegenover de hemelgodin Noet. De thematiek is zeer traditioneel, maar sommige elementen werden kennelijk niet meer geheel begrepen terwijl ook niet-Egyptische invloeden aanwezig zijn.

Romeinse keizertijd (ca. 109 na Chr.), Thebe, l. 184 cm

In januari 1820 ontdekten grafrovers op een afgelegen plek in het Thebaanse gebergte een groot familiegraf uit de Romeinse periode. In drie beschilderde vertrekken troffen zij veertien mummiekisten en nog enkele ongekiste mummies aan. Bij deze vondst speelde de toevallig aanwezige Piemontese reiziger Antonio Lebolo een grote rol. Waarschijnlijk schakelde deze op zijn beurt zijn landgenoot Bernardino Drovetti in, toentertijd de ongekroonde koning van de Thebaanse handel in oudheden. De opbrengst werd verdeeld langs de gebruikelijke kanalen, te weten westerse diplomaten in Alexandrië en de reizigers die in Egypte waren om voor de grote Europese collecties antiquiteiten te verwerven. Zo bevinden de mummies en kisten van de diverse leden van deze Romeinse familie zich tegenwoordig in de musea van Berlijn, Florence, Leiden, Londen, Parijs en Turijn. De oorspronkelijke herkomst van deze vondst was inmiddels geheel vergeten.

In 1983 startte een Hongaars team echter opgravingen in het graf van een ambtenaar uit de tijd van farao Ramses II (graf Thebe nr. 32 van Djehoetymose). Naast de resten van de begrafenis van de oorspronkelijke eigenaar vonden zij ook bewijzen dat het graf keer op keer door latere generaties was gebruikt. De vondst van een mummie uit de Romeinse tijd, in combinatie met de op het plafond van een der onderaardse gangen ingegrifte handtekening van Lebolo, bewezen dat dit het graf was dat al in 1820 geopend was.

Het Leidse museum bezit van deze grafvondst de mummie, mummiekist en papyrus van een zekere Sensaos. Haar naam staat op de kist in Griekse letters vermeld: Sensaos, de dochter van Soter Cornelius, wier moeder Cleopatra was (ook wel Candace genoemd, de dochter van Ammonios), is als maagd gestorven op de leeftijd van 16 jaar, 2 maanden en 9 dagen, in het 12de jaar van de heerser Traianus op de 21ste dag van de maand Epiphi.

Daarmee is het overlijden van Sensaos te dateren in het jaar 109 na Chr. De kist van haar vader Soter, de eigenaar van het graf, staat in het British Museum. Daarop staat te lezen dat deze archont of gouverneur van Thebe was. Met zijn Griekse naam behoorde hij duidelijk tot de kleine buitenlandse bovenlaag die in deze periode Egypte voor de Romeinse keizers bestuurde. Toch was het Griekse vernisje maar heel dun: alle familieleden lieten zich op zuiver Egyptische wijze mummificeren en begraven. De naam van Soters dochter Sensaos is slechts de vergriekste vorm van het Egyptische Tasjeritdjedhor. Haar kist volgt in type en decoratie Egyptische tradities van duizenden jaren oud.

Sensaos' kist is van het rechthoekige type met bol deksel en hoekposten, dat teruggaat op de stenen sarcofagen van het Oude Rijk. Deze vorm werd door de Montoepriesters van de Derde Tussenperiode weer nieuw leven ingeblazen, zoals uit de kist van Anchhor blijkt, en symboliseert het hemelgewelf, dat volgens de Egyptische opvattingen met steunen op de vier hoeken der wereld rust. Op de lange zijwanden van de kist staan voorstellingen van de zonnebark, voortgesleept door vier jakhalzen en bij zonsopkomst begroet door de dode in gezelschap van aanbiddende mantelbavianen. Aan hoofd en voeteneind zien we respectievelijk een scène van de reiniging van Sensaos door Horus en Thot, en een gevleugelde scarabee met twee liggende jakhalzen. Daarbij onderscheidt het hoofdeind zich bovendien door de aanwezigheid van een los opgezette kroonlijst met gevleugelde zonneschijven en uraeusfries. De buitenzijde van het deksel toont langs de onderrand een fries van levens- en machtstekens. De linkerzijde toont verder de ba van Sensaos die een offer brengt aan de tronende Re-Horachte, en de balseming van haar mummie door Anoebis. Op de rechterhelft van het deksel staat het wegen van het hart afgebeeld.

De kist kan worden geopend door de gehele huif van de vlakke bodemplaat af te tillen. Op deze bodem staat een afbeelding van de overledene, in een rijk beschilderd gewaad en met sandalen aan de voeten. De binnenzijde van het deksel toont in dezelfde stijl een bijzonder fraaie weergave van de hemelgodin Noet. Ter weerszijden van haar benen staan de tekens van de dierenriem afgebeeld. De binnenkanten van de zijwanden tonen elk een reeks van twaalf staande figuren met een zonneschijf op het hoofd, ongetwijfeld een aanduiding van de uren van dag en nacht. Aan het hoofdeind is de valkfiguur van de opkomende zon weergegeven, aan het voeteneind de liggende Apis-stier. Daarmee volgt de decoratie van de kist van Sensaos tradities die in haar tijd al duizenden jaren oud waren.

hemelgodin Noet

De kennis van al deze oude motieven raakte in de loop der tijd echter in verval en uiteindelijk bleven vele details onbegrepen. Ook het hiërogliefenschrift, dat in deze periode niet meer in het dagelijks leven werd gebruikt, stelde de decorateurs voor grote problemen. Tegelijkertijd deden allerlei nieuwe motieven hun intrede, die voor een groot deel afkomstig waren uit de cultuur van de Griekse en Romeinse overheersers. Zo zijn de zodiaktekens niet afkomstig uit de Egyptische astronomische voorstellingen, maar uit Mesopotamië, vanwaar zij gedurende de Hellenistische periode hun intrede deden in de klassieke wereld. Ook andere details verraden een Griekse invloed. Zo liggen aan de voeten van de figuur van de overledene op de bodemplank twee jakhalzen van de god Anoebis, die op zeer on-Egyptische wijze de sleutels van de onderwereld om hun nek dragen. De kist bevatte nog de mummie van Sensaos, waarop met brede banden een prachtig beschilderde lijkwade was vastgesnoerd. Ook daar staat een portret van de overledene op, geflankeerd door allerlei godenfiguren en weer met de twee jakhalzen aan haar voeten. Ook een kleine papyrus met een tekst van het zogenaamde 'Boek van het Ademen' voor Sensaos bevindt zich nu in Leiden.

Bron: www.Museumwereld.nl
 

Mummiemeisje Sensaos

1)Wie was in Egypte de baas tijdens het leven van Sensaos.

a)De Farao

b)De priesters

c)De Romeinen

d)De Nubiërs

2)Waar ligt op de landkaart Boven Egypte?

a)In het Westen van Egypte

b)In het Zuiden van Egypte

c)Beneden

d)Boven

3)Hoe oud was Sensaos toen ze stierf?

a)17 jaar

b)18 jaar

c)16 jaar

d)19 jaar

Mummiekist van Sensaos

1)Wie ontdekten het graf van Sensaos?

a)Archeologen

b)Grafrovers

c)Prehistorici

d)Antiquairs

2)Wat gebeurde er met de vondst van het groot familiegraf?

a)Verdeeld onder westerse diplomaten en reizigers

b)Werden verhandeld

c)Het land uit gesmokkeld

d)Aan het museum in Caïro gegeven.

3)Waardoor ontstond er weer belangstelling voor het graf dat al in 1820 was ontdekt?

a)Door de vondst van een Romeinse mummie

b)Door een handtekening van Lebolo

c)Door hernieuwde opgravingen in 1983 door een Hongaars team

d)Ontdekking dat het graf keer op keer door latere generaties was gebruikt

4)Welke functie had de vader van Sensaos?

a)Gouverneur van Thebe

b)Bestuurder namens de Romeinse keizer

c)Bouwheer van de farao

d)Beheerder van de waterhuishouding

5)Waaruit blijkt dat de Egyptische cultuur werd beïnvloed door andere Culturen?

a)De kist volgt in type en decoratie Egyptische tradities

b)De zondiaktekens zijn afkomstig uit Mesopotamië

c)Nieuwe motieven deden hun intrede afkomstig uit de cultuur van de Griekse en Romeinse overheersers.

d)Veel details bleven onbegrepen