We hebben 129 gasten online

Rechtspraak

Hoge Raad: Oplegging levenslange gevangenisstraf b...
24 dec 2017 09:51

Den Haag, 19 december 2017 De recente regeling van herbeoordeling en toetsing in het geval een levenslange gevangenisstraf is opgelegd, voldoet aan de eisen van het EVRM omdat bij de toepassing v [ ... ]

LevenslangVerder lezen
'Levenslang niet meer in strijd met mensenrechten'
08 sept 2017 08:49

NOS Bron dinsdag 5 september 2017   Een levenslange celstraf in Nederland mag ook echt levenslang zijn en is niet in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Voorwaarde i [ ... ]

LevenslangVerder lezen
Dijkhoff: Maatregelen nodig om levenslange straf l...
08 sept 2017 08:43

Nieuwsbericht | 02-06-2016 | 22:00 De tenuitvoerlegging van de levenslange gevangenisstraf wordt aangepast, zodat de straf ook in de toekomst opgelegd kan blijven worden. Een nieuw adviescollege za [ ... ]

LevenslangVerder lezen
Recensie 'De laatste wens van Moek' Albert Heringa
12 nov 2016 12:33

In Nederland is hulp bij zelfdoding zeer actueel nu de regering de discussie verder heeft aangemoedigd, om te komen tot nieuwe wetgeving, waarbij mensen die vinden dat hun leven voltooid is, de wettel [ ... ]

StrafrechtVerder lezen
Advies advocaat-generaal Spronken aan Hoge Raad in...
12 nov 2016 12:17

Advies AG in zaak Heringa: hulp bij zelfdoding niet strafbaar Bron: Geplaatst op 8 Nov 2016 om 14:17 door e van chtennieuws.nl Het oordeel van het hof Arnhem dat Heringa niet [ ... ]

StrafrechtVerder lezen
Hoger beroep Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden Hulp bi...
12 nov 2016 11:33

ECLI:NL:GHARL:2015:3444   Instantie Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden Datum uitspraak 13-05-2015 Datum publicatie 13-05-2015 Zaaknummer 21-008160-13 Formele relaties Eerste aanleg: LI:NL: [ ... ]

StrafrechtVerder lezen
Documentaire Netwerk 8 februari 2010 'De laatste w...
12 nov 2016 11:29

https://vimeo.com/48799737   In deze documentaire 'de laatste wens van Moek. Een zelf geregisseerde dood is een weergave van het hele proces waaronder een gesprek met zijn moeder die zei dat ze kla [ ... ]

StrafrechtVerder lezen
Oudere artikelen

MeMo Havo mod 8 hfst 1 Totalitaire dictatuur of democratie

Gepost in Modules

Rusland( 1917 heden), Duitsland (1918-1945), en Nederland (1918-1940)

Hoofdvraag: Waardoor veranderden Rusland en Duitsland wel in totalitaire staten en Nederland niet?

Uit een onderzoek van Rudolphe Rummel blijkt dat in de 20e eeuw in de Sowjet Unie 61,9 miljoen mensen door terreur zijn omgekomen, in China 38,7 miljoen en in Duitsland 20,9 miljoen.

Hoofdstuk 1: Lenin en Hitler, de route naar de macht

Deelvraag: Welke omstandigheden hebben de opkomst van communisme en fascisme bevorderd?

memo hfst 8 afb 1

memo hfst 8 afb 2

memo hfst 7 afb 11.

Historici weten soms meer over de geschiedenis dan de mensen die in die tijd zelf geleefd hebben. Zij hebben meer overzicht en kunnen veel meer onderzoeken.

Voor de inwoners van Rusland en Duitsland braken tijdens en na de eerste wereldoorlog slechte tijden aan. De nederlagen in de oorlog en de ellende van die oorlog, de grote politieke en economische problemen, allemaal bouwstenen voor ingrijpende veranderingen.

1.1 Van Rusland naar Sovjetunie

Rusland was een onderontwikkeld en een dictatoriaal land in 1914. Overwegend agrarisch met veel verpauperde boeren. Opkomende industrie, arbeiders straatarm en rechteloos.

Er was geen parlementaire democratie, wel een parlement de Doema, maar dat had geen enkele macht macht.

De nederlagen van het leger in februari 1918 leidden tot een volksoproer in St Petersburg.

Begin maart trad de tsaar af en kwam er een regering o.l.v. Kerenski, die een parlementaire democratie wilde.

In april 1917 keerde Lenin met hulp van de Duitsers terug uit ballingschap. Op 24 oktober 1917 pleegde hij een machtsgreep tegen de ‘voorlopige regering’ van Kerenski en met succes. Lenin wilde de deelname aan de 1e wereldoorlog beëindigen.

Kenmerken communisme:

Lenin was een aanhanger van de ideeën van Karl Marx . Marx ging er van uit dat de ellende waarin de mensen leefden veroorzaakt werd door het KAPITALISTISCH SYSTEEM...

De bezitters van de productiemiddelen ( fabrieken, machines en grond) en kapitaal moesten volgens Marx daarvan beroofd worden. Dit kon alleen maar door een KLASSENSTRIJD.

Pas als het kapitalisme was vernietigd en de productiemiddelen gemeenschappelijk bezit waren ( de socialisatiefase), zou er een echte menselijke samenleving ontstaan.

Omdat de kapitalisten niet vrijwillig afstand zouden doen zou men moeten worden gedwongen door middel van de dictatuur van het proletariaat (de overgangsfase) om uiteindelijk een maatschappij te krijgen waarin alle productiemiddelen in handen zij van iedereen.

Lenin wilde Marx navolgen maar moest de conclusie trekken dat Rusland nog niet toe was aan een revolutie, omdat het land nog agrarisch was en nog geen proletariërs die leiding konden geven aan die revolutie. Hij wilde echter niet wachten en in plaats van de proletariërs liet hij de bolsjewieken de rol van leider van de revolutie spelen. Dus een dictatuur van de partij.

Lenin schreef verkiezingen uit, maar omdat de bolsjewieken maar 25% van de stemmen haalden voor de wetgevende vergadering, ontbond de wetgevende vergadering en stond geen democratische verkiezingen meer toe.

Hij kon de macht handhaven door middel van onderdrukking en terreur door de geheime politie. Lenin voerde de geleide economie in, waarover partij en staat het laatste woord hadden.

Tussen 1918 en 1920 woedde er in Rusland een burgeroorlog tussen de Roden(aanhangers van Lenin) en de Witten(de verzamelnaam van Lenins tegenstanders). Uiteindelijk wist het Rode leger onder leiding van Trotski de zege te behalen ondanks buitenlandse steun voor de Witten. Al in maart 1918 had Lenin al met de Duitsers in Brest Litowsk een zijdig vrede gesloten waarbij rusland grote delen van zin grondgebied afstond, zoals de Baltische staten, Polen en Finland. Men was in Europa bang voor het rode gevaar.

Nieuwe Economisch Politiek

Rusland werd voortaan Sovjetunie genoemd. Na de burgeroorlog ontstond hongersnood.

Lenin besloot tot de Nieuwe Economische Politiek. Eigenlijk kon hij niet anders. In feite werd het kapitalistische systeem weer ingevoerd. Kleine boeren werd het toegestaan om zelf producten te verhandelen. In feite werd zo de markteconomie hersteld en kon de economie zich herstellen. Lenin werd getroffen in 1923 door een herseninfarct en overleed in 1924. Grote vraag was wie zijn opvolger moest worden? In een geheime notitie had hij gewaarschuwd voor Stalin. En het was nu net Stalin die hem zou opvolgen.

Stalin aan de macht

Na de dood van Lenin ontstond er een machtsstrijd binnen het politbureau die in het voordeel van Stalin werd beslist, nadat hij zijn grootste rivaal Trotski had uitgeschakeld’

Stalin wilde van de Sovjet Unie een industriële staat maken en had daarvoor kapitaal nodig. Dat kapitaal vond Stalin door het invoeren van de collectivisatie van de landbouw. Door die collectivisatie kon goedkoop voedsel worden geleverd en de lonen laag worden gehouden. De producten die werden uitgevoerd leverden kapitaal op. De industrialisatie vond plaats onder een door de staat gecontroleerde PLANECONOMIE. Een staatsplan commissie(Gosplan) berekende welke groei er in vijf jaar moest plaatsvinden. De VIJFJARENPLANNEN werden volgens de statistieken een succes, in de praktijk lag het iets anders. Feit is wel dat de Sovjet Unie zou uitgroeien tot een grote mogendheid.

De collectivisatie van de landbouw

Stalin stopte de NEP en dwong de boeren tot COLLECTIVISATIE. De grond was voortaan van iedereen dus van de staat. Er ontstonden KOLCHOZEN, collectieve boerderijen en SOVCHOZEN, staatsboerderijen.

De collectivisatie leidde tot grote terreur en veel boeren werden gedeporteerd.

Stalin sprak over KOELAKKEN, rijke boeren die niet wilden meewerken maar in de praktijk waren het kleine zelfstandige boertjes die hun grondgebied niet wilden afstaan.

De strijd tegen de koelakken kostte ook anderen mensen het leven omdat de voedselproductie sterk verminderde. In de jaren dertig stierven miljoenen Russen de hongersdood.

Pas in 1952 zou er in de Sovjet Unie weer evenveel graan en vlees worden geproduceerd als in 1913.

In de jaren twintig veranderde het karakter van de strafkampen in de Sovjetunie. Het verrichten van dwangarbeid kwam meer en meer op de voorgrond te staan. In 1930 kreeg het Gosplan instructie om ‘de arbeid van diegenen die de vrijheid is ontzegd, in te zetten in de planeconomie van het land.’ Daartoe werd een speciale afdeling van het Commissariaat van Binnenlandse Zaken ingesteld: Glavnoje Oepravlenije ispravitelno-troedovych lagerej (Hoofddirectoraat van de correctionele werkkampen)of GOELAG, die het opleggen van dwangarbeid regelde.

1.2 Duitsland van democratie naar dictatuur.

In Duitsland was er na de eerste wereldoorlog ook een revolutionaire sfeer ontstaan.

In tegenstelling tot Rusland was Duitsland een industriële staat en had een min of meer functionerend parlementair systeem.

Duitsland werd bij de VREDE VAN VERSAILLES als de hoofdschuldige van de eerste wereldoorlog aangewezen.

Men spreekt van het ‘DICTAAT VAN VERSAILLES’.

a) men moest alle koloniën afstaan;

b) verloor veel grondgebied (zie daarvoor module 9)

c) mocht geen leger van betekenis hebben

d) moest een gigantische schadevergoeding betalen;

e) mocht geen lid worden van de VOLKENBOND

Veel Duitsers vonden het een vernedering. Van zowel links ( Karl Liebknecht en Rosa Luxemburg) als rechts (Kapp Putch) vonden er pogingen tot een staatsgreep plaats maar met behulp van de oude macht, het leger, sloeg men die opstanden neer.

De REPUBLIEK VAN WEIMAR, de naam van Duitsland tussen november 1918 en januari 1933, probeerde zo goed en kwaad aan de verplichtingen te voldoen en goede betrekkingen op te bouwen ( zie module 9). In 1926 werd het lidmaatschap van de Volkenbond een feit.

Toen echter in 1929 de economische crisis uitbrak had dit grote gevolgen voor Europa en dus ook voor Duitsland. Het aantal werkelozen nam toe van 1,8 miljoen tot 6 miljoen in 1932.

Het was dan ook geen wonder dat in die onzekere omstandigheden mensen vatbaar waren voor iemand die hen een ‘gouden toekomst’ voorspelde als ze maar op hem stemden: Adolf Hitler.

Kenmerken fascisme

Hitler was sinds 1923 de leider van de Nationaal Socialistische Duitse Arbeiders Partij de NSDAP. Het was een fascistische partij.

Kenmerken fascisme:

# een sterke man als leider;

# wijzen democratie af

# individueel belang ondergeschikt aan staatsbelang

# sterk nationalistisch ingesteld

# hekel aan communisten en socialisten

# vergroting macht land door een sterk leger

De Duitse variant heet NATIONAAL SOCIALISME en had als extra kenmerk dat men racistisch was. Men ging daarbij uit van de RASSENLEER waarbij het arische of Germaanse ras superieur was aan alle andere rassen. Als consequentie moesten alle zogenaamde inferieure rassen zoals de Joodse en Slavische van de aarde verdwijnen.

Einde van de democratie

In januari 1933 werd Hitler Reichskanselier(regeringsleider) van Duitsland, van een coalitiekabinet. Er waren slechts drie NSDAP ministers.

Op 27 februari 1933 ging het Rijksdaggebouw in vlammen op. Dit was voor Hitler het sein om de politieke tegenstanders uit te schakelen en nieuwe verkiezingen uit te schrijven waarbij de nazi’s 44% van de stemmen kregen. De Reichsdag, het parlement kwam bijeen, zonder de communisten en omdat de andere partijen doodsbang voor het ‘rode’ gevaar waren ging men er mee akkoord dat Hilter via een machtigingswet onbeperkte macht kreeg voor 4 jaar.

Binnen korte tijd werden alle politieke partijen, behalve de NSDAP, verboden en de media en vakbonden onder nazi-controle gebracht. Het DERDE RIJK was begonnen.

Einde werkeloosheid

Hitler hield woord en in 1938 waren nog maar 200.000 mensen werkeloos. Veel mensen werden tewerkgesteld in de aanleg van autobanen en namen dienst in het leger dat nu volledig werd bewapend en uitgebreid, ondanks het verdrag van Versailles. Er ontstond een oorlogsindustrie. Duitsland schakelde over op een autarkie: Duitsland moest onafhankelijk worden van import. Economisch kon het eigenlijk niet maar Hitler had de oplossing voor ogen: oorlog. Om ideologische redenen maar ook om economische. Hij had de oorlog nodig om het financiële bankroet van zijn bewind te verdoezelen.

memo hfst 8 afb 3
memo hfst 8 afb 4
memo hfst 8 afb 5

Zie verder module 8 hoofdstuk 2 MeMo Havo mod 8 hfst 2 Totalitaire dictatuur of democratie