We hebben 131 gasten online

De zaak Savanna Deel 3a

Gepost in Kinderdoding

Persberichten Savanna 1e gedeelte

21 september 2004 In Holten (Overijssel) heeft de politie Twente afgelopen nacht rond drie uur het lijk van een peutermeisje in de kofferbak van een auto gevonden. De inzittenden, een man zonder vaste woon- of verblijfplaats en een vrouw uit Alphen aan den Rijn, zijn gearresteerd en zullen vrijdag worden voorgeleid aan de rechter-commissaris in Den Haag.

De auto viel op omdat hij reed op een plaats waar dat 's nachts niet is toegestaan. Toen de politie poolshoogte kwam nemen en de kofferbak bekeek werd het dode meisje aangetroffen. Op het lichaampje van het meisje zal sectie worden verricht om de doodsoorzaak vast te stellen, de politie gaat er vooralsnog van uit dat de peuter door een misdrijf om het leven is gekomen. Door de politie Hollands Midden, aan wie de zaak is overgedragen, zijn zo'n twintig rechercheurs op de zaak gezet. Over de identiteit van het meisje is nog niets bekendgemaakt.

Advocaat gezinsvoogd tekent bezwaar aan

ALKMAAR (ANP) -08-12-06 Advocaat Brigitte Roodveldt van de gezinsvoogd in de zaak-Savanna heeft bij de rechtbank in Den Haag bezwaar aangetekend tegen het besluit van het Openbaar Ministerie (OM) om haar cliënt te vervolgen wegens dood door schuld. Dat liet de raadsvrouw vrijdag weten. ,,We beginnen een raadkamerprocedure omdat we de dagvaarding onterecht vinden. Er is onvoldoende bewijs om deze zaak te beginnen. Er zijn geen aanwijzingen voor schuld van mijn cliënt'', meent Roodveldt. Wanneer het bezwaarschrift wordt behandeld en er een besluit valt is nog niet bekend. De gezinsvoogd reageerde niet verbaasd op het besluit van het OM, zegt de advocaat. ,,Ze heeft altijd dat voorgevoel gehad.'' Als de raadkamer van de rechtbank het bezwaarschrift van de gezinsvoogd gegrond verklaart, kan justitie haar niet meer vervolgen. Als de raadkamer het eens is met het OM, wordt de zaak vermoedelijk medio volgend jaar inhoudelijk behandeld.

Justitie wil voogd Savanna vervolgen 8 december 2006– Het Openbaar Ministerie wil de gezinsvoogd van het vermoorde meisje Savanna strafrechtelijk vervolgen. Het OM verwijt de voogd dood door schuld dan wel het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel door schuld. De advocaat van de voogd maakt bezwaar tegen de vervolging. Omdat het zo’n uitzonderlijke zaak is, worden eerst de advocaat en het OM gehoord door de Raadkamer. Die bepaalt of de voogd ook echt zal worden vervolgd. Savanna werd in september 2004 dood gevonden in de kofferbak van de auto van haar moeder. Zij was bezweken aan mishandeling, ondervoeding en verwaarlozing. Het gezin van Savanna kreeg al sinds november 2002 hulp van een gezinsvoogd via bureau Jeugdzorg. De hoofdofficier van justitie W. Tomesen stelt dat de aangestelde gezinsvoogd onvoldoende onderzoek heeft gedaan naar de signalen die zij kreeg dat Savanna niet goed zou worden verzorgd. „Zij was in de positie het kind weg te halen. In de kern had het kind weg gemoeten." De voogd kan maximaal negen maanden gevangenisstraf krijgen, maar het OM voelt meer voor een straf als dienstverlening. Tomesen wil dat de rechter zich uitspreekt over wat er fout is gegaan bij de hulpverlening. Hij wil niet zeggen of de voogd haar werk niet meer mag doen. Uit onderzoek blijkt volgens het OM dat de gezinsvoogd signalen kreeg over de zorgelijke situatie van Savanna. Professionele hulpverleners en andere mensen die bij het gezin waren betrokken maakten de voogd voldoende duidelijk dat er iets mis was. Maar zij verdiepte zich te weinig in de problematiek en de voorgeschiedenis van de moeder om hier iets mee te doen. Doordat zij naliet te handelen, kan haar volgens het OM schuld aan het overlijden en/of mishandeling worden verweten. „Ze heeft onvoldoende gedaan. Ze had meer kúnnen en moeten doen.” Tomesen tekende daarbij wel aan dat de aansprakelijkheid van de moeder en de stiefvader van het meisje voorop staan. De moeder en de stiefvader kregen begin dit jaar respectievelijk zes en twee jaar gevangenisstraf met tbs en dwangverpleging.

Eis zaak-Savanna: acht jaar en tbs

UTRECHT - 12/01/06 - (Novum) - Tegen de moeder en de stiefvader van de gedode peuter Savanna is donderdag door het Openbaar Ministerie (OM) in Den Haag acht jaar cel en tbs geëist. De eis van het OM is hoger dan de zes jaar celstraf en tbs die de rechtbank in juni heeft opgelegd. Het 3-jarige meisje uit Alphen aan den Rijn zou zijn gestorven aan de gevolgen van langdurige mishandeling door haar moeder en stiefvader. Savanna werd in september 2004 dood aangetroffen in de kofferbak van een auto. De vondst werd gedaan toen Sonja de B. en haar toenmalige vriend Mario B. met hun auto werden aangehouden in de buurt van een bos bij het Overijsselse Holten, waar ze het meisje vermoedelijk wilden begraven. Later bleek dat Savanna waarschijnlijk is gestikt door een washandje dat in haar mond was gepropt. De zaak leidde tot maatschappelijke en politieke ophef, omdat de mishandeling van het kind bekend was bij de buurt, bij de politie en bij de Raad voor de Kinderbescherming. In maart vorig jaar hield de Tweede Kamer een spoeddebat over het functioneren van de jeugdzorg. Uit een rapport van Bureau Jeugdzorg bleek dat de dood van Savanna is te wijten aan 'ernstig' falen van Bureau Jeugdzorg in het toezicht op het gezin. Het gerechtshof in Den Haag doet over twee weken uitspraak in de zaak. © Tiscali/Novum

Hogere straf dan eis OM in zaak-Savanna


Door een onzer redacteuren NRC DEN HAAG, 22 JUNI. De rechtbank in Den Haag heeft gisteren in de zaak-Savanna een hogere straf opgelegd dan was geëist. De moeder van het meisje Savanna, Sonja de J. (33), krijgt zes jaar cel en tbs wegens doodslag op haar dochter. Het OM had drie jaar en tbs geëist voor dodelijke mishandeling. In het vonnis noemde de rechter het ,,betreurenswaardig'' dat politici in het openbaar hadden gezegd dat ze de eis te laag vonden. De rechter vraagt de toekomstige tbs-kliniek van De J. om maatregelen die moeten voorkomen dat ze zwanger wordt. Mario B., stiefvader van Savanna, kreeg twee jaar cel wegens het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel. De rechtbank acht bewezen dat De J. een washandje in de mond van Savanna propte, opdat ze zou stoppen met schreeuwen. Hierdoor overleed Savanna. In tegenstelling tot het OM vindt de rechtbank dat De J. ,,willens en wetens'' het risico heeft genomen dat Savanna zou overlijden. Daarom is De J. veroordeeld voor doodslag in plaats van dodelijke mishandeling. Ook treft De J. ,,een zwaarder verwijt'' dan haar man. Verder wordt ,,de veiligheid van anderen'' als reden genoemd voor de hogere straf. De rechter vindt dat door uitlatingen van politici het publiek de indruk zou kunnen krijgen dat het vonnis ,,onder politieke druk tot stand is gekomen''. De uitspraken waren niet gebaseerd op kennis van het dossier, aldus het vonnis.   22 juni 2005
 
Grens aan recht op voortplanting
Als het aan de rechter ligt, krijgt de moeder van Savanna geen kind meer. Mag een tbs'er het recht op voorplanting ontnomen worden en hoe gebeurt dat in de praktijk?
Door onze redacteuren Sheila Kamerman en Wubby Luyendijk NRC ROTTERDAM, 22 JUNI. Zeer zelden bemoeit de rechter zich zo nadrukkelijk met de tenuitvoerlegging van een straf als gisteren in de zaak-Savanna. De tbs-kliniek moet maatregelen nemen om te voorkomen dat Sonja de J., veroordeeld voor doodslag op haar dochter, opnieuw zwanger wordt tijdens een bezoek van haar echtgenoot of wanneer ze op verlof gaat. De kans is groot, schrijft de rechter, dat ze opnieuw de fout in gaat als ze weer een kind krijgt met haar echtgenoot. Savanna werd veelvuldig geslagen, kreeg te weinig te eten, werd opgesloten, en meerdere malen onder een koude douche gezet. En als ze bleef schreeuwen, propte haar moeder de driejarige peuter een washandje in de mond. Dat laatste werd haar in september vorig jaar noodlottig: ze stikte. Hoogleraar strafrecht Theo de Roos uit Tilburg herinnert zich geen andere zaak waarin de rechter zich ,,zo nadrukkelijk op deze manier bemoeide met de straf''. In de meeste gevallen legt een rechter tbs op en is het aan de kliniek om te bepalen welke vrijheden ze een veroordeelde afnemen. Ditmaal adviseert de rechter de kliniek nadrukkelijk het zelfbeschikkingsrecht over voorplanting te beperken. Dat gebeurt nu alleen bij zeer ernstig verstandelijk gehandicapten met een IQ van 60 of lager. Maar verbaasd is De Roos niet over het vonnis. De algemene tendens in het strafrecht is, zegt hij, dat steeds vaker de privé-sfeer moet wijken voor interventies van autoriteiten. ,,En dan denk ik aan strafzaken met belagers, huiselijk geweld en nu kindermishandeling. In dit geval moet voortplanting worden voorkomen, omdat het belang van een toekomstig kind prevaleert boven het zelfbeschikkingsrecht van een veroordeelde.'' Dat gebeurt allang, zegt Hjalmar van Marle, hoogleraar forensische psychiatrie. Hij was ook directeur van de Van Mesdag-kliniek in Groningen en geneesheer-directeur van het Pieter Baan Centrum in Utrecht. Maar nieuw is dat de rechter het expliciet in zijn vonnis verwoordt. Dat is, zegt de tbs-deskundige, precies wat de maatschappij van een rechter vraagt. ,,Een rechter wéét dat er in een tbs-kliniek een zodanige structuur is dat mevrouw niet weer zwanger wordt.'' Hoe gaat dat in de praktijk? Dwingen is tegen de wet, zegt Van Marle. ,,Drang kan wel. Behandelaars in de kliniek zeggen: 'U krijgt geen manspersonen meer op bezoek, tenzij u vrijwillig de prikpil accepteert.' '' Niet alleen bij vrouwen die hun kind ernstig hebben mishandeld, maar ook bij pedoseksuelen. Tbs-deskundige Van Marle: ,,Pedoseksuelen kunnen medicatie krijgen die de seksuele lusten afremmen. Als ze dat weigeren, mogen ze niet met verlof.'' Seks alleen op voorwaarde dat je de pil slikt. Inez de Beaufort, hoogleraar gezondheidsethiek aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam, vindt dat in het geval van Sonja de J. ,,moreel zeer goed verdedigbaar''. De moeder van Savanna, zegt De Beaufort, heeft haar rechten op dit vlak verspeeld. Want kinderen, motiveert ze, mogen nooit het slachtoffer worden van andermans recht op voortplanting. Maar aan de andere kant moet je over zo'n maatregel ook weer niet te licht denken. Uit de geschiedenis zijn genoeg gevallen bekend van regiems die er misbruik van maakten. En verder zit de maatregel volgens De Beaufort ,,zeer dicht tegen de dwang aan'' De hoogleraar gezondheidsethiek: ,,Je wordt nog net niet op een bed vastgebonden terwijl ze de pil er in spuiten, maar het alternatief is natuurlijk volslagen onaantrekkelijk. Daarom vind ik die drang-dwang discussie veel te politiek verhullend.'' De vraag rijst of er een wet moet komen om toekomstige Sonja de J.'s hun recht op voorplanting te ontzeggen. Nee, zegt Theo de Roos, ,,Ik heb nog geen geluiden opgevangen uit de hoek van Kamerleden als Geert Wilders en Joost Eerdmans. En een nieuwe wet is ook helemaal niet nodig. Want ons huidige tbs-systeem voorziet in die behoefte. En op het moment dat tbs-gestelden niet in willen gaan op de behandeling, komen ze als onbehandelbaar terecht op de long stay afdeling.'' Maar zijn collega uit Nijmegen ziet dat anders. Ybo Buruma, hoogleraar strafrecht vindt dat de wetgever zich nu wel over de kwestie moet buigen. ,,We gaan steeds meer de kant op van gedwongen medicatie. Daar is geen juridische basis voor en die moet er misschien wel komen. Die discussie moet gevoerd worden.'' In het vonnis zegt de rechter dat hij ervan uit gaat dat de tbs-kliniek ervoor zal zorgen dat Sonja de J. niet zwanger wordt. ,,Creatief'', vindt hoogleraar Buruma, ,,de rechter weet dat patiënten in tbs-klinieken medicatie toegediend krijgen - officieel ondergaan ze dat vrijwillig, maar in de praktijk hebben ze geen keus.'' Meestal, zegt Buruma, is het gebruik van de medicatie in het belang van betrokkenen. ,,Dat is bijvoorbeeld het geval bij zwakzinnigen die wél een volwaardig seksleven wensen, maar geen kinderen willen opvoeden.'' In dit geval, vindt Buruma, is het evident niet in het belang van de betrokkene, de moeder van Savanna. Het is in het belang van een eventueel kind en dat bestaat nog niet. ,,We moeten uitkijken dat we niet al rommelend de kant van de verplichte medicatie opgaan. Als dit de praktijk is, moet je de wet daarop aanpassen.'' 22 juni 2005 Opmerkelijk vonnis

De Haagse rechtbank heeft een opmerkelijk vonnis gewezen in de zaak-Savanna, het driejarige meisje dat door haar moeder om het leven werd gebracht. De straf die de rechters oplegden is aanmerkelijk hoger dan de eis van de officier van justitie. De rechters geven bovendien te kennen dat het ongewenst is dat de moeder van Savanna ooit nog zwanger raakt van haar echtgenoot. En tot slot geven zij Tweede-Kamerleden een kat wegens politieke bemoeienis met de rechtsgang. Dat een rechtbank boven de eis van de officier van justitie uitgaat heeft zeldzaamheidswaarde, maar lag in dit geval geheel in de lijn van het proces. De rechtbank liet de bewezen verklaarde feiten zwaarder wegen dan de officier. Dat is nu net waar een onafhankelijk onderzoek ter terechtzitting voor is: een zaak nog eens goed tegen het licht houden. De uitslag is in veel gevallen voorspelbaar, maar het strafproces bewijst juist zijn belang door de uitzonderingen op de routine. En anders is er altijd nog hoger beroep. De rechters balanceren wel gevaarlijk op de rand met hun opmerking over het voorkomen van zwangerschap. Het recht op procreatie behoort tot de grondrechten. Voorkoming van zwangerschap als onderdeel van een strafvonnis zal niet zo gauw toetsing aan het grondrecht doorstaan. De rechters spreken dan ook niet zelf de voorwaarde uit, maar zeggen dat zij verwachten dat de tbs-kliniek haar toepast. Een vorm van afschuiven dus, die bovendien vooruitgrijpt op wat de rechters die later over verlenging van de tbs moeten beslissen zullen vinden. Dit soort vooruitgrijpen komt ook wel voor bij het opleggen van levenslang, waarbij de rechter zegt dat hij tegen iedere vorm van gratie in de toekomst is. Dit is met reden bekritiseerd, want gratieverzoeken zijn onderworpen aan een apart rechterlijk advies. De zorgen van de rechtbank over de moeder van Savanna zijn overigens zeer begrijpelijk. Zo'n extreem geval van verwaarlozing en mishandeling heeft met reden veel beroering gewekt in de samenleving. Hoe schokkend de zaak ook is, de rechtbank vindt dat Tweede-Kamerleden te ver zijn gegaan door openlijk en sterk afkeurend te reageren op het requisitoir van de officier van justitie. De Haagse rechters gaan verder dan deze terechte vaststelling. In een bijzondere overweging van de uitspraak uiten zij hun ,,grote waardering voor de gewetensvolle wijze waarop de officier zich van haar taak heeft gekweten''. Het is natuurlijk hartverwarmend, zo'n steunbetuiging. Maar hij wekt al gauw misverstanden in de hand over de scheiding tussen zittende en staande magistratuur, die juist wezenlijk is voor de strafrechtspleging 22 juni 2005
woensdag 22 juni 2005 uur.

Moeder Savanna mag van rechter geen kind

Van onze verslaggeefster Aimée Kiene

DEN HAAG - Sonja de J., de moeder van het overleden, mishandelde meisje Savanna (3), mag geen kinderen meer krijgen met haar echtgenoot. Volgens de rechtbank in Den Haag moet er alles aan worden gedaan om een zwangerschap te voorkomen, anders is de kans op herhaling groot. De rechter legde De J. dinsdag een straf op van zes jaar cel en tbs.
De straf viel hoger uit dan de eis van het Openbaar Ministerie: drie jaar cel met tbs. De officier van justitie achtte namelijk niet bewezen dat De J. haar dochtertje opzettelijk heeft gedood. Zij zou niet hebben kunnen weten dat het knevelen van Savanna met een washandje kon leiden tot de dood. De rechter ging hier dinsdag tegenin en kwam tot een hogere strafmaat. Volgens hem kon De J., ondanks haar psychische stoornis, als ‘een gemiddeld normaal mens’ weten wat voor gevolg haar handelen kon hebben. Savanna overleed september vorig jaar. Ze was zwaar ondervoed en is vermoedelijk gestikt in een washandje dat in haar mond zat en met verband was vastgebonden. Zij werd tijdens haar leven geslagen, onder de koude douche gezet en opgesloten in een kast. Het meisje werd gevonden in de kofferbak van een auto in Holten. De stiefvader van Savanna, de 27-jarige Mario B., kreeg twee jaar gevangenisstraf. Het OM had ook tegen hem tbs geëist, op advies van deskundigen van het Pieter Baan Centrum. De rechtbank oordeelde dat de psychische stoornis van B. niet gevaarlijk is. De kans op herhaling bij B. is niet groot, omdat hij handelde onder invloed van zijn dominante echtgenote. De moeder wordt gezien als de drijvende kracht achter de mishandelingen van Savanna. Daarom benadrukte de rechter dat de tbs-kliniek ‘voorwaarden moet verbinden aan bezoek van haar echtgenoot en verlof’ om te voorkomen dat De J. opnieuw zwanger wordt. Volgens hoogleraar strafrecht Peter Tak is die uitspraak zeer ongebruikelijk. ‘Als deze man en deze vrouw opnieuw een kind krijgen, is dat rampzalig voor dat kind, zo oordeelt de rechtbank.’ Tak ziet de opmerking als een instructie aan de directie van de tbs-kliniek waar De J. wordt opgenomen. ‘De rechter kan niet opleggen dat de verdachte nooit meer geslachtsgemeenschap heeft. Dit is een dwingend advies voortdurend toezicht te houden op het samenzijn van De J. en Mario B.’ De rechter hekelde de afkeurende reacties van Tweede-Kamerleden op de strafeis. Zij hebben geen kennis van het strafdossier, aldus de rechter, en wekken de indruk dat het vonnis politiek beïnvloed is..
 
dinsdag 21 juni 2005 uur.

Moeder Savanna veroordeeld tot zes jaar cel en tbs

ANP

DEN HAAG - De moeder van Savanna, de peuter die vorig jaar dood werd aangetroffen in de kofferbak van een auto, is veroordeeld tot zes jaar cel en tbs. De rechtbank in Den Haag acht doodslag bewezen.
Dat bleek dinsdag tijdens het voorlezen van het vonnis tegen de moeder van het kind. Het Openbaar Ministerie had juist om vrijspraak gevraagd voor doodslag, omdat moeder Sonja de J. en haar vriend Mario B. de peuter niet met opzet zou hebben gedood. De officier van justitie vindt dat de moeder en haar echtgenoot wel schuldig zijn aan zware mishandeling. Hij eiste respectievelijk drie en twee jaar cel, en in beide gevallen tbs met dwangverpleging. De rechtbank heeft Sonja de J. dinsdag bij haar tbs nog een bijzondere, extra maatregel opgelegd. Volgens de rechtbank is de vrouw in combinatie met haar echtgenoot Mario B. voor haar kinderen zo'n groot gevaar, dat een nieuwe zwangerschap moet worden voorkomen. De rechtbank schrijft in het vonnis dat ze er van uit gaat dat de tbs-kliniek ervoor zorgt dat Mario haar alleen in de tbs-kliniek mag bezoeken als Sonja meewerkt aan maatregelen om zwangerschap te voorkomen. Deze beperking moet wat de rechters betreft ook gelden als zij ooit op verlof gaat. Volgens persofficier van justitie L. Schuijer gaat het om een hele bijzondere ‘opdracht’ die de rechtbank aan de tbs-kliniek meegeeft, waar de moeder van Savanna naar toegaat. ‘Bij mij is geen vonnis bekend waarin ooit zo'n opdracht is gegeven. Het is wel uitermate praktisch’, meent Schuijer. De echtgenoot kreeg twee jaar celstraf wegens mishandeling met zwaar lichamelijk letsel als gevolg opgelegd. Mario B. kreeg geen tbs opgelegd, omdat de rechtbank de kans op recidive in zijn geval niet groot acht. De officier van justitie had eerder twee jaar cel en tbs met dwangverpleging tegen de man geëist. Op zichzelf vindt de rechtbank Mario geen gevaar voor de maatschappij. Pas als hij een dominante vrouw heeft met agressieproblemen, zoals zijn vrouw Savanna's moeder Sonja de J., kunnen problemen ontstaan bij de opvoeding van kinderen. B. kan namelijk door zijn persoonlijkheid niet voor zichzelf of voor anderen opkomen, oordeelden de psychiater en psycholoog van het Pieter Baan Centrum. Mario B. deed alles wat zijn vrouw hem opdroeg. Als zij zei dat hij Savanna moest slaan, opsluiten in een kastje of een prop in haar mond moest doen, deed hij dat, ook als hij het er eigenlijk niet mee eens was. B. had een reële angst om tegen zijn vrouw in te gaan: geregeld sloeg zij hem. Een keer heeft ze hem bedreigd en tot bloedens toe geprikt met een mes. Desondanks zei Mario tegen de rechtbank dat Sonja bij zijn ideale toekomstbeeld hoort. Een aandeel in de doodslag op de peuter Savanna had B. niet, oordeelt de rechtbank. Hij was op het moment dat zijn vrouw haar kind doodde niet thuis. Wel houden de magistraten hem verantwoordelijk voor het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel aan Savanna, door haar te weinig en niet goed te eten te geven. Het kind raakte ernstig ondervoed en haar groei werd gestuit. De rechters houden er rekening mee dat Mario steeds handelde onder invloed van of in opdracht van Sonja. De rechtbank heeft in haar vonnis uitspraken van politici over de zaak Savanna afgekeurd. De rechters vinden het ‘betreurenswaardig dat leden van de Tweede Kamer publiekelijk in sterk afkeurende bewoordingen hebben gereageerd op de eis van de officier van justitie’. LPF-Kamerlid Eerdmans toonde zich enkele weken geleden namens zijn partij ‘verbijsterd’ over de strafeisen. Hij vond dat het Openbaar Ministerie een wanprestatie had geleverd. De rechtbank betreurt de uitspraken van de politici, ‘op de eerste plaats omdat deze uitlatingen niet gebaseerd kunnen zijn op kennis van het dossier. Een wijze van oordeelsvorming waarvan de rechtbank met verbazing kennis neemt’. Belangrijker vindt de rechtbank nog dat politieke bemoeienis met lopende strafzaken bij het publiek het beeld kan oproepen -‘hoe ten onrechte ook’- dat het vonnis onder politieke druk tot stand kan komen. ‘De rechtsgang is gediend met grote terughoudendheid van politieke ambtsdragers in hun uitlatingen over individuele zaken’, aldus de rechtbank. De advocaat van Savanna's moeder Sonja de J., J. van der Linden, is teleurgesteld over de volgens hem lange gevangenisstraf voor zijn cliënte. Hij vindt de zes jaar te lang, omdat hij net als het Openbaar Ministerie (OM) overigens, doodslag niet bewezen vindt. ‘Ik meen dat het niet bewezen is dat ze de opzet had om haar kind te doden.’ Hoewel de raadsman na het vonnis nog niet met Sonja de J. heeft gesproken, verwacht hij dat ze tegen de uitspraak van de rechtbank in Den Haag in hoger beroep gaat. ‘De straf is echt uitzonderlijk hoog’, meent hij. De rechtbank vond namelijk dat Sonja de J. ernstig verminderd toerekeningsvatbaar voor haar daden was. Van der Linden denkt overigens niet dat de rechters zijn gezwicht voor de zware kritiek van veel politici op de in hun ogen ‘magere strafeis’ van het OM in deze strafzaak. De verklaring voor de hoger dan geëiste straf van de rechtbank komt doordat de rechters doodslag wel bewezen vinden, stelt de raadsman. De advocaat was het roerend eens met de kritiek van de rechters op de bemoeienis van Tweede-Kamerleden in deze zaak. ‘Ze hadden zich moeten onthouden van commentaar, zolang de zaak onder de rechter was. Ook hadden politici geen kennis van de zaak, omdat ze het dossier niet kenden.

 Dit zijn geen weldenkende mensen'

Door onze redacteur Sheila Kamerman NRC

DEN HAAG, 8 JUNI. Tijdens het voorarrest is ze ,,emotioneel gegroeid'', zei de moeder van Savanna. Tegen haar is drie jaar cel en tbs geëist. De advocaat wil geen straf maar hulp.

De eis van drie jaar celstraf en tbs met dwangverpleging voor de moeder van Savanna was gisteren in de Haagse rechtbank bijna een anticlimax. De stiefvader hoorde twee jaar cel en tbs met dwangverpleging tegen zich eisen. ,,Gevoelsmatig lijkt die eis misschien erg laag'', zei OM-woordvoerster A. Rijsdorp. ,,Maar deze mensen hebben allebei ernstige psychiatrische stoornissen. Ze zijn in sterk verminderde mate toerekeningsvatbaar voor hun daad.''

Het lijkje van Savanna werd vorig jaar september gevonden in de kofferbak van de auto van haar moeder, Sonja de J., nabij Holten (Overijssel). Zij was ernstig mishandeld. Eerder bleek al uit de rapportage van twee forensisch deskundigen dat zuurstofgebrek, veroorzaakt door een washand in haar mond die was vastgebonden met een zwachtel of tape, waarschijnlijk de doodsoorzaak is geweest. Daarnaast zat haar lichaam vol blauwe plekken, had ze inwendige bloeduitstortingen en was ze zwaar ondervoed.

In gewonemensentaal, zei de officier gisteren in haar requisitoir, ,,zullen mensen zeggen dat de verdachten Savanna gedood, of zelfs vermoord hebben''. Maar omdat de verdachten Savanna niet met hun handelingen wilden doden, maar haar wilden ,,opvoeden - zij moest bijvoorbeeld op een nette manier om eten vragen - of straffen'' is er ,,in juridische zin'' geen sprake van opzet.

Wat de officier wel bewezen achtte was zware mishandeling de dood tot gevolg hebbend. De maximale straf daarvoor is tien jaar. Maar volgens deskundigen die de moeder en haar partner in het Pieter Baan Centrum onderzochten, zijn zij sterk verminderd toerekeningsvatbaar. Zij adviseerden behandeling. ,,Elk weldenkend mens weet dat het in de mond stoppen en vastbinden van een washandje dodelijk kan zijn'', zei de officier. ,,Maar deze verdachten zijn geen verstandig denkende mensen.''

Dat, op zichzelf, doet niets af aan de ernst van de zaak. De officier van justitie memoreerde gisteren de ontzetting van de inwoners van Alphen aan den Rijn, waar het gezin woonde, na de vondst van het lijkje. ,,De gevoelens van ontzetting, boosheid, onbegrip en sprakeloosheid'' werden niet alleen in Alphen gevoeld, zei de officier van justitie, maar in heel Nederland.

Behalve de fysieke mishandeling van opsluiten, slaan en knevelen, werd Savanna ook geestelijk mishandeld en verwaarloosd, betoogde de officier. Zij citeerde de moeder, die verklaarde het meisje nooit te kussen of te knuffelen, omdat ze daarvan niet hield. Op de vraag of Savanna kon fietsen antwoordde De J.: ,,Natuurlijk niet, ze kon amper lopen.'' Tijdens het chatten op de computer gebruikte Sonja de J. de nickname `benderbeuenzat' (`ik ben haar beu en zat'). Ondanks de mishandelingen toonde Savanna karakter, zei de officier. Ze ging met haar moeder in discussie, zei ,,Ik ben wél lief'' en vocht terug.

De advocaten van de verdachten vonden dat hun cliënten geen celstraf en geen tbs moet worden opgelegd. Ze moeten beiden wel psychische hulp krijgen. De advocaat van de moeder, J. van der Linden, betoogde dat Sonja de J. nooit had bedoeld haar dochtertje te doden. Anders, zei Van der Linden, had ze niet geprobeerd Savanna te reanimeren toen ze haar levenloos onder het bed aantrof. ,,Ze heeft getracht haar leven te redden door in haar mond te blazen.'' Daarnaast is letsel of pijn bij Savanna door de mishandelingen niet bewezen, stelde Van der Linden in zijn pleidooi. Slechts ,,enkele kleinere mishandelingen zijn aangetoond''. Ook wees hij op de hulp die ,,bijzonder tekort is geschoten''.

Sonja de J. verzocht aan het eind van de zitting om twee jaar dagbehandeling als straf. Volgens haar is ze tijdens het voorarrest ,,emotioneel gegroeid''. Over Savanna zei ze: ,,Als ik had geweten dat ze doodging, had ik nooit iets in haar mond gedaan. Ik wilde alleen dat ze ophield met schreeuwen, daar werd ik bang van. Ik rouw om haar.''

dinsdag 7 juni 2005 uur.

Celstraf tot drie jaar en tbs geëist in zaak Savanna

ANP

DEN HAAG - Het Openbaar Ministerie heeft drie jaar gevangenisstraf geëist tegen Sonja de J., die ervan wordt verdacht haar driejarige dochtertje Savanna ernstig te hebben mishandeld en gedood. Tegen haar man Mario B. eiste het OM twee jaar celstr
Tegen beide verdachten eiste het OM dinsdag voor de rechtbank in Den Haag ook tbs met dwangverpleging. De peuter uit Alphen aan den Rijn stierf op 20 september na een ruzie met haar moeder. De J. wilde het kind stil krijgen en duwde een washandje in haar mond, dat ze vastzette met een zwachtel. Het kind was verkouden en ernstig ondervoed en overleed waarschijnlijk door zuurstofgebrek. De politie hield De J. en B. ‘s avonds laat aan in een natuurgebied bij Holten in Overijssel. In de achterbak van de auto lag het lijkje van Savanna, dat de verdachten mogelijk wilden begraven. Eerder op de dag betoogde officier van justitie I. Degeling dat Savanna niet met opzet is gedood. Ze wil dan ook dat de rechtbank Sonja de J. en Mario B. vrijspreekt van doodslag. De moeder van Savanna en haar man zijn volgens Degeling wel schuldig aan zware mishandeling waarbij Savanna ernstig letsel opliep en uiteindelijk stierf. De J. en B. sloten het kind op, onthielden het voedsel, zetten het onder een koude douche, sloegen en knevelden het, maar dat was nooit met de bedoeling haar te doden, aldus de aanklaagster. Ze wilden haar opvoeden of straffen omdat Savanna zich niet aan de regels hield. Omdat de verdachten keer op keer dezelfde handelingen uitvoerden en die steeds niet tot de dood leidden, hadden ze geen reden om te denken dat Savanna er wel eens aan zou kunnen doodgaan. Behalve zware mishandeling is volgens de aanklaagster ook bewezen dat de twee het kind van haar vrijheid hebben beroofd en dat zij het lijkje wilden verbergen. De J. en B. zijn sterk verminderd toerekeningsvatbaar, aldus het OM. Psychologen en psychiaters van het Pieter Baan Centrum (PBC) constateerden ernstige persoonlijkheidsstoornissen. De J. is door haar stoornis erg agressief en impulsief, B. is juist volgzaam en kan niet voor zichzelf of anderen opkomen. De deskundigen van het PBC adviseren voor beiden een langdurige behandeling onder dwang. Gezien de ernst van de stoornissen zou de tbs met dwangverpleging jaren moeten duren. Het komt voor dat tbs'ers tientallen jaren in klinieken verblijven. De rechtbank doet over twee weken uitspraak.

Doodsoorzaak centraal op derde dag proces

DEN HAAG (ANP)6-6-2005 - Op de derde dag van de rechtszaak tegen de moeder van de gedode peuter Savanna probeerde de rechter in Den Haag duidelijk te krijgen wat de doodsoorzaak van het kind is geweest. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt de moeder en haar man het kind ernstig te hebben mishandeld. Twee forensisch deskundigen gaven maandag uitleg over onder meer het sectierapport. De patholoog constateerde bijvoorbeeld dat Savanna's lichaam onder de blauwe plekken zat, zowel oude als nieuwe. Ook had zij inwendig diverse bloeduitstortingen. Waarschijnlijk is de driejarige Savanna op 20 september vorig jaar door zuurstofgebrek om het leven gekomen. Op die dag hield de politie moeder Sonja de J. en haar man Mario B. aan in een natuurgebied bij Holten in Overijssel. In de kofferbak van hun auto lag het lijkje van Savanna. Mogelijk wilden zij het lichaam ergens begraven. Eerder op de dag had Sonja in haar woning in Alphen aan den Rijn ruzie met Savanna en propte zij een washand in de mond van het kind. Dat gebeurde wel vaker, als de peuter krijste en niet stil te krijgen was, verklaarden zowel De J. als B. vorige week voor de rechtbank. Dinsdag, de laatste dag van het proces, maakt de officier van justitie bekend welke straf zij eist tegen de verdachten. Ook houden de advocaten dan hun pleidooien. Naar verwachting doet de rechtbank dinsdag over twee weken uitspraak.

maandag 6 juni 2005 uur.

Doodsoorzaak Savanna centraal op derde dag proces

ANP

DEN HAAG - Op de derde dag van de rechtszaak tegen de moeder van de gedode peuter Savanna probeerde de rechtbank in Den Haag duidelijk te krijgen wat nu precies de doodsoorzaak van het kind is geweest. Het Openbaar Ministerie (OM) verdenkt de moeder en haar man ervan het kind ernstig te hebben mishandeld en uiteindelijk te hebben gedood.
Twee forensisch deskundigen gaven maandag uitleg over onder meer het sectierapport. De patholoog constateerde bijvoorbeeld dat Savanna's lichaam onder de blauwe plekken zat, zowel oude als nieuwe. Ook had zij inwendig diverse bloeduitstortingen. Waarschijnlijk is de driejarige Savanna op 20 september vorig jaar door zuurstofgebrek om het leven gekomen. Op die dag hield de politie moeder Sonja de J. en haar man Mario B. aan in een natuurgebied bij Holten in Overijssel. In de kofferbak van hun auto lag het lijkje van Savanna. Mogelijk wilden zij het lichaam ergens begraven. Eerder op de dag had Sonja in haar woning in Alphen aan den Rijn ruzie met Savanna en propte zij een washand in de mond van het kind. Dat gebeurde wel vaker, als de peuter krijste en niet stil te krijgen was, verklaarden zowel De J. als B. vorige week voor de rechtbank. De J. heeft het kind ook aan haar hals opgetild, geslagen en gekneveld onder een bed gelegd. Savanna was ‘snotverkouden', aldus een van de deskundigen. Verder was het kind ernstig ondervoed: ten tijde van haar dood was Savanna 3,5 jaar oud en woog ze 10,7 kilo. Door die ondervoeding was haar bloedsuikerspiegel gevaarlijk laag, zo bleek uit het toxicologisch rapport van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Alle factoren kunnen samen tot de dood van de peuter hebben geleid, maar volgens de patholoog kunnen ook alle zaken afzonderlijk dodelijk zijn geweest. Het lijkt er op dat de prop in de mond, met daaromheen een zwachtel om de zaak op zijn plaats te houden, misschien samen met de verkoudheid de doodsteek waren voor het meisje. De slechte lichamelijke conditie van Savanna kan ertoe hebben bijgedragen dat ze deze mishandeling niet heeft overleefd. ‘De conditie van het kind was te slecht om zich adequaat te kunnen verdedigen’, zei de forensisch gedragskundige. Dinsdag, de laatste dag van het proces, maakt de officier van justitie bekend welke straf zij eist tegen de verdachten. Ook houden de advocaten dan hun pleidooien. Naar verwachting doet de rechtbank dinsdag over twee weken uitspraak.
 
maandag 6 juni 2005 uur.

Vol vertrouwen, maar met te weinig kennis

Van onze verslaggeefster Aimée Kiene

AMSTERDAM - Vol vertrouwen nam een 46-jarige gezinsvoogd in december 2002 het toezicht op Savanna op zich. In september 2004 was de peuter dood. ‘Met de informatie die ik nu heb, had ik het kind toch uit huis gehaald.’
In december 2002 neemt een 46-jarige gezinsvoogd van Bureau Jeugdzorg Noord-Holland Noord het toezicht op de 3-jarige Savanna uit Alphen aan den Rijn over van een overspannen geraakte collega. Na de dood van de peuter en de arrestatie van haar moeder en stiefvader in september 2004, zegt zij: ‘De zaak paste bij mij. Werken met kleintjes is mijn specialiteit geworden. Ik had ook ervaring met psychiatrische moeders, met werk op het scherp van de snede.’ De voogd is aan de hogeschool opgeleid tot maatschappelijk werker, en begint haar loopbaan in een kindertehuis. Daarna werkt ze jaren als gezinsbegeleider bij de stichting Jeugd en Gezin in Alkmaar, later Bureau Jeugdzorg. Ze doet bijscholingscursussen en is zelf moeder. Het gezin van Savanna ziet ze voor het eerst op 28 januari 2003. ‘Dat is in een waarnemingszaak best snel, als je na drie weken op huisbezoek gaat.’ Savanna is in 2002 weggehaald uit huis vanwege de geestelijk labiele toestand van haar moeder. Na vijf maanden opvang in een huis van de Afra Boddeart-stichting in Amsterdam mag ze weer naar huis. De voogd moet erop toezien dat Sonja zich houdt aan de gestelde voorwaarden. De gezinsvoogd is optimistisch: ‘Moeder was pedagogisch leerbaar.’ Dat de twee oudere kinderen van Sonja jaren eerder uit huis zijn geplaatst en nu zijn toegewezen aan de vader, Sonja’s eerste man, hoort de voogd pas in de zomer van 2004. ‘Dat heeft Sonja me verteld, daar was ze heel open in.’ Dat de kinderen zijn weggehaald vanwege verdenking van mishandeling, hoort de voogd pas bij het verhoor. Ze zegt dat ze zonder toestemming van de vader geen toegang kan krijgen tot de dossiers. En: ‘Met die geschiedenis hoef ik verder niets te doen. Dat speelt geen rol. Het gaat om het kind dat onder toezicht staat.’ In januari 2004 adviseert een arts van het consultatiebureau Savanna naar een kinderdagverblijf te sturen. Zij maakt zich zorgen over de spraakachterstand van het meisje. Sonja weigert. De gezinsvoogd: ‘Ze was zwanger van het tweede kind en het was moeilijk Savanna elke dag weg te brengen. Ik kan haar niet dwingen, daar heb ik de bevoegdheid niet voor.’ En: ‘Savanna kon zaken benoemen. Er waren boekjes in huis. Bij de arts praatte ze niet, maar in de auto terug naar huis wel.’ In de maanden erna ziet de gezinsvoogd Savanna twee keer met een blauw oog. Sonja zegt dat ze is gevallen, een keer in bad en een keer in het zwembad. ‘Ik vond dat vreemd. Een kind van die leeftijd valt wel, maar niet zo vaak. Op grond van mijn waarneming in het huis snapte ik het wel. Savanna liep veel op sokken en er was zeil in huis. Ik vond de uitleg wel aannemelijk. En het gedrag van Savanna gaf geen aanleiding te denken aan mishandeling.’ In mei 2004 wordt Rowena geboren. De kraamhulp doet die maand aangifte bij het Meldpunt Kindermishandeling (AMK). De voogd wordt ingeschakeld en gaat samen met de wijkverpleegkundige en met een spoeduithuisplaatsing op zak onverwacht op huisbezoek. ‘Ik zag geen blauwe plekken. Savanna was niet ondervoed, ze maakte contact en er hing een relaxte sfeer.’ ‘Ik trof niet de ernstige dingen aan die ik van het AMK had gehoord. Het leek erop dat de moeder hulp nodig had om met twee jonge kinderen te leren omgaan. Daarom heb ik extra zorg ingeschakeld. Een uithuisplaatsing kan schadelijker zijn dan een kind in huis laten met extra voorwaarden en zorg.’ In de zomermaanden lijkt het beter te gaan met het gezin, vindt de voogd. De gezinshulp van de thuiszorg rapporteert positief. Klachten van buurtbewoners bereiken de voogd niet. In juni stuurt Sonja nog wel een fax aan de voogd waarin ze vraagt Savanna bij haar weg te halen. De voogd ziet dit als een ‘opwelling’, en zou het verdachter vinden als ze alleen maar had gezegd dat het goed ging. ‘Moeder liet zich controleren.’ Het laatste bezoek van de voogd is op 28 juni. Aan Savanna was volgens de voogd ‘niks bijzonders’ te zien. Andere hulpverleners komen daarna wekelijks in huis, tot 20 september, de dag waarop het sterk ondervoede meisje overlijdt door verstikking. De voogd, achteraf: ‘Ik schrik me rot. Het raakt me ook heel diep. Hoe kan dit als er buiten mij nog heel veel andere hulpverleners in het gezin zaten die contact hadden met Sonja en Savanna. Met de informatie die ik nu heb, had ik het kind toch uit huis gehaald. Mijn werk houdt in dat ik juist geen slachtoffers maak.’
maandag 6 juni 2005 uur.

Voogd Savanna liet zich manipuleren door moeder

Van onze verslaggeefster Aimée Kiene

AMSTERDAM - De 46-jarige gezinsvoogd van het overleden meisje Savanna uit Alphen aan den Rijn had te weinig kennis van de psychiatrische stoornis van de moeder van het meisje. Zij heeft daardoor steeds gemeend dat de moeder was bij te sturen en had niet in de gaten dat ze werd gemanipuleerd.
Dat blijkt uit het dossier dat is opgemaakt voor de rechtszaak tegen de moeder, de 32-jarige Sonja de J., en haar vriend, de 27-jarige MarioB., dat in het bezit is van de Volkskrant. De zaak beleeft vandaag de derde zittingsdag voor de rechtbank in Den Haag. De J. en B. worden verdacht van mishandeling en moord. De gezinsvoogd voelt zich achteraf bedrogen door de moeder van het 3-jarige meisje. ‘Ik denk nu dat ik geen kennis of kunde had van de gekte van moeder en dat ik het niet gezien heb. Dit was en is mijn expertise niet’, zegt zij in haar verklaring. Justitie beslist na de zomer of de voogd strafrechtelijk vervolgd wordt wegens nalatigheid. Vorige week bleek uit de rapporten van het Pieter Baan Centrum dat Sonja de J. lijdt aan een ernstige borderline persoonlijkheidsstoornis. Die stoornis, in combinatie met een lange geschiedenis van hulpverlening, maakt De J. tot een zeer manipulatief persoon, die in staat is hulpverleners naar de mond te praten. Achteraf zegt de voogd daarover: ‘Cliënten proberen altijd te manipuleren, want zij willen onder het toezicht op hun kind uit. Ik kom vaak terecht in wat wij in de hulpverlening “echtgezinnen” noemen. U moet het niet uitleggen dat ik mij laat sturen door ouders. Ik ga respectvol met mensen om, maar ik sta voor mijn taak.’ De gezinsvoogd, die veel ervaring had met kleine kinderen en ouders met een psychiatrische stoornis, had geen verstand van de medicatie die De J. moest gebruiken. Zij zegt: ‘Het medicijngebruik is de verantwoordelijkheid van de moeder. Ik vind dat ik moet kunnen vertrouwen op het oordeel van andere deskundigen.’ De voogd zegt afhankelijk te zijn geweest van de observaties van andere hulpverleners die het gezin bijstonden. De mishandelingen waaraan Savanna overleden is, heeft zij niet geconstateerd. ‘Daar schrik ik me kapot van. Ik vraag me af hoe dan, wanneer dan. Ik had het gevoel dat het juist beter ging. Hoe kan het dat andere hulpverleners die er wekelijks kwamen dit dan ook niet gezien hebben.’

PBC-advies: tbs voor verdachten in zaak-Savanna

DEN HAAG (ANP) - Sonja de J. en haar man Mario B., die ervan worden verdacht Sonja's driejarige dochter Savanna te hebben gedood, moeten allebei behandeld worden in een tbs-kliniek. Dat vinden de psycholoog en de psychiater van het Pieter Baan Centrum (PBC), waar de twee zijn geobserveerd. Zij zeiden dat dinsdag voor de rechtbank in Den Haag. Zij adviseren tbs met dwangverpleging. De politie hield De J. en B. 20 september vorig jaar aan in een natuurgebied bij Holten in Overijssel. In de kofferbak van de auto vonden zij het lijkje van de peuter, in een vuilniszak, gewikkeld in een deken. Vermoedelijk wilden de moeder en haar man het kind, dat die dag stierf, ergens begraven. Woedeaanvallen Savanna's moeder heeft volgens de deskundigen van het PBC een ernstige geestelijke stoornis, waardoor haar daden haar minder zijn aan te rekenen. Deze borderline-stoornis kenmerkt zich onder meer door heftige woedeaanvallen en impulsiviteit. Ook kan ze daardoor geen stabiele relaties aangaan. Het Openbaar Ministerie (OM) vermoedt dat De J. haar dochtertje heeft omgebracht door haar een washand in de mond te stoppen en die met een zwachtel vast te zetten. Waarschijnlijk is het meisje daardoor gestikt, aldus het OM. Sonja de J. gaf maandag voor de rechtbank aan dat ze 20 september, de dag dat Savanna stierf, zeer boos was op het kind en haar heeft geslagen en de prop in haar mond heeft geduwd. Volgende week dinsdag wordt duidelijk welke straf het OM eist tegen De J. en B.

donderdag 2 juni 2005 uur.

Ook artsen Savanna nalatig

ANP

DEN HAAG - Niet alleen de jeugdzorg, ook artsen die wisten dat Savanna mishandeld werd waren nalatig. Signalen die wezen op kindermishandeling werden niet doorgegeven aan het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK). Volgens de richtlijnen van artsenorganisatie KNMG zou dat wel moeten. Dat blijkt uit een donderdag uitgelekt rapport van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ).
De inspectie is niet van plan om tuchtzaken aan te spannen, maar heeft wel ernstige kritiek. Volgens het rapport meldde de artsen hun bezorgdheid wel bij de gezinsvoogd, maar stapten ze niet zelf naar het AMK. De huisarts van Savanna's moeder vervulde zijn coördinerende rol onvoldoende. Andere betrokken hulpverleners in de zorg hadden te weinig deskundigheid over de problemen in het gezin de risico's daarvan. Er werd onvoldoende gecommuniceerd tussen de verschillende zorgverleners en de dossiers lieten te wensen over. Juist als er meer hulpverleners bij een gezin betrokken zijn is betere overdracht cruciaal, stelt de inspectie. Er is te weinig geleerd van eerdere gezinsdrama's, zoals in Roermond.