We hebben 193 gasten online

Hoofdstuk 10: Frenky Peeters en de Bende van Venlo

Gepost in Boek: De praktijk van de levenslange gevangenisstraf in Nederland

Frenky P Bende van VenloHoofdstuk 10: Frenky [1] Peeters en de Bende van Venlo

Op 14 oktober 1994 meldde de Volkskrant dat de politie in Venlo een bende had opgepakt die verantwoordelijk zou zijn voor minstens vier moorden, twee andere moorden en  tweehonderdvijftig andere misdaden  [2]. Op 3 december van 1994 meldde de Volkskrant dat niet minder dan vijftien personen verdacht werden van het plegen van zeven moorden [3]. Maar op 10 februari 1995 vermeldde de Volkskrant :’Vijftien Limburgers die eerder werden aangehouden voor acht moorden in Venlo en omgeving, hebben waarschijnlijk nog meer moorden gepleegd. Sommige leden van de  Bende van Venlo  hebben bekend. De serie moorden kwam aan het licht tijdens het onderzoek naar de dood van Ibrahim Karaca, die in juni 1994 dood werd aangetroffen langs de Maas. De politie verdacht de aangehouden Limburgers later ook van een reeks andere moorden: het bejaarde echtpaar Van Rijn in Venlo in februari 1994, J. Wissink in Reuver in januari 1994, een Turkse man in december 1993 en drie vermoedelijk illegale Turken[4]. Hoe verder de tijd voorschreed hoe meer slachtoffers de Bende van Venlo bleek te hebben gemaakt. Geen makkelijke op te lossen zaken met zoveel deelnemers en slachtoffers. Ongekend ook waren de wreedheden waar men de leden van de Bende van Venlo van verdacht. Daarbij werd het onderzoek nog bemoeilijkt door het feit dat de  Bende van Venlo  bij de ten laste gelegde feiten steeds een andere samenstelling had.

Twee jongens blijken hoofdverdachten te zijn van een reeks afpersingen, moorden en diefstallen, toegeschreven aan de Bende van Venlo.

Frenky Peeters wordt in januari 1973 geboren als zoon van een Nederlandse vrouw en een Duitse man en groeit op in een buurt in Venlo- Zuid waar mensen als de duisternis is ingetreden maar beter niet meer de straat op kunnen gaan. Hij heeft een oudere  zus en een jonger broertje. Zijn ouders scheiden als hij twaalf is. Voor die tijd is hij - als lievelingetje van zijn vader - ongelooflijk verwend. Spijbelen of rottigheid uithalen wordt nooit bestraft. Zijn moeder heeft geen vat op hem en lijkt zich ook niet veel te interesseren voor haar kinderen. Als moeder Ine kort na de scheiding een nieuwe vriend krijgt - Hassan T., door Frenky steevast aangeduid als 'die Turk'-  gaat het nog verder mis. Frenky zwerft veel, belandt uiteindelijk bij zijn grootvader, gaat nog wel naar de lts, maar handelt daar voornamelijk in namaak -Rolexhorloges. Vanaf 1989 pleegt hij inbraken, naar eigen zeggen uit geldnood. Maar als hij al ooit arm is geweest, heeft dat niet lang geduurd. Frenky is het toonbeeld van de jonge 'patjepeeër': bont gekleurde overhemden, gouden kettingen, flinke pakken geld op zak. Zijn moeder ziet het niet misgaan. Zelfs als hij weer eens is aangehouden wegens een lange lijst inbraken en zij een keer de moeite doet om bij de reclassering langs te komen, zegt ze: 'Ik begrijp waarom hij zich met strafbare feiten moest inlaten. Verder kan ik jullie niets vertellen, volgens mij vallen alle problemen wel mee.' Frenky heeft een vriendin, de drie jaar jongere Astrid van B., en veel vrienden. Als hij in 1994 landelijk bekend wordt als de hoofdman van de Bende van Venlo, is zijn beste vriend Sanny P  [5].

Frenky, twee jaar ouder dan Sanny, had wat je noemt een reputatie. Tot ver buiten Venlo stond hij bekend als 'de smalle' (hij ìs smal), als een 'kamper' of 'reiziger', dat wil zeggen: een woonwagenbewoner, als 'een vent die jat als de raven'. Op de LTS was hij populair omdat hij twee keer was blijven zitten. Zijn klasgenoten vertellen dat hij kon blozen als een tomaat. "Frenky was vaak het pispaaltje. Hij liet zich makkelijk opnaaien" [6], weet een van z'n leraren nog. Hij voetbalde bij de Venlosche Boys, waar hij de naam had 'onbesuisd' te zijn. Zijn coach had vooral moeite met zijn gedrag na afloop van uitwedstrijden. "Het is een paar keer gebeurd dat hij in de kantine een Mars jatte. Als iemand er wat van zei, sprong hij op tilt. Dan sloeg hij alles stuk, de flipperkast, alles." Na zijn schorsing voor het seizoen '91/'92 is Frenky niet meer bij de Boys teruggekomen. De laatste keer dat de trainer hem heeft gezien was bij de huldiging van FC VVV op een smoorhete dag in mei 1993, toen de Venlose club promoveerde van de eerste- naar de eredivisie. Frenky plensde in zijn blote kont door de fontein tegenover het station.

Tot zijn vijftiende, zestiende leek Sanny P. een heel gewone jongen. Hij zat op het atheneum van het plaatselijke Thomascollege. Wiskunde vond hij leuk, omdat het 'logisch' was, maar honkballen deed hij liever. Hij was een van de meest getalenteerde werpers van de Mustangs. Spijkerbroek, sneakers, baseballpet - dat was Sanny. Als hij geen wedstrijd of toernooi had, speelde hij slagman en pitcher met het meisje van de autorijschool. 'Zus' of 'zusje' noemde hij haar. Geen twijfel dat Sanny een gevoelige jongen was. Hij had alle cd'tjes van Fleetwood Mac. Thuis - hij woonde 'op kamers' in een schuur in de tuin, een paar honderd meter van de Van Rijns - gaf hij 'gave' feestjes. Zijn moeder (een bejaardenverzorgster) en zijn stiefvader (een chirurg) lieten hem vrij, zó vrij dat Zus achteraf zegt: "Hij werd aan zijn lot overgelaten. [7]" Samen kwamen ze van kinds af aan bij haar buurman over de vloer, een vrachtrijder van wie verder niemand wist dat het Sanny's biologische vader was. Dat was zijn best bewaarde geheim. 's Middags hingen Zus en hij vaak rond tussen de lesauto's in de garage van de rijschool, of ze gingen portemonneetje trekken bij de bushalte. 's Avonds deden ze spelletjes. Op de vraag wat hij later wilde worden zei hij zonder aarzelen: "Advocaat." Net als de broer van zijn moeder. Zijn wiskundeleraar, bij wie hij altijd de Donald Duck kwam lezen, zegt dat Sanny's ambitie voortkwam uit zijn zucht om te schitteren. "Hij had een enorme geldingsdrang. Op het honkbalveld gedroeg hij zich als een solist en een macho, alsof hij wilde zeggen: Let op, ìk ben hier aan het presteren." Sanny mocht in de vakantie graag met zijn geheime pa mee op de truck naar Oostenrijk of Italië. Liever nog zat hij bij hem achterop de motor. Zelf had hij een zwart met gele Puch, maar zodra hij achttien was, zou hij ook een motor kopen, dat stond vast. Er gebeurden echter twee dingen die zijn zekerheden doorkruisten: zijn vader stierf en - wat minstens zo noodlottig was - Sanny ontmoette Frenky  [8].

Na de dood van zijn vader was Sanny voorgoed gestopt met het maken van huiswerk. Nog bewaarde hij zijn geheim. Op zijn kamer hing een foto van zijn vader (zittend op een boomstam met een cowboyhoed op - ergens in Amerika), maar als iemand vroeg wie dat was zei hij: "Dat is een oom van me." Stap voor stap daalde hij af van het atheneum naar de Havo en de Mavo. Sanny ging van het roomse Thomascollege naar de Rijksscholengemeenschap en belandde ten slotte als onhandelbaar geval op de mbo-school Het Groenveld. In de zomervakantie van 1993 werd hij verwijderd van camping 'De Pekelingen' in Oost-Capelle omdat hij met zijn honkbalknuppel een fiets had vernield  [9].

Eerder dat jaar had hij Frenky leren kennen op de Madson-club, een dansschool aan het spoor naar Duitsland. In het weekeinde kwamen ze kijken naar de aerobic- en de rock 'n' roll-lessen. "Sanny ging sjieke pantalons dragen en een gouden ketting met grove schakels, net als Frenky", zegt Zus. Z'n gympies verruilde hij voor bordeelsluipers. Als ze hem tegenkwam in de stad, keek hij weg "alsof hij zich voor me schaamde". Nog één keer kwam hij op de rijschool; in het holst van de nacht, om samen met Frenky een antieke dekenkist met Delfts Blauw te stelen.

Begin juni 1993 was er iets raars aan de hand met Frenky. Frenky was ingeschakeld bij een afrekening in het Venlose drugswereldje. Het slachtoffer, de 23-jarige Ibrahim Karaca, had toen nog twee weken te leven. Ibrahim werkte in coffeeshop Number one, maar werd op straat gezet toen er op een dag hasj en wiet was verdwenen. Hij beweerde dat de partij (ter waarde van 8000 gulden) was gestolen, maar de eigenaar voelde zich 'geribd' en eiste een vergoeding [10].

Toen Ibrahim op de avond van 18 juni naar huis liep werd hij klemgereden door drie auto's met in totaal vijftien inzittenden. Ze plukten hem van de straat en namen hem mee naar het industrieterrein aan de Maas. Onder de vijftien bevonden zich Frenky, zijn vriendin Astrid, dezelfde die later in de Opel voor het huis van de Van Rijns zou wachten - en zijn broertje Dennis. Verder bestond de kring uit Turken, onder wie drie of vier illegalen. De meeste getuigen zeggen dat Frenky schoot, maar zelf ontkent hij iedere betrokkenheid  [11].

Ze lieten Ibrahims lichaam liggen op een aspergebed achter een gebouw van Océ van der Grinten. De schutter zat echter met een probleem: er waren teveel getuigen. Vooral de drie of vier illegalen vertrouwde hij niet, omdat niemand ze echt kende. Frenky en zijn vrienden vroegen zich af wat te doen. Een voor een zouden de Turken de volgende dagen zijn opgepakt, in de kofferbak geduwd en in de bossen bij het Zwarte Water geliquideerd. Hun lijken zijn ondanks verwoed graven, dreggen en duiken tot nog toe niet gevonden [12].

10.1 Bende van Venlo laat voor het eerst van zich horen

Met de moord op Ibrahim en de drie of vier naamlozen had de Bende van Venlo voor het eerst van zich laten horen. Sanny was er toen nog niet bij. Hij moest nog worden 'ingewijd'. In alle opzichten richtte hij zich naar zijn nieuwe vriend, die veel meer durfde dan hij. Hij ging mee inbreken, afpersen, 'potenrammen', brandstichten en auto's stelen. Ook in zijn nieuwe rol als 'partner in crime' keek Sanny huizenhoog tegen Frenky op. Als koppel waren de twee zo onafscheidelijk dat het haast leek of ze in de Opel Record van Frenky wóónden.

Sanny's moeder zegt al die tijd niets te hebben gemerkt. Niemand vermoedde dat haar zoon in staat zou zijn mensen te vermoorden. Een ex-vriendinnetje kan en wil het niet geloven. "Sanny, wat is er met je gebeurd?" schrijft ze in een brief. "Is het waar wat de kranten over je schrijven?[13]"

10.2 Eerste moord waarbij zowel Sanny als Frenky betrokken was

De eerste moord waar zowel Sanny en Frenky bij betrokken was is de moord op Jeu Wissink in januari 1994. Huub, een duivenmelker en vervoerder van hoeren had hen op de eventuele buit gewezen. Huub, een groezelige vijftiger met het IQ van een kind van negen, vertelde deze details in café Het Pumpke aan Kuuk, de oom van Frenky. Het was Kuuk die op het idee kwam van een overval. Door Huub uit te horen kwam hij erachter dat Jeu op een hoek woonde en dat hij een rode Honda Prelude bezat. Hij dacht dat deze meer dan honderdduizend gulden in zijn huis bewaarde. Op donderdagavond 20 januari reden ze weg, Frenky met zijn Beretta, Sanny met z'n honkbalknuppel. Hans Westerman beschreef wat er gebeurde, vastgelegd door verhoren bij de politie: [14]

Jeu deed open. Hij kreeg meteen een koud pistool in zijn nek. "Wat is dit", zei hij. Dit is een overval", riep de Smalle(Frenky). "Ik weet alles van jou." Ze dwongen hun slachtoffer op de grond te gaan liggen, in de woonkamer. Sanny ging op hem zitten en wikkelde bruine tape om zijn linkerpols. Dat had hij speciaal voor dit doel meegenomen. Maar Jeu kwam overeind, Sanny rolde van zijn rug af. Er klonk een schot. "Ik kon er niets aan doen", zei Frenky tegen de politie. "Ik weet niet of het in een reflex gebeurde. Het volgende moment zag ik Jeu op me afkomen, ik heb doorgeladen en opnieuw geschoten. Maar hij liep gewoon door en sloeg mijn arm weg. Pas toen Sanny hem met z'n knuppel op zijn hoofd begon te slaan viel Jeu op de grond. Tussen de bank en de salontafel. Hij zat onder het bloed." Jeu kroop op zijn knieën. Of ze een ambulance wilden bellen, smeekte hij. Maar Frenky hield zijn Beretta op dertig centimeter van Jeu's voorhoofd, kneep zijn ogen dicht en drukte twee keer af. "Ik was helemaal in trance", vertelde hij. Om te vluchten moest hij Sanny - die in de kast zat te rommelen - letterlijk met zich meetrekken. Eenmaal in de auto liet Sanny hem een gouden Rolex zien, maar Frenky was zo overstuur dat hij die onderweg uit het raampje gooide. Eenmaal terug in Venlo bleek dat Kuuk al lag te slapen. Frenky schudde hem wakker en vertelde dat hij vijf keer had geschoten, dat de overval mislukt was en dat Jeu niet meer bewoog. Zijn oom had er geen goed woord voor over. Hoe konden ze zo stom zijn? Woest was hij. "Wat staan jullie daar? Schiet op. Terug!" Ze moesten het huis leeghalen. Maar terug in Reuver bleek dat de Wederikstraat al met rood-wit politielint was afgezet. Jeu's zoon had zijn vader in de tussentijd gevonden met twee kogels in zijn hoofd, twee in zijn rug en een in zijn linkerwijsvinger.

10.3 Carnavalsmoord

Het onderzoek naar de moord op Jeu de Hoerenloper was nog geen maand aan de gang of de ‘Bende van Venlo’ sloeg toe bij Sjeng en Ferda van Rijn aan de Klagenfurtlaan tijdens Carnaval. Wat er precies gebeurd is op het moment dat Ferda van Rijn opendeed - Sanny zegt het niet meer te weten. Hij kan zich überhaupt niet meer herinneren dat hij daar met Frenky en nog twee vrienden zou hebben aangebeld. Waar hij die avond van de boerenbruiloft wel was, is hem een raadsel. "We werken nog aan een alibi", zegt zijn oom. Maar de verklaringen van de andere verdachten liegen er niet om.

Frenky en Sanny zijn zwaaiend met het broodmes en de honkbalknuppel het halletje binnengedrongen. De jongens dwongen Ferda het trapje naar de kelder af te dalen. Hadden ze buiten Sjeng gerekend, die op het gestommel en gesnauw in de gang afkwam? In ieder geval sneden ze zijn stembanden door. Toen Ferda met het weckglas boven kwam en haar man zag liggen, raakte ze in paniek en probeerde te vluchten. Verder dan de gang is ze niet gekomen. Buiten hoorde Frenky 's meisje het gegil. Ze klom uit de Opel en liep het tuinpad op naar de voordeur. Op de drempel bleef de 18-jarige schoenverkoopster staan. Ze zag een van bloed doordrenkte kokosmat en twee oude mensen met een V-vormige opening in hun hals. Terstond viel ze flauw. Frenky en Sanny hebben haar op de achterbank van de auto gelegd. Het duurde even voordat ze weer bij kwam. Onderweg naar de binnenstad gooiden ze het broodmes uit het raampje; daarna zijn ze carnaval gaan vieren in de Gouden Tijger.

Sjakie H., een zwak ontwikkelde heroïnejunk die later zal uitgroeien tot de belangrijkste kroongetuige, heeft er de volgend verklaring over afgelegd  [15]: 'Enkele weken voor carnaval kregen wij een tip dat in een woning veel geld zou liggen. Een paar dagen later zijn wij - Frenky, Sanny, Marcel en ik - die woning gaan bekijken, en daarna nog een keer. Het was de bedoeling de woning te doorzoeken. Op carnavalsdinsdag zijn we in een Opel Ascona naar de woning van die oudjes gegaan. In de auto zaten Marcel, Sanny, Frenky, Astrid en ik. Frenky had een vleesmes bij zich, Sanny een vlindermes, Marcel en ik allebei een dolk. Marcel belde aan. Meteen toen de deur openging sprong hij naar binnen en zette de vrouw het mes op de keel. Ik heb de man een keer gestoken. Ik had het mes in mijn rechterhand en stak onderhands in een zwaaiende beweging met kracht in het onderlichaam van de man. Op dat moment stak ik op een bot of zoiets. Het mes hoorde ik  "tok" zeggen, het knikte zelfs licht in het lichaam. Ik was met Marcel en de vrouw in de kelder, terwijl Sannie en Frenkie met de man in gang waren. Marcel bedreigde de vrouw in de kelder, Waarna zij een blik aanwees en zei dat daar geld in zat. Om het geld zat een elastiekje. Hierna zijn we naar boven gegaan. De vrouw was hysterisch aan het schreeuwen. Ze werd vastgehouden, het mens kon geen kant meer op. Op dat moment stak Frenky haar meerdere malen in het lichaam. Direct daarna werd de vrouw losgelaten. Ze viel als een zoutzak op de grond. Toen ik boven was, hoorde ik de kofferbak dichtslaan. Later hoorde ik dat Astrid in de kofferbak lag. Frenky vertelde dat. Ik heb gezien dat Frenky naast de man zat en hem een knie in de rug zette, aan zijn hoofdhaar de kop optrok en met zijn mes de man de keel doorsneed. Hij zei hierbij dat die oude teringzak hem niet meer kon verraden.'

Astrid zou in de kofferbak zijn gelegd omdat ze hysterisch was geworden toen ze had gezien wat haar vriendje aan het doen was. Frenky ontkent dit. Hij is nooit bij de Van Rijns geweest, zegt hij. 'Dat ik schiet is één ding. Steken doet Frenky niet, dat is mijn afdeling niet.'

Als  in april 1994 Marcel N. door de politie in Venlo wordt gehoord wegens een aantal inbraken en diefstallen, noemt hij Sjakie H., Sanny P. en Franky P. als betrokkenen. Dat nu brengt de zaak aan het rollen. Sjakie  wordt opgehaald en bekent er grif nog twintig inbraken extra bij. Ook Frenky wordt gearresteerd en Sanny geeft zich een dag later zelf aan. Ze leggen al snel bekentenissen af. Niet alleen over de diefstallen, ook over berovingen, brandstichtingen en mishandelingen van homofielen. Vervolgens komt een anonieme tip binnen dat Frenky en Sanny betrokken zouden zijn geweest bij de moord op Jeu Wissink, een man van 53 die in januari werd vermoord. Sjakie H., de meest spraakzame van het stel, wordt erover verhoord en legt een belastende verklaring af. Frenky en Sanny worden voor het eerst verdacht van moord. De Bende van Venlo is geboren, al hebben de rechercheurs nog geen idee waartoe de gebeurtenissen allemaal zullen leiden  [16].

Op 24 februari 1994 is er een 'pro-forma zitting' om de voorlopige hechtenis van de verdachten opnieuw te verlengen. Het Openbaar Ministerie stuurt aan op twee mammoet-zittingen in april en juni. De vijftien bendeleden, voor een groot deel vrienden en familie van Frenky P., zullen dan in ieder geval terecht moeten staan voor moord op onder anderen drie onbekende, vermoedelijk illegale Turken (1993) en het tuinderechtpaar Sjeng en Ferda van Rijn (1994). Een aantal verdachten claimt nog meer moorden te hebben gepleegd ("op een trimmer en op een homo"), maar de bijbehorende slachtoffers zijn onvindbaar en staan evenmin als vermist te boek. De advocaten van de verdachten zijn van mening dat hun cliënten geen eerlijk proces krijgen omdat het Openbaar Ministerie geen inzicht geeft in relevante processtukken. Rechter-commissaris mr. F. Oelmeijer van de rechtbank in Roermond weigert het hele dossier aan de raadslieden te doen toekomen, omdat hij de verdachten wil confronteren met hun onderlinge verklaringen "zonder dat zij de gelegenheid hebben gehad zich op een en ander te prepareren[17]".

10.4 Hoeveel moorden zijn er eigenlijk gepleegd?

Hans Moleman [18] stelt in ‘De bloedige klusjes van de Bende van Venlo’ de vraag of er wel acht moorden zijn gepleegd. Voorlopig heeft de Limburgse justitie slechts harde bewijzen in handen voor vier moorden, de rest is vooralsnog louter gebaseerd op roddel en achterklap: onbetrouwbare verklaringen van criminele randfiguren die in ook nog eens herhaaldelijk in de ongemakkelijke dubbelrol zitten van informant en verdachte van medeplichtigheid. De een bij de ene moord, de ander bij een andere. En wie heeft er geschoten, wie keek toe?

Eén ding stond wel vast: de berechting van de bendeleden in deze naar Nederlandse begrippen ongekende moordzaak werd een zware klus. Alleen al de bonte stoet van verdachten - vijftien stuks, die allemaal al maanden in voorarrest zaten - stond daarvoor garant.

De hoofdrolspelers kunnen zonder meer worden omschreven als een multiculturele mix. Aan Nederlandse zijde draait het om Frenky en Sanny, twee jongens uit Venlo met een zeer verschillende achtergrond die elkaar vonden in de kleine criminaliteit. Aan Turkse zijde zijn het Suleyman, Hasan en Sadik, figuren uit de koffieshopbranche van de grensstad die, net als de gewone winkels, vooral een Duitse clientèle bedient. Bijrollen zijn er voor onder anderen Sjaak, een zwaar verslaafde junk, Astrid, het vriendinnetje van Frenky dat vaak meereed als de jongens weer een klusje hadden op te knappen, en oom Kuuk, de tipgever. Ook Frank Westerman beschrijft in de NRC van 24 februari 1995 dat de Bende van Venlo in een reeks bizarre verklaringen achttien moorden bekend, tweemaal het aantal dat het openbaar ministerie vooralsnog bewijsbaar achtte. De advocaten van de vijftien man sterke bende omschrijven de claims van hun cliënten als "apekool" en "pulp", bedoeld om de politie te jennen.

De Venlose burgemeester John van Graafeiland schept orde: "Er zijn negen moordzaken die we met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid kunnen oplossen. We hebben dus ook negen lijken." Het zou gaan om drie roofmoorden (op een bejaard echtpaar en een bewaker van hennepkassen) en een serie van zes afrekeningen in de drugsscene, waaronder de liquidatie van de loopjongen Ibrahim Karaca en de aandeelhouder in een coffeeshop, Memhet Uygun.

10.5 Frenky P. hoofdverdachte Bende van Venlo

Maar de hoofdverdachte van de Bende van Venlo, de 22-jarige Frenky P., heeft tijdens de politieverhoren meer moorden bekend dan er stoffelijke overschotten of vermisten zijn. Ook zijn broertje Dennis (15), z'n vriendin Astrid van B. (18) en de verslaafde Sjakie R. beweren los van elkaar dat zij meer slachtoffers hebben gemaakt.

Tijdens de 'pro-forma zitting' op 24 februari 1995 bleek dat Justitie nog steeds geen duidelijkheid had over het precieze aantal slachtoffers van de Bende van Venlo. Verdere details over het onderzoek wilde justitie niet kwijt. Het voorarrest van de verdachten werd opnieuw met drie maanden verlengd. Op 23 mei en 24 mei waren er opnieuw pro-forma zittingen van de rechtbank in Roermond tijdens de zitting werd de voorlopige hechtenis van 13 van de 23 verdachten van de Bende van Venlo verlengd, vier anderen leden komen later aan de beurt. Op 24 mei veroordeelde de rechtbank het jongste lid van de bende, wiens zaak achter gesloten deuren is behandeld. De vijftienjarige Dennis P., de jongere broer van Frenky, krijgt een buitengewone behandeling in een psychiatrische kliniek opgelegd tot zijn 21ste jaar (jeugd-tbs) wegens moord op een onbekend persoon. Het openbaar ministerie beschuldigt hem van de moord op drie onbekende illegale Turken, de rechtbank acht één van die moorden bewezen [19]. 'Zonder lijk geen zaak', roepen de advocaten van de vijftienkoppige bende al maanden. Toch blijkt de juridische praktijk anders te werken. Dennis P. werd eind mei veroordeeld tot jeugd-tbs voor zijn betrokkenheid bij de 'Zwarte Watermoord', een moord zonder lijk. De kinderrechter achtte bewezen dat omstreeks 27 november 1993 in het Venlose natuurgebied het Zwarte Water een illegale Turk werd doodgeschoten [20].

10.6 Proces wordt aangehouden door observatie verdachten in Pieter Baan Centrum

De zaak wordt aangehouden, totdat de voornaamste verdachten in het Pieter Baancentrum zijn geobserveerd. Volgens officier van justitie K. Janssen is er genoeg bewijs voorhanden om behalve de moord op het echtpaar Van Rijn, de alleenstaande man J. Wissink en de Turkse coffeeshopmedewerker I. Karaca ook de moord op "meerdere onbekende personen" te kunnen aantonen. Voorlopig zijn dat er drie, maar de officier sluit niet uit dat in een later stadium bewijsmateriaal naar boven komt voor nog meer moordzaken. Diverse leden van de bende hebben elkaar beticht van achttien moorden, maar van een aantal is vast komen staan dat ze niet gepleegd kunnen zijn. Andere gevallen kunnen wegens gebrek aan tijd en mankracht nu niet worden onderzocht, aldus de persofficier van het Roermondse parket, mr. D. van Delft. Het rechercheteam is inmiddels teruggebracht tot zestien leden.

Van de drie onbekende slachtoffers, vermoedelijk illegaal in het land verblijvende Turken die getuige waren van de moord op Karaca, zijn slechts in één geval de stoffelijke resten teruggevonden. Dat gebeurde met hulp van specialisten van de Koninklijke Landmacht, die in totaal 27 door de verdachten aangewezen plaatsen hebben doorzocht. De militairen maakten volgens de persofficier gebruik van de "meest geavanceerde apparatuur". Maar politiemensen die gisteren in de zaal aanwezig waren, hadden een ander verhaal. Er is vooral gezocht met lange prikstokken die anderhalve meter in de grond werden gestoken en vervolgens "gewoon met de neus" werden gecontroleerd  [21].  Daarnaast werd lijkenspeurhond Donja ingezet, en luitenant 'Harry the Nose' (Harry Jongen van de Koninklijke Landmacht), graafmachines, duikers, F-16's - kosten noch moeite zijn gespaard om de slachtoffers van de Bende van Venlo te vinden. Jongen heeft de macabere specialiteit om met een metalen prikstok lijken op te sporen. Als hij tijdens het 'prikken' een zekere weerstand in de bodem voelt, weet hij dat er een stoffelijk overschot ligt verborgen. Zijn scherpe neus kan de geringste lijkengeur waarnemen op de punt van zijn stok. Twee maanden geleden stopte de Regiopolitie Limburg-Noord ermee. De rechercheurs van het zogeheten Asteam zullen zich toen ongetwijfeld hebben afgevraagd of ze niet zijn beetgenomen door een viertal verdachten met een op hol geslagen verbeelding.

10.7 Proces  Rechtbank Roermond

Het eigenlijke proces tegen de 23 verdachten begint op 18 augustus en zou vermoedelijk elf zittingsdagen in beslag nemen. Van de belangrijkste verdachten moest nog een psychiatrisch rapport worden opgesteld. Van de zeventien verdachten die in voorarrest zaten, was er één vrijgelaten, omdat er naar het oordeel van de rechtbank geen reden was hem nog langer vast te houden.

Niemand heeft tijdens het vooronderzoek zoveel verteld over de zeven moorden die de bende ten laste zijn gelegd als Sjakie. Zijn bekentenissen zijn het belangrijkste bewijsmateriaal waarover justitie beschikt. De andere verdachten hebben in enkele zaken ook bekentenissen afgelegd, maar die steken magertjes af bij de vijfhonderd bladzijden die de verhalen van Sjakie beslaan. Maar alles wat daarin staat is verzonnen, beweert hij tijdens de rechtszitting. Hij heeft de politie een plezier willen doen door bij ieder feit dat hem werd voorgehouden te gaan fantaseren. "Allemaal onzin wat daar staat. De rechercheurs hebben gezegd dat ik mocht liegen, dus maak ik van dat recht gebruik."

Toch is al meerdere keren aangetoond dat Sjakie enkele cruciale aanwijzingen niet heeft kunnen verzinnen. Zo heeft hij op de heide bij Arcen de plek aangewezen waar een onbekende Turkse man lag begraven. Bij het lijk vond de politie ook een trui en handschoenen die daar volgens Sjakie moesten liggen en die volgens hem van Frenky P. waren. Maar Sjakie houdt nu vol dat hij in de nacht van 17 op 18 juni 1993, toen Karaca en twee onbekende Turken werden vermoord, in Arnhem was om een neef te helpen bij een verbouwing. Steeds weer herhaalt hij dat zijn verklaringen niet zijn te vertrouwen. De psychiaters van het Pieter Baancentrum hebben bij hem immers debilitas mentis, verslavingsproblematiek en een persoonlijkheidsstoornis met borderline, antisociale en afhankelijke trekken geconstateerd. Die combinatie maakt van hem een ongeleid projectiel, dat eenvoudig gelanceerd kan worden, menen de psychiaters.

Het was aan de rechtbank om in een tombola van ingetrokken bekentenissen en geheel of half verzonnen verhalen de waarheid te gaan zoeken. Er is maar één getuige die op de avond van de moord op het bejaarde echtpaar Van Rijn heeft gezien hoe bij het huis twee mannen een zwaar voorwerp in de kofferbak van een Ascona hesen. Dat moet volgens justitie Astrid van B. zijn geweest, die in zwijm viel toen zij de voordeur opende en zag hoe haar vriend Frenky de keel van de bejaarde man doorsneed. En misschien wordt Sjakie, door zijn kennissen de bokseschieter (broekeschijter) genoemd, nog een merkwaardige gewoonte fataal: na iedere inbraak liet hij in huis als handelsmerk zijn ontlasting achter. In huize Van Rijn werden die sporen ook aangetroffen [22].

De eerste week van het proces tegen de vijftienkoppige Bende van Venlo, beschuldigd van drie roofmoorden en vier liquidaties, stond in het teken van ontkennende verdachten en getuigen/verdachten die hun eerdere bekentenissen introkken. Door de hoofdverdachten Frenky P. (22) en Sanny P. (19) werd alleen de roofmoord op de vrijgezel Jeu Wissink uit Noord-Limburg bekend, al was dat volgens hen een uit de hand gelopen overval.

Dennis P. (15) en Astrid van B. (18) zullen als getuigen/ verdachten gehoord worden in de zaak van de Turken-moorden. Ook zij zullen al hun eerder afgelegde bekentenissen intrekken.

Op maandag 29 augustus 1995 is er een getuige die bij zijn getuigenis blijft. Het is de zeventienjarige scholier Rico H. die verklaarde dat hij de Nederlandse hoofdverdachten Frenky en Sanny in de nazomer van 1993 een illegale Turk heeft zien vermoorden [23]. Justitie kampte echter met het probleem dat er een nooit een lijk van een Turkse illegaal is gevonden. De verklaring van Rico H., die bij Frenky en Sanny in de auto zat, was het enige houvast van het Openbaar Ministerie. Frenky en Sanny hebben hun verklaringen die ze eerder bij de politie hadden afgelegd over betrokkenheid bij de moorden, weer ingetrokken. Alleen de roofoverval waarbij een Nederlandse drugsdealer uit Reuver om het leven is gebracht, hebben ze bekend.

Hoe moeilijk het wel was om de waarheid te achterhalen blijkt uit het volgende: Bij de 22-jarige hoofdverdachte Frenky leidde de gang van zaken tijdens de zitting van de rechtbank tot de nodige irritatie. 'Wat zit ze toch te kutten', flapte hij er uit. Op de vraag van een van de advocaten of hij door eerst verklaringen over moorden af te leggen en ze daarna weer in te trekken, soms bezig was met het stichten van verwarring, antwoordde de hoofdverdachte zonder blikken of blozen: 'Daar ben ik al vanaf november mee bezig. [24]'

De moeder van Marcel N., een van de verdachten van de Bende van Venlo, zou echter een belastende verklaring afleggen. Haar zoon zou haar uitvoerig hebben verteld dat hij betrokken is geweest bij de moord op het bejaarde echtpaar Van Rijn op 15 februari 1994. In diverse telefoongesprekken vanuit de gevangenis vertelde Marcel haar hoe hij samen met vier andere verdachten, Frenky P., Sanny P., Sjakie H. en Astrid van B. bij de roofmoord aanwezig was geweest. Frenky zou de bejaarde mensen de keel hebben doorgesneden. Frenky's vriendin Astrid, die buiten in de auto moest wachten, was volgens Marcel in paniek geraakt toen zij kwam kijken wat er in het huis gaande was en de slachtoffers had zien liggen. De verklaringen van de moeder werden, één dag voor het requisitoir, aan het dossier toegevoegd. Dit is ook gebeurd met enkele andere getuigenverklaringen, die de afgelopen dagen bij de politie waren binnengekomen naar aanleiding van de verslagen die de Stadsomroep Venlo iedere avond uitzond. Zo hadden zich twee getuigen gemeld die kort na de moord in een café hebben gezien hoe Frenky met Astrid, die volgens hen volkomen hysterisch was, probeerde te kalmeren. Het meisje werd tenslotte door een vriendin aan de haren uit het café gesleept. Ook twee bewakingsbeambten, die Marcel en Sjakie in het politiebureau hebben bewaakt, verklaarden dat zij van beide verdachten hebben gehoord dat zij bij de moord op de Van Rijns betrokken waren. Sjakie voelde zich overigens niet schuldig aan de dood van het echtpaar, omdat de schroevendraaier waarmee hij de man had gestoken, op een bot stuitte [25]. Het verhaal van de moeder van Marcel komt overeen met eerdere verklaringen van de verdachten zelf, die ze later allemaal introkken.

Hoe gestoord Frenky is, blijft gissen. De 21-jarige Venlonaar, oorspronkelijk metselaar van beroep, weigerde medewerking aan psychiatrisch onderzoek uit angst dat dit zou uitlopen op het advies hem voor zeer lange tijd op te sluiten in een gesloten psychiatrische afdeling van de gevangenis. 'Ik had liever wèl een rapport gezien. Jammer dat het belang daarvan niet tot hem is doorgedrongen', merkte zijn advocaat, mr. Klaasen, op.

Sanny wordt in een psychiatrisch rapport gekenschetst als een in aanleg begaafde jongen, die mede door problemen thuis (gescheiden ouders), een zwakke persoonlijkheid heeft. In het gezelschap van Frenky werd hij zelfverzekerder: het duo bood tegen elkaar op, waardoor grenzen moeiteloos werden overschreden.  

'Sanny heeft een duidelijke persoonlijkheidsstoring', aldus de psychiaters. 'Hij is emotioneel leeg. Hij wilde erbij horen. Maar het is niet zo dat hij zich als een willoos kind heeft laten meeslepen. Geen van beiden wilde voor de ander onderdoen.' De betrokkene hoorde het wat glazig aan. 'Het is natuurlijk niet niks wat er is gebeurd. Ik heb er lering uit getrokken, ja zeker[26].'

De officier van Justitie Van Delft noemde in zijn requisitoir, Sjakie de enige verdachte die met een bezwaard geweten rondloopt na de moord op de 78-jarige Van Rijn en zijn 80-jarige echtgenote. "Ik kan niet klaarkomen met die zaak van die oude mensen. Dat was een kankerstreek", heeft hij tegen de politie gezegd. Volgens de officier kan de bekentenis, waarvan Sjakie zegt dat hij die onder druk van de verbalisanten heeft verzonnen, niet op fantasie berusten. Zo beschreef hij precies waar de slachtoffers lagen, waar de vrouw haar pantoffel had verloren en waar hij na afloop tegen de muur had geürineerd. "Alles klopte precies met wat we aantroffen."

Van Delft beschreef de verdachten met forse bewoordingen. Hoofdverdachte Frenky P. beantwoorde volgens hem aan het beeld van de absolute macho, vrij van ieder mededogen, een product van de subcultuur van een asociaal gezinsverband, die de gemeenste en laagste misdaad als een huzarenstukje beschouwt." Dat Frenky wel de moord op Wissink, samen met Sanny P., heeft bekend en niet die op het echtpaar Van Rijn, was volgens Van Delft te verklaren uit de criminele rangorde die de misdaadwereld hanteert: "Daarin staat de moord op oude mensen te laag in aanzien." Ook haalde hij aan wat Frenky zei toen hij tijdens het onderzoek met de politie door de stad reed en de zoon van zijn slachtoffer Wissink had gezien: "Ha, daar heb je de zoon van Wissink," had hij lachend gezegd: "Mijn hart klopt nog, dat kan niet iedereen zeggen." Een andere keer had hij tegen een cipier gezegd: "Ik krijg een kick als ik mensen doodmaak, het is zo'n fijn gevoel als het bloed eruit loopt." Volgens Van Delft is Frenky het prototype van de psychopaat: "Ik kan me niet voorstellen dat de rechtbank een flintertje hoop heeft dat deze verdachte ooit zijn leven zal beteren. [27]"

10.8 OM eist recordstraffen tegen leden Bende van Venlo

De Volkskrant meldde op 1 september 1995 dat er recordstraffen waren geëist door de officier van Justitie. De vijftien verdachten van de Bende van Venlo hebben in totaal 198 jaar gevangenisstraf tegen zich horen eisen, een record in de Nederlandse justitiële geschiedenis. De zwaarste eisen waren voor hoofdverdachten Frenky P. en Sanny P.: elk twintig jaar cel en tbs.  "Sanny voerde als hoogst intelligente sparringpartner vele onderdelen van de sensatie -regie, terwijl Frenky het uitvoerende slagerswerk verrichtte", zo luidde het argument van Van Delft [28]. De eis is feitelijk levenslang, wat in Nederland maximaal twintig jaar betekent [29], waarna de tbs-verpleging zonodig voor de rest van het leven kan worden verlengd.  Ook tegen de andere verdachten van betrokkenheid bij de zeven moorden die de Bende van Venlo ten laste waren gelegd, eiste justitie hoge straffen. Achttien jaar en tbs voor Sjakie H., de zwakbegaafde junk die meedeed aan het doodsteken van het hoogbejaarde echtpaar Van Rijn. Twintig jaar voor Marcel N., die ook aan deze roofoverval meedeed. Achttien jaar voor Kuuk B., de oom van Frenky die hen tipte voor de roofovervallen op Van Rijn en Wissink, een drugshandelaar uit Reuver.

NRC Handelsblad berichtte: In het proces tegen de Bende van Venlo heeft het openbaar ministerie tegen vier verdachten de hoogste strafmaat geëist die Nederland kent, twintig jaar gevangenis. Twee verdachten hoorden 18 jaar tegen zich eisen, één 15 jaar, drie twaalf jaar en de overigen straffen variëren tussen de vier en acht jaar. In totaal belopen de eisen tegen de vijftien verdachten, die in groepjes van wisselende samenstelling worden verdacht van zeven levensdelicten, een gevangenisstraf van 198 jaar. Officier van justitie D. van Delft: vroeg een duidelijk antwoord op het gedane onrecht. "Strafrecht is vulgair recht en hoort dat te blijven: recht tussen mensen waar onrecht is geschied. "De juridische norm moet weer schitteren", zei de officier die voor de aanvang van het proces had aangekondigd een strafrechtelijk monument voor de slachtoffers te willen oprichten [30].

Volgens de officier verdienen mensen die zelf zo meedogenloos te werk zijn gegaan, geen greintje mededogen. Met name zou dat gelden voor Frenky P., die volgens justitie het hoogbejaarde echtpaar Van Rijn bij een roofoverval de keel doorsneed, die bij een andere roofoverval de reeds zwaar gewonde Jeu Wissink uit Reuver twee kogels door het hoofd schoot met de woorden 'hier heb je je ambulance' en die vier Turken in opdracht van de Turks-Venlose drugsmaffia liquideerde. Een maatschappijgevaarlijke psychopaat noemde Van Delft hem tijdens het formuleren van zijn eis. Waarop Frenky, die steeds geweigerd heeft zich psychiatrisch te laten onderzoeken, boos terugriep: "Man, je bent zelf hartstikke gestoord!"

Van Delft betoogde dat de houding van Frenky P. en enkele medeverdachten, vooral Sanny, in de rechtszaal de indruk van gewetenloosheid hadden versterkt met hun lacherige onderonsjes, die geenszins de overtuiging gaven dat de twee hun fatale relatie willen opgeven [31].

Alle advocaten van de leden van de Bende van Venlo waren echter de mening toegedaan dat de verhoren door de politie van Venlo niet deugden [32]. Het OM was het daar niet mee eens.

De raadsman van de 22-jarige Frenky P. pleitte voor een gedeeltelijke vrijspraak. Volgens hem is niet bewezen dat P. bij de moord op het bejaarde echtpaar Van Rijn en vier Turken betrokken is geweest. De verdachte heeft alleen de overval op Jeu Wissink bekend. De man zou daarbij 'per ongeluk' zijn doodgeschoten.

De laatste procesdag, dinsdag 5 september 1995,  voor de rechtbank te Roermond werd door Sanny P. aangegrepen om aan de rechtbank enkele verzachtende omstandigheden mee te geven. 'De officier zegt dat ik keihard en koel ben, maar dat ben ik niet. Ik heb veel spijt over wat er is gebeurd.' Sanny P. (19), de oud-atheneumscholier die betrokkenheid bij zeven moorden ten laste is gelegd, las het voor van een briefje. In afwezigheid van Frenky vatte de plotseling schuldbewuste Sanny zijn korte criminele carrière samen: 'In mei '93 was ik zeventien, zat ik nog op school. Een jaar later zat ik vast, en twee jaar later eist de officier twintig jaar met tbs tegen mij. Ik weet niet waar het is misgegaan, maar het moet veranderen. Ik ben met Frenky meegegaan, ik wilde van hem loskomen, maar ik kon het niet. Ik heb geen afstand van hem kunnen nemen [33].'

Officier van Justitie Van Delft zei op deze laatste procesdag, tijdens zijn weerwoord op de pleidooien, dat hij Frenky en enkele anderen het liefst nog langer opgesloten zou zien. 'Twintig jaar is het helaas maximum in Nederland. Voor sommige verdachten hadden we makkelijk aan veertig jaar kunnen denken. De verschrikkingen die deze mensen hebben aangericht, gaan alle strafmaten in Nederland te boven. [34]'

10.9 Vonnis Rechtbank Roermond

De rechtbank van Roermond besloot op 13 september 1995 om vijf verdachten van de Bende van Venlo op vrije voeten te stellen wegens gebrek aan bewijs. Tegen het vijftal waren eerder gevangenisstraffen geëist van zes tot vijftien jaar. De vijf mannen - een Nederlander en vier Turken uit Venlo - werden vrijgesproken in een vervroegd vonnis. Zij zouden volgens justitie de hand hebben gehad in de huurmoord op de Venlose koffieshopmedewerker Ibo Karaca op 18 juni 1993. Een van hen, Hasan T., zou ook betrokken zijn geweest bij de moord op twee onbekende Turkse mannen die kort na Karaca zouden zijn vermoord. De rechtbank achtte zijn betrokkenheid bij de zaak echter te gering om hem wegens medeplegen van een of meer moorden te veroordelen. Volgens de rechtbank was er geen wettig en overtuigend bewijs voor hun betrokkenheid.

Op 18 september 1995 deed de rechtbank van Roermond uitspraak tegen de andere leden van de Bende van Venlo. De zwaarste straf, levenslang, werd opgelegd aan de 22-jarige hoofdverdachte, Frenky P., die in vier gevallen schuldig werd bevonden aan moord en in drie gevallen aan doodslag. Zijn 19-jarige metgezel Sanny P. werd veroordeeld tot achttien jaar gevangenisstraf en terbeschikkingstelling. Sjakie H., wiens verklaringen over medeverdachten een belangrijke rol hebben gespeeld in de bewijsvoering, is veroordeeld tot veertien jaar met tbs. Frenky 's vriendin Astrid van B. werd voor haar rol in de moord op Jeu Wissink veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf, waarvan vier maanden voorwaardelijk.

Tegen Frenky P. was door het openbaar ministerie een straf van twintig jaar met tbs geëist, maar de rechtbank overwoog dat die straf niet de beste garantie bood tegen een zo lang mogelijke verwijdering uit de samenleving. De rechtbank achtte zowel inzake de dubbele moord op het echtpaar Van Rijn, de moord op Jeu Wissink uit Reuver als de moord op vier Turken het bewijs voldoende om tot een veroordeling te komen. Omdat in enkele zaken niet van iedere verdachte de rol kon worden aangetoond, zijn nog eens drie verdachten, allen van Turkse afkomst, vrijgesproken van medeplichtigheid aan de moord op Ibrahim Karaca. Vijf Turkse verdachten waren al van dezelfde feiten vrijgesproken. Voor de moord op Karaca zijn nu Frenky P., Sanny P., Sjakie H. en Hacibey K. veroordeeld.

10.10 Openbaar Ministerie in hoger beroep

De uitspraak van de rechtbank van Roermond was voor officier van justitie D. van Delft aanleiding om in hoger beroep te gaan. Hij begreep de uitspraak niet omdat er op grond van hetzelfde bewijs acht keer vrijspraak en vier keer zware straffen waren uitgesproken. Ook omdat hoofdverdachte Frenky P. tbs moest krijgen. 'Frenky mag nooit meer op straat komen [35].' Officier van justitie David van Delft is een emotioneel man. Eigenlijk zou hij de rechters van de Roermondse meervoudige strafkamer eens flink de oren willen wassen: dat het toch niet door de beugel kan dat ze acht verdachten van de Bende van Venlo vrijspreken, terwijl de hoofdverdachten op grond van hetzelfde bewijs wel zwaar worden gestraft.  De officier beseft dat hij zich beter diplomatiek kan uitdrukken. 'Ik heb zeer gemengde gevoelens', zegt hij een uur nadat de vonnissen zijn uitgesproken. 'Het is niet consistent wat de rechtbank heeft gedaan  [36].'

De kritiek van de Roermondse justitie luidde dat de rechtbank met twee maten heeft gemeten en nalaat daarvoor een verklaring te geven. De hoofdverdachten, Frenky P., Sanny P., Hacibey K. en Sjakie H., hebben forse straffen gekregen, en dat stemt mr. Van Delft redelijk tevreden. Maar hun handlangers zijn ervan afgekomen met vrijspraak of celstraffen die opvallend lager zijn dan de eis. 'De vrijspraken zijn ongelooflijk mager gemotiveerd door de rechtbank. Een paar zinnen per geval, nog geen half A-viertje.' Van Delft vond het onbegrijpelijk, gelet op de 'zeer gedegen motivatie' die hij en zijn collega-officier K. Janssen in stelling brachten tijdens het twee weken durende marathonproces [37].

Uiteindelijk besloot het Openbaar Ministerie beroep aan te tekenen tegen twaalf van de vijftien vonnissen in het proces tegen de Bende van Venlo. Het hoger beroep betreft alle acht vrijspraken en vier gevallen waarin justitie de opgelegde straf te licht vond. Het betreft Hacibey K.(35), Marcel N. (24) Kuuk B. (45) en Astrid van B. (19). Ze werden veroordeeld tot gevangenisstraffen van respectievelijk vijftien, twaalf, drie en twee jaar na eisen van twintig, twintig, achttien en acht jaar. Ook het merendeel van de veroordeelde bendeleden is in hoger beroep gegaan [38].

Sjakie H. besluit niet tegen het vonnis van de rechtbank van Roermond in beroep te gaan. Hij was door de rechtbank veroordeeld tot een gevangenisstraf van veertien jaar en terbeschikkingstelling wegens zijn aandeel in de moorden op het ode echtpaar Van Rijn, een Turkse koffieshopmedewerker en een onbekende Turkse man. Op de zitting heeft H. beweerd dat de verklaringen hem waren ingefluisterd door de politie. Zijn advocaat zei dat zijn cliënt berustte in zijn vonnis omdat zijn straf vier jaar lager was uitgevallen dan de eis van achttien jaar en omdat hij nu uitzicht had op een behandeling [39].

De tot levenslang veroordeelde Frenky P. werd op 10 oktober 1995 van penitentiaire inrichting Overmaze te Maastricht overgebracht naar de de Tijdelijk Extra Beveiligde Inrichting (TEBI) van de gevangenis Nieuw Vosseveld in Vught. Tegen deze overplaatsing werd door Fenky P. beroep aangetekend. De commissie van toezicht van de Maastrichtse gevangenis had het beroep tegen overplaatsing op 10 oktober 1995 vanuit de penitentiaire inrichting Overmaze in Maastricht naar de TEBI afgewezen. De advocaat van de verdachte had daaropvolgend op 29 december 1995 tegen de uitspraak bezwaar ingediend bij de Centrale raad voor strafrechttoepassing in Den Haag.

10.11 Hoger beroep Gerechtshof Den Bosch

Voor het gerechtshof te Den Bosch begon op 26 februari 1996 het hoger beroep tegen de leden van de Bende van Venlo. ' Het Bossche Gerechtshof had veertien dagen voor het hoger beroep uitgetrokken, verspreid over vier weken. Het hof kon beschikken over extra bewijsmateriaal, aanvullende verklaringen die verschillende getuigen hadden afgelegd. Bovendien waren onverwacht twee dagboeken opgedoken die de enige vrouwelijke verdachte Astrid van B. tijdens haar detentie had geschreven [40]. Deze twee dagboeken, voorzien van goudkleurige slotjes en plaatjes van Minnie Mouse en de popgroep 2 Unlimited, waren voor het Openbaar Ministerie belangrijk nieuw bewijsmateriaal. In de boekjes deed Van B., de 19-jarige vriendin van hoofdverdachte Frenky P. (23), uitvoerig uit de doeken hoe zij haar vriend vijf van de zeven ten laste gelegde moorden had zien plegen. Onder de slachtoffers zijn de alleenstaande J. Wessink uit Reuver, het bejaarde echtpaar Van Rijn uit Venlo en twee van de vier onbekende Turken die de bende op haar conto zou hebben. De dagboeken waren pas in oktober, twee weken na het proces voor de rechtbank in Roermond, boven water gekomen, toen een vrouw uit Weert de politie belde met de mededeling dat zij het materiaal in haar bezit had. De boeken waren uit de gevangenis gesmokkeld door een nicht van P. Van B. had haar gevraagd de dagboeken te verbranden, maar in plaats daarvan stelde zij de politie in kennis. De ontboezemingen in de dagboeken kwamen overeen met de verklaringen die Van B. tijdens het onderzoek tegenover de politie heeft afgelegd [41]. In het hoger beroep zullen de dagboeken een cruciale rol spelen. Justitie hecht in elk geval veel belang aan de ontboezemingen van Astrid, omdat ze ondersteunende bewijslast vormen in de zevenvoudige moordzaak. Uit het proces-verbaal: 'Ze omschreef in grote lijnen op welke wijze deze moord/doodslagen hadden plaatsgevonden en welke personen betrokken zijn geweest bij deze delicten [42].'

10.12 Kroongetuige Sjakie H.

Kroongetuige in vrijwel alle zeven moordzaken was Sjakie H. (23). Voor zijn aandeel in de Karaca-zaak en de moord op het bejaarde echtpaar, werd hij veroordeeld tot veertien jaar met tbs. Justitie en hijzelf hadden zich in dat vonnis kunnen vinden. Sjakie zal dus niet meer als verdachte hoeven te verschijnen, maar wel als getuige. Zowel door justitie als door de verdediging was hij opgeroepen.  Ook in het hoger beroep tegen de veertien leden draaide alles om de vele belastende verklaringen die bij de politie zijn afgelegd, maar later werden ingetrokken, de alibi's van de verdachten en de eventuele betrouwbaarheid van de getuigen. Een complicatie is dat er weinig technisch bewijsmateriaal is voor de zeven levensdelicten, (mede)gepleegd door vijftien verschillende mensen .[43]

Maar toen Jakie H. door het Hof als getuige werd gehoord verklaarde hij dat hij niets van de moord wist en dat hij eerdere bekentenissen tegenover de politie had verzonnen om zo snel mogelijk te worden overgeplaatst uit het Huis van Bewaring, waar hij werd gepest door medegevangenen. Daarop beschuldigde procureur-generaal P. Bender Jakie H. van meineed. Deze liet de dag erna Jakie H. in de gevangenis van Almelo een verhoor afnemen. Tijdens dit verhoor legde Jakie H. een volledige bekentenis af over de moord op het bejaarde Venlose echtpaar Van Rijn [44]. Hij had tegenover het Hof gelogen omdat hij bang was voor wraakacties van andere bendeleden: "In de rechtszaal keek Frenky P. me aan met een blik die ik goed van hem ken, zo van: jou krijg ik nog wel [45]."

Overigens klopte de beschrijving van de Venlose moord in het dagboek van Astrid van B. precies met de verklaringen van Sjakie. Hij zou samen met Frenky P., Sannie P. en Marcel N. het echtpaar Van Rijn op 15 februari 1994 's avonds hebben overvallen en gedood, terwijl Frenky’s vriendin Astrid buiten in de auto bleef wachten. Toen zij geschreeuw uit het huis hoorde komen, liep zij naar de voordeur en zag nog juist hoe Frenky de 80-jarige mevrouw Van Rijn de keel doorsneed. Astrid viel in zwijm en werd door Frenky en Sannie in de kofferbak van de auto gegooid. Een toevallige passant zag dat, maar dacht dat de twee een rol vloerbedekking naar de auto droegen [46].

De zittingen van het Hof te Den Bosch moesten worden uitgebreid omdat in de zaak tegen de Turken, waarvan een aantal was vrijgesproken door de Roermondse rechtbank,  nieuwe getuigen door het hof werden gehoord. De rechtbank in Roermond had de gebroeders A. samen met nog vijf andere Turken en een Nederlander vrijgesproken, omdat hun plaats in het verhaal niet duidelijk was. Dat er in hoger beroep veel meer verhalen boven water kwamen dan voor de rechtbank in Roermond, had verschillende redenen. In Roermond vormden de Turkse verdachten met een beroep op het zwijgrecht een gesloten front, maar na de veroordeling van Hacibey K. zou er de nodige beroering zijn ontstaan in de Turkse gemeenschap in Venlo, waarbij de families elkaar met al dan niet betrouwbare getuigen bestookten. De 54-jarige moeder van wijlen Ibo Karaca eiste de hoofdrol op tijdens de achtste dag van het hoger beroep tegen de Bende van Venlo. Voor het eerst trad de Turkse vrouw in de openbaarheid en wees zij voor het gerechtshof in Den Bosch de gebroeders A. aan als de hoofdschuldigen die haar 23-jarige zoon zouden hebben omgebracht. Ibo werd op 18 juni 1993 het eerste slachtoffer van de Bende van Venlo.

10.13 Kritiek getuige-deskundige prof. dr. W. Wagenaar op het strafdossier

De Leidse getuige-deskundige prof. dr. W. Wagenaar bekritiseerde op 22 maart 1996 voor het Gerechtshof in Den Bosch het strafdossier van de Bende van Venlo. Volgens Wagenaar is onduidelijk hoe bendelid en kroongetuige Sjakie H. (24) tot zijn eerste bekentenissen is gekomen. Sjakies verklaringen dienen als belangrijkste bewijslast in de zevenvoudige moordzaak. 'Uit dit dossier valt de verhoortechniek niet op te maken en dus ook niet of er op een suggestieve manier is verhoord,' zegt Wagenaar. 'Ik vermoed dat processen-verbaal een zwakke afspiegeling vormen van de werkelijk gevoerde gesprekken [47].' Zoals al eerder aangegeven was getuige-deskundige Wagenaar door de verdediging opgeroepen omdat de tientallen getuigen die waren gehoord, het proces van de Bende van Venlo bijzonder gecompliceerd hadden gemaakt. Ook waren er talloze ingetrokken en tegenstrijdige verklaringen van de bendeleden. Zo heeft Sjakie bijzonder gedetailleerde bekentenissen afgelegd die hij later allemaal naar het rijk der fabelen verwees. Het hof zocht bij Wagenaar tevergeefs naar een verklaring voor Sjakies grilligheid. Kan het dat iemand zich allerlei moordzaken tot in de kleinste details herinnert waarmee hij in werkelijkheid niets te maken heeft gehad? Wagenaar: 'In het geheugen is alles mogelijk, niets is uitgesloten. Het klinkt cynisch maar als je maar genoeg mensen vermoordt, gaan de details door elkaar lopen [48].'

10.14 Opnieuw eis levenslang tegen hoofdverdachte Frenky P.

De twee procureurs-generaal die ieder een deel van de tenlastelegging op zich hadden genomen, meenden in hun zeven uur durende requisitoir, dat er genoeg bewijzen zijn om de bendeleden te veroordelen voor zeven gevallen van moord of doodslag. De zwaarste straf, levenslang, werd geëist tegen de 23-jarige hoofdverdachte Frenky P., die door de rechtbank in Roermond eveneens tot levenslang werd veroordeeld na een eis van twintig jaar met tbs. In Roermond ging het openbaar ministerie ervan uit dat die straf de beste garantie bood voor de langst mogelijke verwijdering uit de maatschappij, maar de rechtbank veroordeelde hem tot levenslang omdat zij er niet zeker van was dat de terbeschikkingstelling zou worden uitgevoerd. P. heeft steeds geweigerd mee te werken aan een psychiatrisch onderzoek en de rechtbank achtte zich niet bevoegd een oordeel te geven over zijn geestesgesteldheid. Volgens procureur-generaal mr. J. Wubben had het openbaar ministerie in Roermond een eenvoudiger weg kunnen bewandelen door levenslang te eisen. De officier van justitie was er volgens Wubben ten onrechte van uitgegaan dat levenslang de facto een gevangenisstraf van twintig jaar betekent. Hij verwees naar een arrest van de Hoge Raad die in de zaak van Joseph Kotälla, een van de Vier van Breda, heeft uitgemaakt dat levenslang werkelijk levenslang betekent zolang er maar geen gratie wordt verleend [49].

Tegen Frenky 's rechterhand Sanny (20) - die eveneens zeven moorden ten laste waren gelegd - eiste Wubben achttien jaar met tbs. Tegen Hacibey K. (35), de Turkse hoofdverdachte van de bende, werd twintig jaar geëist; tegen Marcel N. (24) achttien jaar [50].

Hacibey zou het brein zijn geweest achter de huurmoord op de Turkse hasjdealer Ibo Karaca. Hij hielp ook mee om twee getuigen van deze liquidatie uit de weg te ruimen. Marcel was betrokken bij de bloedige roofmoord op het bejaarde echtpaar Van Rijn uit Venlo.  De roofmoorden op het echtpaar Van Rijn en die op de vrijgezel Jeu Wissink kwalificeerde procureur-generaal P. Bender als 'beestachtig'. Wissink werd in januari 1994 in zijn huis doodgeschoten door Frenky en Sanny. Ook Astrid was in het huis van Wissink en zou een handje hebben geholpen om de man te knevelen. Voor haar aandeel in de Wissink-zaak werd vier jaar cel geëist, de laagste straf uit het requisitoir.

De opmerking van Procureur-generaal mr. P. Penter dat de verdediging ten onrechte een aantal getuigen had opgeroepen schoot de president van het Hof mr. W. Smulders in het verkeerde keelgat. Het hof wenste zich daarvan te distantiëren.

De algemene teneur van de verdediging in hun pleidooien was dat de strafzaak tegen de Bende van Venlo een onontwarbare kluwen van 7.000 pagina’s was geworden waaruit het openbaar ministerie in den blinde een selectie heeft gemaakt om het verhaal van de zeven moorden en de veertien verdachten rond te breien [51]. Volgens mr. Max Moszkowicz de verdediger van  de 35-jarige uit Venlo afkomstige Turks Hacibey K. en de andere elf raadslieden van de Bende van Venlo mag het hof Sjakie's bekentenissen op z'n minst in twijfel trekken. 'Deze pijler van het Openbaar Ministerie is een gemakkelijk te beïnvloeden, debiele man. In zijn alleenstaan heeft hij alles gedaan om bij de groep te horen en bij de politie in de gunst te komen. Het is bijna een belediging voor het hof dat het OM die ongecontroleerde bewegingen van Sjakie klakkeloos heeft overgenomen [52].'

Het hof besloot op vrijdag 12 april 1996 tot de vrijlating van Astrid van B. Het hof achtte 'geen ernstige bezwaren aanwezig' om haar nog langer gevangen te houden. Zij had al anderhalf jaar in voorlopige hechtenis gezeten.

Deze vrijdag, de 12 april 1996, was tevens de laatste procesdag van het hoger beroep tegen de Bende van Venlo. Bendeleider Frenky P. (24) toonde zich tijdens zijn laatste woord geëmotioneerd. Hij kwam adem te kort om zijn onschuld aan te tonen. 'Oké, Wissink heb ik gedaan, maar het is niet in koelen bloede gebeurd, zoals de politie zegt. Het was een ongeluk, het pistool ging tijdens een worsteling af. In dat hele pak dossier kom je overal mijn naam tegen. Je leest alleen maar Frenky dit, Frenky dat. Dan vraagt de politie me: ''Waar was je dan die nacht toen Karaca werd vermoord? Je hebt geen alibi.'' Hoe weet ik nou waar ik twee jaar geleden was? Het wordt tijd dat ik uit die nachtmerrie kom; ik word er langzamerhand gek van', aldus Frenky die sinds een half jaar opgesloten zat in de TBI te Vught [53].

Sanny verklaarde: ‘'Ik ben erg fout bezig geweest. Ik had dat huis van Wissink niet binnen moeten gaan, maar ik kan het jammer genoeg niet meer goed maken. Ik wil nu hard gaan werken aan mezelf [54].'

10.15 Arrest Hof Den Bosch

Op 26 april 1996 volgde de uitspraak van het Hof te Den Bosch. Frenky P. werd opnieuw veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf. De president van het Hof, mr. W. Smulders, achtte het "vanuit een oogpunt van bescherming van de samenleving absoluut noodzakelijk dat de verdachte voorgoed uit de maatschappij wordt verwijderd". Net als eerder door de rechtbank in Roermond was gebeurd, werd Frenky P. door het Hof schuldig bevonden aan de doodslag op J. Wissink uit Reuver en het bejaarde echtpaar Van Rijn uit Venlo en aan de moord op vier Turken uit Venlo. Frenky, voor het eerst in driedelig pak, hoorde het gespannen aan. President mr W. Smulders was nog niet halverwege zijn vonnis toen hij hoofdschuddend de zaal uit liep. 'Ik hoor het: bewezen dit, bewezen dat. Ik ga naar m'n cel terug [55].'

Zijn metgezel Sanny P. (20) werd door het Hof in zes gevallen aangewezen als mededader en in het zevende geval als ontvoerder van het slachtoffer. Sanny P. kreeg een veel lichtere straf dan in Roermond, tien in plaats van achttien jaar, opgelegd, omdat het Hof de kans groot acht dat hij na een dwangverpleging 'als een evenwichtig mens' kan terugkeren in de maatschappij.

Astrid van B., de vriendin van Frenky P., werd vrijgesproken omdat het Hof veel geloof hechtte aan het dagboek dat na haar veroordeling in Roermond is opgedoken. Zij was twee weken  daarvoor al in onmiddellijke vrijheid gesteld. Zes Turkse verdachten die in Roermond waren vrijgesproken werden door het Hof alsnog veroordeeld tot straffen die uiteenlopen van drie tot twaalf jaar. Enkele Turkse verdachten die aanvankelijk gemoedelijk, als vrij man, naar het gerechtsgebouw waren gekomen, omdat zij vorig jaar bij de rechtbank in Roermond waren vrijgesproken, gingen er opeens als hazen vandoor. Dit gebeurde in de loop van de ochtend, toen aan de hand van de vonnissen tegen de hoofdverdachten duidelijk werd dat de rechters ditmaal ook over hen harder zouden oordelen. Het hof legde de 'vrijen' straffen op variërend van drie tot twaalf jaar voor betrokkenheid bij vier moorden op andere Turken, die afrekeningen waren in het drugsmilieu. De Turkse hoofdverdachte Hacibey K. had voor deze liquidaties de diensten ingehuurd van Frenky en Sanny. De desbetreffende verdachten, de broers T., de broers A. en Hasan T., zijn allen bekenden uit het door de Turkse familie K. gedomineerde soft -drugscircuit in Venlo. De Turkse hoofdverdachte Hacibey K. werd veroordeeld tot vijftien jaar, omdat hij de moord op drie van de vier Turkse slachtoffers zou hebben georganiseerd. Verder verwierp het Hof alle bezwaren van de verdediging tegen de manier waarop de verdachten door de politie waren verhoord

Het gerechtshof in Den Bosch toonde zich consequent: het hechtte in alle gevallen geloof aan de meest belastende verklaringen. Het hof motiveerde zijn vonnissen ook uitvoeriger dan de rechters in Roermond. Dit tot vreugde van procureur-generaal J. Wubben, die de raadsheren prees voor de uitgebreide motivatie. Ook bij de meeste advocaten was overigens, ondanks de hogere strafmaat, lof te horen over de zorgvuldige wijze waarop het hof zich van zijn taak had gekweten. Cassatie lijkt zinloos, verzuchtte Franky's raadsman, mr. T. Klaasen [56].

10.16 Hoge Raad verwierp alle cassatieberoepen op 22 april 1997

De raadslieden van de hoofdverdachten van de Bende van Venlo tekenden vrijwel allemaal op voorhand cassatie aan tegen de uitspraken van het gerechtshof in Den Bosch.

De Hoge Raad verwierp alle cassatieberoepen op 22 april 1997. Tien, merendeels Turkse veroordeelden waren in cassatie gegaan omdat ze het niet eens waren met hun veroordeling door het gerechtshof. De Hoge Raad had in alle gevallen bepaald dat de verweren niet tot cassatie konden leiden, omdat geen rechtsvragen meer in het geding waren. De vonnissen van het gerechtshof werden daarmee onherroepelijk[57].

10.17 Sanny P. wil af van stempel terbeschikkinggestelde

Op 15 augustus 2007 boog de rechtbank van Roermond zich over het voortduren van de tbs met dwangverpleging van Sanny P. Het voormalige kopstuk van de Bende van Venlo, ooit veroordeeld voor zeven moorden, vindt dat hij het leven weer aankan. Sanny P. , inmiddels 32 jaar, bleek reeds vier maanden in een appartement te Nijmegen te wonen en heeft een vaste vriendin. Hij werkt in Gelderland in de asbestbestrijding en heeft zich inmiddels opgewerkt tot werkvoorbereider. Het sociale netwerk van Sanny P., dat ooit bestond uit meedogenloze criminelen, en later uit tbs' ers, telt nu collega's, vrienden en kennissen uit de normale maatschappij. De band met zijn biologische vader, die ooit definitief werd verbroken, is opnieuw aangehaald.

Maar Sanny P. heeft ook iets waar hij van af wil, en dat lukt maar niet: de stempel van een terbeschikkinggestelde. ' Wat moet ik nu nog meer laten zien' ? vraagt Sanny P. met beschaafde stemverheffing aan zijn rechters. Hij kan maar niet snappen waarom het O.M., op advies van de Pompe-kliniek in Nijmegen, de rechtbank in Roermond wéér heeft voorgesteld om de tbs met dwang met één jaar te verlengen. Waarom? Deskundigen schatten de kans dat hij weer in de fout gaat laag in. Het kan toch geen rol spelen dat hij af en toe een jointje rookt?

'Alle signalen zijn positief. Ik kan niet nog meer bewijzen. In de rapporten van de tbs - instelling staat al een paar jaar hetzelfde. Daar ben ik het niet mee eens. Het gaat alleen maar beter met mi j[58]'. Sanny spreidt zijn armen om zijn verontwaardiging te onderstrepen.

'Als ik het goed begrijp, vindt u dat het te langzaam gaat, het tempo bevalt u niet' concludeert de rechtbankvoorzitter[59].  'Ja, ze zijn te voorzichtig. Wat als, is steeds de vraag. Het is gissen naar wat er nog zou kunnen misgaan', luidt het antwoord. De rechter houdt Sanny voor dat hij in de jaren negentig van de vorige eeuw wel heel ernstig is ontspoord. 'Het is niet alleen maar bureaucratie, maar het gaat ook om zorgvuldigheid. U bent door het verleden geen standaard tbs-er. Ofschoon Sanny P. veel vrijheid heeft voor een tbs-er, beperkt het stigma zijn leven. Belangrijke beslissingen mag hij niet alleen nemen, naar het buitenland gaan kan hij niet en een carrière plannen is moeilijk.

Toch zal hij nog geduld moeten hebben. De rechtbank in Roermond heeft Sanny's weg naar een geheel vrij leven, op 15 augustus 2007 niet voor weer één jaar geblokkeerd. De reclassering in Nijmegen moet nu op een redelijke termijn aangeven of Sanny P. de voorwaardelijke tbs-status kan krijgen. De totale vrijheid lonkt, maar elke dag als tbs-er is voor Sanny P., na zoveel jaren, een te veel.

10.18 Frenky P. denkt dat hij op den duur gratie krijgt

Valerie Lempereur heeft in een geactualiseerde editie van ‘De Bende van Venlo’ 12 jaar later [60], een telefonisch vraaggesprek met Frenky P. Als journalist Frenky bezoeken is onmogelijk. Frenky verbleef vier en een half jaar in de TBI in Vught. Sinds 2005 verblijft hij in de gevangenis de Geerhorst in Sittard. Sinds 3 mei 1994 zit Frenky P. gevangen, en omdat hij veroordeeld is tot levenslange gevangenisstraf heeft hij geen uitzicht op een eventuele vrijlating.  Zelf denkt hij daar anders over. Op pagina 351 beschrijft Valerie Lempereur:’Wie zegt dat ik levenslang opgesloten moet zitten. Ik ga ervan uit dat ik nog een kans krijg om te bewijzen dat ik onschuldig veroordeeld ben. Stel dat er nooit een nieuw proces komt – wat ik niet denk, maar stel -  dan bestaat er altijd nog zoiets als gratie. Iedereen krijgt op den duur gratie’. Valerie Lempereur : ‘ De rechter heeft toch gezegd dat er voor jou geen gratie inzit, dat je nooit meer vrij mag komen?’ Frenky P.: ‘Dat zullen we nog wel eens zien. Iedereen kan van mening veranderen.

Staatssecretaris Albayrak verklaarde op 5 maart 2008, tijdens een congres van de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming in een gevangenis in Zeeland (Noord-Brabant) ‘levenslang blijft levenslang’  [61] .



[1] Freny wordt geschreven als Frenky of ook wel Frenkie. Ik houd de naam aan Frenky omdat Valerie lempereur in haar boeken over de bende van venlo steeds spreekt over Frenky P.

[2] Volkskrant 14 oktober 1994: Andre Lammerse: Politie pakt bende op wegens vier moorden

[3] Volkskrant 3 december 1994: Andre Lammerse: Vijftien personen verdacht van plegen zeven moorden;

[4] Volkskrant 10 februari 1995: Meer moorden bende van Venlo;

[5] Smolders, Peter,: De 30 meest geruchtmakende Misdaden van de Lage Landen. Uitgeverij Tirion 1999 ISBN 9789043900157

[6] 21 januari 1995: Hans Westerman: Je geld en je leven; Frenkie, Sanny en De Bende van Venlo;

[7] NRC 21 januari 1995: Hans Westerman: Je geld en je leven; Frenkie, Sanny en De Bende van Venlo;

7 NRC 21 januari 1995: Hans Westerman: Je geld en je leven; Frenkie, Sanny en De Bende van Venlo;

[9] NRC 21 januari 1995: Hans Westerman: Je geld en je leven; Frenkie, Sanny en De Bende van Venlo

[10] NRC 21 januari 1995: Hans Westerman: Je geld en je leven; Frenkie, Sanny en De Bende van Venlo

[11] NRC 21 januari 1995: Hans Westerman: Je geld en je leven; Frenkie, Sanny en De Bende van Venlo

[12] NRC 21 januari 1995: Hans Westerman: Je geld en je leven; Frenkie, Sanny en De Bende van Venlo

[13] NRC 21 januari 1995: Hans Westerman: Je geld en je leven; Frenkie, Sanny en De Bende van Venlo

[14] NRC 21 januari 1995: Hans Westerman: Je geld en je leven; Frenkie, Sanny en De Bende van Venlo

[15] Smolders, Peter,: De 30 meest geruchtmakende Misdaden van de Lage Landen. Uitgeverij Tirion 1999 ISBN 9789043900157 pagina 22

[16] Smolders, Peter,: De 30 meest geruchtmakende Misdaden van de Lage Landen. Uitgeverij Tirion 1999 ISBN 9789043900157 pagina 20

[17] NRC 11 februari 1995: 'Bende krijgt geen eerlijk proces';

[18] Volkskrant 23 februari 1995: Hans Moleman: De bloedige klusjes van de bende van Venlo

[19] NRC 24 mei 1995: Verdachte zeven moorden imiteert Robert de Niro;

[20] Volkskrant 14 augustus 1995: Andre Lammerse: Bende van Venlo liet politie vergeefs naar lijken graven

[21] Het zoeken met prikstokken is een van de manieren waarop ikzelf, tijdens mijn opleiding voor de gravendienst van de Koninklijke Landmacht, geleerd heb lichamen die begraven zijn op te sporen. Hier lijkt men te willen stellen dat dit geen goede methode zou zijn. Dat is dus onjuist. We werden opgeleid door luitenant Harry Jongen, een autoriteit op dit gebied. Zie daarvoor ook ‘ Mijn dienstijd bij de gravendienst ’ op www.blikopdewereld.nl 

[22] NRC 26 augustus 1995: Bende van Venlo 'mocht liegen';

[23] Volkskrant 29 augustus 1995: Scholier houdt getuigenis tegen bende Venlo vol;

[24] Volkskrant 29 augustus 1995: Scholier houdt getuigenis tegen bende Venlo vol

[25] NRC 30 augustus 1995: Nieuwe belastende verklaring in zaak Bende van Venlo;

[26] Volkskrant 31 augustus 1995: Hans Moleman: Nieuwe verklaring belastend voor Venlose verdachten: Moeder bendelid vertelt verhaal carnavalsmoord;

[27] NRC 31 augustus 1995: 'Sjakie enige verdachte die met bezwaard geweten rondloopt';

[28] NRC 1 september 1995: Lange gevangenisstraffen geëist tegen Bende van Venlo;

[29] De officier van Justitie ging er hier ten onrechte van uit dat levenslang in feite maximaal maar twintig jaar inhield. De procureur-generaal  mr J. Wubben verwees daarom ook tijdens de behandeling voor het hof te Den Bosch naar een arrest van de Hoge Raad in de zaak Joseph Kotälla, een van de vier van Breda, waarin werd gesteld dat levenslang werkelijk levenslang betekent zolang er maar geen gratie wordt verleend.

[30] NRC 1 september 1995: Lange gevangenisstraffen geëist tegen Bende van Venlo;

[31] NRC 1 september 1995: Lange gevangenisstraffen geëist tegen Bende van Venlo;

[32] NRC  2 september 1995: Verhoor van Bende van Venlo zou niet deugen;

[33] Volkskrant 6 september 1995: Verdachte Sanny betuigt op valreep 'veel spijt'

[34] Volkskrant 6 september 1995: Verdachte Sanny betuigt op valreep 'veel spijt'

[35] Volkskrant 19 september 1995: Andre Lammerse en  Hans Moleman: Officier vindt vonnis tegen Bende van Venlo onlogisch 'Het is niet consistent wat de rechtbank heeft gedaan'; Zie ook Volkskrant 19 september 1995: OM tekent beroep aan tegen vonnis voor Bende van Venlo

[36] Volkskrant 19 september 1995: Andre Lammerse en  Hans Moleman: Officier vindt vonnis tegen Bende van Venlo onlogisch 'Het is niet consistent wat de rechtbank heeft gedaan'; Volkskrant 19 september 1995: OM tekent beroep aan tegen vonnis voor Bende van Venlo

[37] Volkskrant 19 september 1995: Andre Lammerse en  Hans Moleman: Officier vindt vonnis tegen Bende van Venlo onlogisch 'Het is niet consistent wat de rechtbank heeft gedaan' Volkskrant 19 september 1995: OM tekent beroep aan tegen vonnis voor Bende van Venlo

[38] ANP 30 september 1995: Justitie in appel tegen vonnissen bende Venlo

[39] NRC 23 september 1995: Lid Bende van Venlo gaat niet in beroep;

[40] NRC 26 februari 1996: Nieuw bewijsmateriaal bij hoger beroep tegen 'Bende van Venlo';

[41] NRC 26 februari 1996: Nieuw bewijsmateriaal bij hoger beroep tegen 'Bende van Venlo';

[42] Volkskrant 26 februari 1996: Andre Lammerse: 'Ik had geen mogelijkheid om uit te stappen, dat was ook m'n dood geworden': Dagboek van liefje bendeleider Franky cruciaal;

[43] Volkskrant 27 februari 1996: Hoger beroep in zaak Bende van Venlo begint met tegenstrijdige verklaringen: 'Ik was er niet bij, en Astrid ook niet';

[44] NRC 5 maart 1996: Lid bende bekent moord in Venlo; Zie ook Volkskrant 6 maart 1996: Bendelid bekent roofmoord op echtpaar uit Venlo;

[45] NRC 5 maart 1996: Lid bende bekent moord in Venlo; Volkskrant 6 maart 1996: Bendelid bekent roofmoord op echtpaar uit Venlo;

[46] NRC 5 maart 1996: Lid bende bekent moord in Venlo; Volkskrant 6 maart 1996: Bendelid bekent roofmoord op echtpaar uit Venlo

[47] Volkskrant 23 maart 1996: Andre Lammerse: Strafdossier Bende van Venlo bekritiseerd;

[48] Volkskrant 23 maart 1996: Andre Lammerse: Strafdossier Bende van Venlo bekritiseerd;

[49] NRC 30 maart 1996: Zware eisen in hoger beroep Bende van Venlo;

[50] Volkskrant 30 maart 1996: Levenslang geëist tegen leider van Bende van Venlo;

[51] NRC 11 april 1996: Verdediging Bende van Venlo: bewijsmateriaal onontwarbare kluwen;

[52] Volkskrant 11 april 1996: Moszkowicz hekelt politie en OM in zaak Venlose bende

[53] Volkskrant 13 april 1996: Andre Lammerse: Advocaat verwacht vrijspraak op grond van gevangenisdagboeken Astrid van Venlose bende op vrije voeten;

[54] Volkskrant 13 april 1996: Andre Lammerse: Advocaat verwacht vrijspraak op grond van gevangenisdagboeken Astrid van Venlose bende op vrije voeten;

[55] Volkskrant 27 april 1996: Bende van Venlo in hoger beroep harder gestraft;

[56] Volkskrant 27 april 1996: Ontspannen aankomst gaat over in een overhaaste aftocht

[57] ANP 23 april 1997: Cassatieberoepen van Bende van Venlo verworpen

[58] Limburger de,  16 augustus 2007: Sanny. P., wat moet ik nog meer laten zien?

[59] Limburger de,  16 augustus 2007: Sanny. P., wat moet ik nog meer laten zien?

[60] Lempereur, Valerie,: De bende van Venlo. 12 jaar later. Geactualiseerde Editie. Uitgeverij VLPublishing 2007 ISBN 9789081222013.

[61]  ANP 6 maart 2008: Albayrak: Levenslang blijft levenslang

 Geraadpleegde bronnen:

Gestel van, Guy,: Handlangers van de dood. Seriemoord in België en Nederland. Uitgeverij Lannoo 2002. ISBN 9789020947915 pagina 128 t/m 132

Leistra, Gerlof & Nieuwbeerta, Paul,: Moord en doodslag in Nederland 1992-2001. Uitgeverij Prometeus 2003. ISBN 9789044601312. Pagina 144/145

Lempereur, Valerie,: De bende van Venlo. Uitgeverij LJ Veen 1996. ISBN 9025408400.

Lempereur, Valerie,: De bende van Venlo. 12 jaar later. Geactualiseerde Editie. Uitgeverij VLPublishing 2007 ISBN 9789081222013.

Smolders, Peter,: De 30 meest geruchtmakende Misdaden van de Lage Landen. Uitgeverij Tirion 1999 ISBN 9789043900157

ANP 6 maart 2008: Albayrak: Levenslang blijft levenslang

ANP 5 november:  2007Advocaat wil nieuw DNA-onderzoek Bende van Venlo;

ANP 15 november 2004 Ex-lid bende van Venlo gijselt vrouw

ANP 19 september 1997: OM laat 250 misdrijven Bende van Venlo rusten;

ANP 23 april 1997: Cassatieberoepen van Bende van Venlo verworpen;

ANP 25 september 1996 Hof vreest voor vluchtgevaar veroordeelde Turken Arrestatie bendeleden Venlo gelast;

ANP 10 april 1996: Aanklager Bende van Venlo krijgt felle kritiek;

ANP 30 september 1995: Justitie in appel tegen vonnissen bende Venlo

ANP 5 september 1995: Verdachte G. in proces Venlo niet vrijgelaten;

ANP 4 september 1995: Bende van Venlo: niemand in vrijheid. Vrijspraak bepleit in zaak tegen Bende van Venlo;

ANP 21 augustus 1995: Rechtbank verwerpt kritiek Bende van Venlo;

Pers de, Koster en Jojanneke 4 november 2007 Sanny P: wat moet ik nog meer laten zien?

Limburger de,  16 augustus 2007: Sanny. P., wat moet ik nog meer laten zien?

NRC: 14 april 1999 Kester Freriks: Het vreselijke waarom;

NRC 21 april 1998: Voorwaardelijke schorsing advocaat;

NRC 26 november 1996: Smaadklacht tegen Maastrichtse pleiter;

NRC 8 juni 1996: De Bende van Venlo;

NRC 26 april 1996: Weer levenslang hoofdverdachte Bende van Venlo;

NRC 13 april 1996: Hof stelt vrouw uit Bende van Venlo in vrijheid;

NRC 11 april 1996: Verdediging Bende van Venlo: bewijsmateriaal onontwarbare kluwen;

NRC 30 maart 1996: Zware eisen in hoger beroep Bende van Venlo;

NRC 19 maart 1996: Nieuwe getuigen in beroepszaak bende van Venlo;

NRC 5 maart 1996: Lid bende bekent moord in Venlo;

NRC 26 februari 1996: Nieuw bewijsmateriaal bij hoger beroep tegen 'Bende van Venlo';

NRC 30 december 1995: Lid Bende van Venlo blijft vast in TEBI;

NRC 23 september 1995: Lid Bende van Venlo gaat niet in beroep;

NRC 18 september 1995: Zeer zware straffen voor Bende van Venlo;

NRC 14 september 1995: Vrijspraak vijf leden van 'bende van Venlo';

NRC  2 september 1995: Verhoor van Bende van Venlo zou niet deugen;

NRC 1 september 1995: Lange gevangenisstraffen geëist tegen Bende van Venlo;

NRC 31 augustus 1995: 'Sjakie enige verdachte die met bezwaard geweten rondloopt';

NRC 30 augustus 1995: Nieuwe belastende verklaring in zaak Bende van Venlo;

NRC 26 augustus 1995: Bende van Venlo 'mocht liegen';

NRC 25 augustus 1995: Bende van Venlo' ontkent betrokkenheid moord op Turk;

NRC 24 augustus 1995: Bende van Venlo ook beschuldigd van meineed;

NRC 23 augustus 1995: Verdachten Bende van Venlo ontkennen moord op echtpaar;

NRC 22 augustus 1995: Eerste bekentenissen in zaak Bende van Venlo;

NRC 19 augustus 1995: Proces tegen Bende van Venlo; Verdediging: verklaar OM niet ontvankelijk;

NRC 24 mei 1995: Verdachte zeven moorden imiteert Robert de Niro;

NRC 4 mei 1995: Twaalf jaar tegen lid Bende van Venlo;

NRC 24 februari 1995: Hans Westerman: 'Bende van Venlo' claimt te veel moorden;

NRC 11 februari 1995: 'Bende krijgt geen eerlijk proces';

NRC 21 januari 1995: Hans Westerman: Je geld en je leven; Frenkie, Sanny en De Bende van Venlo;

Telegraaf 5 november 2007: ‘Venlobende is vergelijkbaar met Lucia de B’;

Volkskrant 18 november 2004: Oud-lid bende van Venlo meldt zich na gijzeling

Volkskrant 15 november 2004: Moeder van leider bende van Venlo even gegijzeld;

Volkskrant 6 december 1996: Astrid B. krijgt geen schadevergoeding;

Volkskrant 27 november 1996: Moszkowicz dient strafklacht tegen collega Hiddema in;

Volkskrant 16 oktober 1996: Beslag op opbrengst boek Bende van Venlo;

Volkskrant 16 oktober Strafpleiter Hiddema eist van auteur Lempereur miljoen gulden schadevergoeding Boek over bende van Venlo ongeloofwaardig;

Volkskrant 9 oktober 1996: Omstreden boek over Venlos bende vertraagd;

Volkskrant 7 oktober 1996: Boek over Bende van Venlo mag;

Volkskrant 5 oktober 1996: Strafpleiter verhevigt aanval op journaliste;

Volkskrant 3 oktober 1996 Hans  Moleman: Aantijging bedrog maakt strafpleiter des duivels;

Volkskrant 6 september 1996: Kamerlid stelt vragen over Bende van Venlo;

Volkskrant 8 mei 1996 Andre Lammerse: Leden van Bende van Venlo tekenen cassatie aan;

Volkskrant 27 april 1996: Bende van Venlo in hoger beroep harder gestraft;

Volkskrant 27 april 1996: Ontspannen aankomst gaat over in een overhaaste aftocht;

Volkskrant 26 april 1996 Andre Lammerse en Hans Moleman: De bende van ellende;

Volkskrant 13 april 1996: Andre Lammerse: Advocaat verwacht vrijspraak op grond van gevangenisdagboeken Astrid van Venlose bende op vrije voeten;

Volkskrant 11 april 1996: Moszkowicz hekelt politie en OM in zaak Venlose bende;

Volkskrant 30 maart 1996: Levenslang geëist tegen leider van Bende van Venlo;

Volkskrant 30 maart 1996: 'Advocate trachtte moeder bendelid te beinvloeden';

Volkskrant 28 maart 1996 : Andre Lammerse: Sjakie van de Bende van Venlo maakte verhoorders hoorndol;

Volkskrant 23 maart 1996: Andre Lammerse: Strafdossier Bende van Venlo bekritiseerd;

Volkskrant 21 maart 1996: Andre Lammerse: Hof geïrriteerd in hoger beroep Bende van Venlo Rechercheur balanceert op de rand van meineed;

Volkskrant 16 maart 1996: Moeder van vermoorde eist bij hof hoofdrol op;

Volkskrant 14 maart 1996: Andre Lammerse: Zevende zittingsdag krijgt raadselachtige afloop Onzekerheden sluipen in bewijs tegen Bende Venlo;

Volkskrant 7 maart 1996: Geheimzinnig gesprek van belang in zaak Venlose bende;

Volkskrant 6 maart 1996: Bendelid bekent roofmoord op echtpaar uit Venlo;

Volkskrant 29 februari 1996: Andre Lammerse: Bendelid zwijgt hardnekkig over dagboek

Volkskrant 27 februari 1996: Hoger beroep in zaak Bende van Venlo begint met tegenstrijdige verklaringen: 'Ik was er niet bij, en Astrid ook niet';

Volkskrant 26 februari 1996: Andre Lammerse: 'Ik had geen mogelijkheid om uit te stappen, dat was ook m'n dood geworden': Dagboek van liefje bendeleider Franky cruciaal

Volkskrant 26 februari 1996: HOGER BEROEP ZAAK De Bende van Venlo;

Volkskrant 19 september 1995: OM tekent beroep aan tegen vonnis voor Bende van Venlo;

Volkskrant 19 september 1995: Andre Lammerse en  Hans Moleman: Officier vindt vonnis tegen Bende van Venlo onlogisch 'Het is niet consistent wat de rechtbank heeft gedaan';

Volkskrant 14 september 1995: Andre Lammerse: Vijf personen in Venlose moordzaak vrijgelaten;

Volkskrant 13 september 1995: Vijf verdachten Bende van Venlo mogelijk vrij;

Volkskrant 6 september 1995: Verdachte Sanny betuigt op valreep 'veel spijt';

Volkskrant 1 september 1995: Recordstraffen geëist tegen Bende van Venlo;

Volkskrant 31 augustus 1995: Hans Moleman: Nieuwe verklaring belastend voor Venlose verdachten: Moeder bendelid vertelt verhaal carnavalsmoord;

Volkskrant 29 augustus 1995: Scholier houdt getuigenis tegen bende Venlo vol;;

Volkskrant 26 augustus 1995: Andre Lammerse: Bendelid trekt ook verklaring in over 'Turken-moorden';

Volkskrant 25 augustus 1995: Andre Lammerse: Rechtbank hoort nieuwe getuigen carnavalsmoord;

Volkskrant 24 augustus 1995: Andre Lammerse: Verdachte carnavalsmoord beschuldigd van meineed;

Volkskrant 23 augustus 1995: Andre Lammerse: Hoofdverdachten zijn laconiek over doodschieten slachtoffer Dood vrijgezel was 'uit de hand gelopen ongeluk';

Volkskrant 22 augustus 1995: Andre Lammerse: Verdachten mogen als getuige gehoord: Verdediging Bende van Venlo beschouwt beslissing rechtbank als overwinning;

Volkskrant 19 augustus 1995: Advocaten Bende van Venlo pogen 'fantasieverhalen' aan te vechten;

Volkskrant 19 augustus 1995: Andre Lammerse en Hans Moleman: Proces Bende van Venlo;

Volkskrant 17 augustus 1995: Andre Lammerse en Hans Moleman: Familie schildert Sanny af als naïeve meeloper van 'Toni Montana';

Volkskrant 14 augustus 1995: Andre Lammerse: Bende van Venlo liet politie vergeefs naar lijken graven

Volkskrant 26 mei 1995: Vijftienjarig lid moordbende Venlo krijgt jeugd-tbs;

Volkskrant 25 februari 1995: Aantal slachtoffers 'bende van Venlo' nog onduidelijk;

Volkskrant 23 februari 1995: Hans Moleman: De bloedige klusjes van de bende van Venlo;

Volkskrant 11 februari 1995: Andre Lammerse: Advocaten Bende van Venlo boos wegens informatiestop verdachten;

Volkskrant 10 februari 1995: Meer moorden bende van Venlo;

Volkskrant 3 december 1994: Andre Lammerse: Vijftien personen verdacht van plegen zeven moorden;

Volkskrant 14 oktober 1994: Andre Lammerse: Politie pakt bende op wegens vier moorden. 

Zie verder Hoofdstuk 11: Levenslang Harold Hong A.