We hebben 223 gasten online

Hoofdstuk 18: Levenslang Lucia de Berk Een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de Nederlandse rechtspraak

Gepost in Boek: De praktijk van de levenslange gevangenisstraf in Nederland

18.1 Inleiding

Lucia de Berk was de enige vrouw in Nederland die veroordeeld was tot levenslange gevangenisstraf in de lijst van levenslang gestraften[1]. (In 1885 werd wel Goeie Mie – de Leidse gifmengster – tot levenslange tuchthuisstraf veroordeeld. Ze overleed in 1915 in de vrouwengevangenis in Gorinchem).

Lucia de Berk is op 18 juni 2004 tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld + TBS, omdat het gerechtshof van Den Haag haar schuldig achtte aan moord op zeven patiënten en drie pogingen tot moord[2]. Lucia de Berk mocht nooit meer de mogelijkheid hebben in vrijheid te kunnen leven. In eerste instantie was ze door de rechtbank in Den Haag veroordeeld voor de moord op vier patiënten en drie pogingen tot moord. Het Hof omschreef de handelingen van Lucia de B. als ‘meedogenloos, geraffineerd en planmatig en vastbesloten’[3], te werk gaande als een seriemoordenares. ‘Haar daden waren van een in Nederland schier onmogelijk gehouden omvang en uitzonderlijke ernst’. Lucia de B. werd afgeschilderd als een koelbloedige, gewetenloze seriemoordenares aan wie meerdere steekjes los zouden zitten.

Een woordvoerder van het Openbaar Ministerie verklaarde voor de zitting van 17 september 2002 van de Haagse Rechtbank: ‘Het is een strafzaak die qua omvang hier zijn gelijke niet kent’. De verdachte is volgens het OM een ernstig psychiatrisch geval. Een levensgevaarlijke vrouw die volgens behandelend officier van justitie I. Degeling ‘geobsedeerd is door de dood’[4].

Was het dan verwonderlijk dat Lucia de Berk uiteindelijk veroordeeld werd tot levenslange gevangenisstraf?

De publieke opinie was, al sinds september 2001, toen directeur Smits van het Juliana Kinderziekenhuis/Rode Kruisziekenhuis bekendmaakte dat Lucia de B. mogelijk betrokken was bij de dood van vijf baby’s en vijf volwassenen, opgeschrikt en geschokt over het feit dat er blijkbaar een massamoordenaar in Haagse ziekenhuizen actief was.Er was grote onrust ontstaan. Het ziekenhuis vreesde dat de goede naam van het ziekenhuis was aangetast. ‘We proberen dat te voorkomen door openheid van zaken te geven’[5], aldus directeur Smits. Dat daarmee direct Lucia de Berk als schuldige werd aangewezen, gezien het grote aantal zaken dat werd genoemd, werd echter voor lief genomen. Waar rook is, is toch vuur?

Maar als er toen al sprake was van 10 verdachte moordzaken, dan zou er wel genoeg bewijsmateriaal voorhanden zijn? Lucia de Berk werd door het gerechtshof te Den Haag op 18 juni 2004 tot levenslang veroordeeld voor moord op zeven patiënten en drie pogingen tot moord + TBS. Dan moest er wel voldoende bewijsmateriaal voorhanden zijn want het gerechtshof had zelfs Lucia de Berk veroordeeld voor moord op zeven patiënten, terwijl de rechtbank van Den Haag in eerste instantie slechts vier moorden op patiënten bewezen had geacht.

En toch.. En toch… In deze strafzaak, die grote belangstelling had getrokken uit het buitenland, was er geen enkel direct bewijs.

Er waren geen DNA-sporen, vingerafdrukken of sporen van overdosering in de lichamen van de overledenen. En niemand had ooit gezien dat Lucia de Berk daadwerkelijk een patiënt had omgebracht of geprobeerd om te brengen door middel van dodelijke injecties[6].

Een van de meest opvallende zaken in dit verband is een opmerking in het requisitoir van de advocaat generaal voor het gerechtshof te Den Haag.

‘Zijn zaken op individuele basis misschien gedoemd, elk in een krappe vrijspraak te eindigen’, in samenhang bezien zouden zij tot een veroordeling moeten leiden’[7].

Daarmee aangevend dat het voor het Openbaar Ministerie van groot belang was, aan te tonen, dat Lucia de Berk alleen veroordeeld kon worden als het OM een beeld van Lucia kon opbouwen, waaruit aan de hand van ‘onverklaarbare sterfgevallen’, waar Lucia direct of indirect ‘bij betrokken was’, men wel moest concluderen dat die ‘onverklaarbare sterfgevallen’ ontstaan waren, door handelen van Lucia de Berk .

Hoe had het ooit zo ver kunnen komen? In feite werden zo ‘onverklaarbare sterfgevallen’ toegewezen aan Lucia de Berk, want het kon toch geen toeval meer zijn, Lucia bleek altijd erbij ‘betrokken’ te zijn.

18.2 Onverwacht overlijden van vijf maanden oude baby leidde tot een lijst van ‘onverklaarbare sterfgevallen’.

In de nacht van 3 op 4 september 2001 overleed de vijf maanden oude baby A. Het overlijden wekte achterdocht bij de kinderartsen omdat ze het kind drie kwartier voor het overleden nog hadden onderzocht. Lucia de Berk en een collega proberen de baby te reanimeren, de baby ziet grauw/blauw en haalt nauwelijks adem, maar het kind sterft op de Medium Care Unit van het ziekenhuis, voor hen onverwacht. Collega’s van Lucia de Berk vonden het vreemd en hadden een naar gevoel over de ‘betrokkenheid van Lucia bij de dood van de baby’. Ze waarschuwden de directie[8]. De directie besloot daarop ook andere ‘onverklaarbare sterfgevallen en reanimaties’ nader te onderzoeken en daaruit bleek dat Lucia dienst had, tijdens of kort voor het overlijden van vijf kinderen. Men deed aangifte bij de politie en startte een ontslagprocedure[9]. Lucia werd geschorst en directeur Smits verklaarde: ‘Dat baby A. overleed was niet onverwacht, maar het tijdstip waarop het gebeurde wél’[10]. Hij deelde nog mee dat Lucia mogelijk betrokken was bij dedood van vijf baby’s en vijf volwassenen. Binnen een paar weken werd Lucia verdacht van het vermoorden van 10 mensen.

Omdat Lucia ook eerder in andere ziekenhuizen in Den Haag had gewerkt begon men ook daar onderzoek te doen naar ‘onverklaarbare sterfgevallen’. Want dan heeft ze waarschijnlijk ook daar ‘als engel des doods’ de hand gehad in ‘onverklaarbare sterfgevallen’. Prompt verscheen er in de Haagsche Courant van 19 september 2001 dan ook een artikel ‘Verpleegkundige ook actief in Leyenburg’ daarmee de suggestie wekkend dat ook daar sprake was van moord. Er werd nog opgemerkt dat de journalisten dat van goed geïnformeerde bronnen die anoniem wilden blijven, hadden gehoord (..).

Een woordvoerster van het Leyenburg ziekenhuis, daarnaar gevraagd,zei nog niet door de politie te zijn benaderd: ‘Wij weten niet eens om wie het gaat. We kunnen dus ook niets zeggen over het functioneren van de vrouw in dit ziekenhuis’[11].

Hoewel de Haagsche Courant laat weten, bij monde van advocaat mr. P. Mahieu, dat de ‘Beschuldigingen erg dubieus zijn’, vermeldt men toch dat zowel het Leyenburg als het gevangenishospitaal nog niet door justitie benaderd zijn, maar dat zal naar alle waarschijnlijkheid snel gebeuren. RKZ/JKZ directeur Smits laat nog vermelden dat de beschuldigingen ‘fors’ zijn. ‘Maar ik zie een samenloop van omstandigheden die voor mij genoeg zijn om justitie in te schakelen’. ‘Ik zou niet weten of er iets hard te maken valt, maar in alle gevallen had de bewuste verpleegkundige dienst of was deze zojuist afgelopen. Ik zie voldoende samenloop van omstandigheden’[12].

Met deze berichtgeving was de zaak voor de publieke opinie meteen duidelijk. Het kon geen toeval zijn! Lucia was een moordenaar en dus werd er, zie het genoemde artikel uit de Haagsche Courant van 19 september, naar moorden gezocht.

Met andere woorden een omgekeerde wereld, omdat men normaliter eerst een moord constateert en dan gaat men pas zoeken naar een verdachte. Hier had men een verdachte en ging daarna op zoek naar moorden. Geen gemakkelijke zaak omdat men dan de doodsoorzaak van deze overleden patiënten moest zien te achterhalen.

Uiteindelijk vond men niet minder dan dertig ‘onverklaarbare sterfgevallen’ , waar in alle gevallen een verklaring van een natuurlijke dood was opgesteld en getekend[13]. Een deel viel af omdat Lucia de Berk er niets mee te maken had gehad, of omdat de patiënt een duidelijk natuurlijke dood gestorven was. Inmiddels was de aanklacht tegen Lucia, in februari 2002 al uitgegroeid naar achttien levensdelicten, waarvan ten minste vijf pogingen tot moord, waarvan enkele gevallen betrekking hadden op het ziekenhuis Leyenburg[14]. Lucia deBerk zou dat gedaan hebben door haar patiënten met medicijnen en ‘andere stoffen’ om het leven te hebben gebracht[15]. Op de pro-forma rechtszitting op 21 maart 2002 bleek dat het OM Luciaer van verdacht het kalmeringsmiddel chloralhydraat gebruikt te hebben om haar slachtoffers om het leven te brengen. Het middel werd genoemd in de dagvaarding (men verwarde tijdens de rechtszitting chloralhydraat ook nog met chlorazepaat, een onschuldig middel zoals oxazepam..).

De dagvaarding vermeldde vijf zaken: drie moorden, één poging tot moord op een patiëntje dat een maand later wel vermoord zou zijn en een ruim opgeschreven tenlastelegging van alle zaken die nog in onderzoek waren[16]. Het OM ging zelfs over tot het opgraven van drie kinderlijkjes, maar er werd niets aangetroffen

18.3 De beeldvorming over Lucia de Berk droeg bij aan de toegeschreven rol als seriemoordenaar

Het feit dat Lucia in Canada in de prostitutie werkzaam was geweest, ( Lucia is dan 16 jaar'.Door vriendje Gary, die loverboy bleek te zijn, kwam Lucy in de prostitutie terecht) en na haar terugkomst in Nederland ook als prostitué werkte, was voor velen een aanwijzing dat deze vrouw niet een ‘normale’ vrouw was.Daar kwam nog bij dat haar fysieke verschijning - een lange, broodmagere vrouw met een wat hoekig gezicht en geblondeerd haar - niet iedereen voor zich innam [17].

Een prostitué die verpleegkundige werd door een high-school diploma te vervalsen om toe te kunnen worden gelaten tot de opleiding van verpleegkundige? Dat duidde er toch op dat Lucia de Berk alles deed om haar doelen te bereiken?De gedachte die iets positiever had kunnen werken, was dat ze dat deed om definitief een andere wending aan haar leven te kunnen geven, een eerbaar beroep te kunnen uitoefenen. Het beeld was daarmee duidelijk getekend.Voeg daarbij nog dat Lucia ook nog beschuldigd werd van het in brand steken van de ouderlijke woning in Winnipeg (Canada), terwijl er feitelijk sprake is geweest van kortsluiting, maakte alles er niet beter op.

En ze las zelfs boeken over seriemoordenaars van Stefan King (Wel er zijn waarschijnlijk heel wat dienaren van de rechtelijke macht die dan ook doen, maar dan zijn ze nog geen seriemoordenaars).

Helemaal bond maakte het de aanklager, officier van Justitie mr. Degeling,die al tijdens de pro-forma zitting op 25 maart 2002 stelde dat Lucia: ‘geobsedeerd was door de dood’.

Waar een niet gelukkige jeugd, werkzaam zijn als prostitué, het vervalsen van een high-school diploma, het lezen van boeken over seriemoordenaars en het schrijven van een thriller al niet toe kan leiden.

Immers nog steeds was er geen direct bewijs voorhanden. Een ‘onduidelijke doodsoorzaak’ hoeft geen onnatuurlijke doodsoorzaak te zijn.

Een ander aanwijzing voor het Openbaar Ministerie was dat Lucia in haar dagboeken beschreef dat ze weer had toegegeven aan haar compulsie. Het zal worden vertaald door de rechtbank als een compulsie tot doden. Lucia blijft volhouden dat ze daarmee bedoelde

dat ze enige keren (in dagboek wordt 7 keer gemeld) toegaf aan een neiging om tarotkaarten te leggen en daar het woord compulsie voor gebruikte omdat ze dat een pakkend woord vond.

Wat hielp om het beeld van Lucia de Berk in een ongunstig daglicht te stellen was het feit dat mr. Degeling in de pro-forma zitting ook nog meedeelde: ‘In de ziekenhuizen waar ze werkte, verdwenen opiaten, geld en boeken over seriemoordenaars’[18].

De aanklacht dat Lucia opiaten stal, is echter nooit bewezen[19]. Bij haar thuis noch in haar kledingkast in het ziekenhuis waar ze werkte, zijn aanwijzingen gevonden dat zij ‘wapens’ – medicijnen, injectiespuiten – bezat om haar dodelijke werk mee uit te voeren[20]Over het stelen van de boeken over seriemoordenaars heeft de beheerder van de bibliotheek in een tv uitzending van Een Vandaag op 20 oktober 2006 een heel andere lezing gegeven. Er was geen sprake van diefstal[21].

18.4 ‘Engelen des Doods’ en de suggestieve berichtgeving over Lucia de Berk

Hoe ver die negatieve beeldvorming wel gaat blijkt uit het boek ‘Engelen des Doods’ van Paula Lampe[22]. Ze beschrijft op pagina 31 een ondervraging van Lucia, nadat men in een prullenbak vijf zogenaamd (het ging om fusoemide-ampullen!!= plasspul)verdachte ampullen heeft gevonden. Na de vondst van de ampullen besloot men zelfs een overleden kind op te graven en dan staat er: ‘Een duidelijke doodsoorzaak wordt in eerste instantie niet gevonden’. Daarmee de suggestie wekkend dat daarna wel een duidelijke doodsoorzaak werd gevonden.

Een ander citaat: ‘Uiteraard wordt Lucia ondervraagd. Al tijdens het eerste verhoor valt haar aandachtshonger op (..). Lucia die een kort rokje draagt, zit parmantig rechtop en lijkt absoluut niet op een verdachte (..).Zij stelt de vragen in plaats van ze te beantwoorden. Als ze even alleen met een rechercheur is, zo werd later in de rechtszaal verteld, trekt ze speels haar rokje omhoog’.

Pagina 23 handelt over Lucia’sdiensttijd in het Penitentiair Ziekenhuis in Scheveningen.

Citaat: ‘De samenwerking met gevangenisbewaarders bevalt Lucia wel: ze krijgt een relatie met een van hen’(..).….. ‘Pas als de nieuwe liefde niet langer aan haar overmatige seksuele behoefte kan voldoen, gaat het mis. Er volgt een onverklaarbaar sterfgeval, het enige in dit derde ziekenhuis’.(..)…

De nieuwe liefde die nog nooit een bezoektijd heeft overgeslagen en zijn baan kwijt is geraakt door deze zaak.

Is het een wonder dat Paula Lampe in haar conclusie op pagina 150 over Lucia nog opmerkt:

‘Mocht Lucia de B. ooit door heropening van haar rechtszaak worden vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs, dan betekent dit niet per definitie dat zij onschuldig is’.

Een ieder die haar boek ‘Engelen des Doods’ leest zal tot de overtuiging moeten komen dat Lucia schuldig is, ondanks het feit, dat al lang voordat het boek van Paula Lampe verscheen, in 2006 al was aangetoond dat de mogelijkheid dat Lucia toevallig aanwezig was bij de ‘onverklaarbare sterfgevallen’ niet 1 op de 324 miljoen bleek te zijn maar 1 op de 9. Een statistische fout tijdens de rechtszaak is door prominente statistici rechtgezet[23]. Tevens verscheen in 2006 het boek van Ton Derksen : ‘Lucia de B.’, Reconstructie van een gerechtelijke dwaling’[24]. In dat boek wordt zeer zorgvuldig aangetoond dat Lucia de Berk in feite onschuldig is, hoewel ze tot aan de hoogste instantie toe schuldig is bevonden. Er is in feite sprake van een gerechtelijke dwaling waarvan Lucia het slachtoffer is geworden.

Gelukkig kennen we in dit land nog steeds de volgende rechtsregel: zonder voldoende bewijs mag iemand niet worden veroordeeld. En juist het feit dat er van direct bewijs geen sprake is maakt dat de bewijsvoering in de strafzaak Lucia de Berk onder vuur is komen te liggen.

Daarom gaan we nu nader in op de bewijsvoering in de strafzaak tegen Lucia de Berk.

18.5 De bewijsvoering in de strafzaak tegen Lucia de Berk

In de definitieve tenlastelegging door het openbaar ministerie voor de meervoudige strafkamer van de Haagse arrondissementsrechtbank werd gesproken over niet minder dan 13 moorden[25] en vijf pogingen daartoe.

Het overlijden van baby A (zie 18.1 Onverwacht overlijden van vijf maanden oude baby leidde tot een lijst van ‘onverklaarbare sterfgevallen’) en het overlijden van een zesjarig kind dat te veel chloralhydraat druppels zou hebben gekregen, zijn de locomotieven voor het schakelbewijs voor het gerechtshof in Den Haag, waardoor men de andere ‘onverklaarbare sterfgevallen’ ook aan Lucia kon toeschrijven, zonder daar directe bewijzen voor te kunnen aanvoeren.

Blijkt nu echter dat de zogenaamde ‘locomotiefzaken’, qua bewijsvoering onjuist waren, dan heeft justitie een groot probleem.

Het voert te ver om in dit verband dieper in te gaan op de medische omstandigheden van beide overleden patiënten. Ton Derksen heeft in zijn boek Lucia de B. Reconstructie van een gerechtelijke dwaling (Hoofdstuk 3 en 4) zeer uitvoerig de medische achtergronden belicht en aangetoond dat in de zaak van de overleden baby A.‘in plaats van een sterk precies bewijs, een locomotief waardig, we een betoog zien vol met medische schijnzekerheid en verzwegen feiten en verwaarlozing van simpele alternatieven’[26]. Ten aanzien van het overlijden van het zesjarig kind blijkt dat het kind twee maal de normale hoeveelheid chloarlhydraat heeft gekregen. En omdat Lucia verantwoordelijk was voor deze patiënt moet zij dat wel hebben gedaan. Uit gegevens blijkt dat Lucia zeer bezorgd was maar het Hof vond haar verklaringen leugenachtig[27]. Dat nu toont, volgens Derksen aan: ‘dat het Hof weinig moeite doet de werkelijkheid onder ogen te zien. De feiten verschijnen vanaf het begin gekleurd. Lucia is bezorgd? Welnee Lucia probeert de schijn te wekken om haar misdaad te verhullen’.

Vandaar dat in het NRC Handelsblad van 25 maart 2003 wordt vermeld: ‘Ondanks het ontbreken van direct bewijs is Lucia de Berk veroordeeld tot levenslang. Verklaringen van collega’s, artsen en apothekers gaven daarbij de doorslag[28]’. In het artikel wordt verder gesteld: ‘Het OM nam zijn toevlucht tot onconventionele middelen om Lucia’s schuld toch te bewijzen. Zo liet ze een special agent van de FBI getuigen dat De B. alle kenmerken vertoonde van een seriemoordenaar. Dat gebeurde op basis van dossiers; zelf weigerde zij de man te woord te staan’.

Maar officier van Justitie Mr. Degeling liet ook een medisch dossier in beslag nemen van Lucia de Berk, waarbij bedrijfsarts/teammanager H.R., van de Arbo Unie, bezwaar maakte tegen de inbeslagname (12 december 2001) daarvan en zich daarbij beriep op zijn verschoningsrecht en zijn medische geheimhoudingsplicht. Toch werd door mr. Degeling het complete dossier, een medisch en niet-medisch dossier in beslag genomen.

Uit het vonnis van de rechtbank van Den Haag[29] is echter op te maken dat : ‘Het betreffende dossier betrokken is in de door de klinisch en forensisch psycholoog dr. drs. L.E.E. Ligthart opgemaakte rapportage betreffende verdachte d.d. 30 januari 2002. In het rapport van de FBI d.d. 21 augustus 2002, opgemaakt door Alan C. Brantley, is de rapportage van dr. drs. L.E.E. Ligthart betrokken. Het dossier van de Arbo Unie alsmede de rapportages van dr. drs. L.E.E. Ligthart -welke rapportage door de rechtbank alleen in het kader van het bevel ex artikel 317van het Wetboek van Strafvordering is aangehaald- en Alan C. Brantley, worden feitelijk niet door de rechtbank als bewijsmiddel gebezigd’.

Worden feitelijk niet als bewijsmiddel gebezigd staat er letterlijk.

Maar het kwaad is dan al geschied, want zowel het FBI rapport, als het op onjuiste manier verkregen dossier van Lucia de Berk en de rapportage van 30 januari 2002 door klinisch en forensisch psycholoog dr. drs. L.E.E. Ligthart, werd door de officier van Justitie wel degelijk gebruikt om de indruk te verstevigen dat Lucia een moordenares was.

In de Haagsche Courant van 20 september 2002 onder de kop ‘Lucy bande verdriet snel uit haar geheugen’, wordt aandacht besteed aan de FBI. . ‘Special agent Alan C. Brantley van de Amerikaanse federale recherche werd speciaal naar de rechtszaal gehaald om te bevestigen dat Lucia de Berk past in het beeld van een seriemoordenaar. Hij kreeg daar voldoende de mogelijkheid om zijn visie te etaleren.

Seriemoordenaars werken vaak geordend en plannen hun misdrijven zeer zorgvuldig. ‘Ze kennen de risicofactoren goed. Ze rouwen na een sterfgeval intensief mee, om de aandacht van zich af te leiden’. Brantley schetste verder dat ze hun slachtoffers het liefste vergiftigen via injecties. ‘Deze mensen weten dat ze anders zijn dan anderen en proberen erachter te komen waarom dat zo is. Het zijn Einzelgängers die mentaal zo gestoord zijn, dat ze een gevaar vormen voor de mensen die ze tegenkomen. De drang om tot moorden over te gaan wordt niet zelden aangewakkerd door boosheid of depressies’. En dan vermeldt de Haagsche Courant dat de verstrekte informatie van toepassing leek op Lucia, maar was vermoedelijk toch te algemeen om als bewijs te kunnen dienen.

Over beeldvorming gesproken…..

Maar ook in het hoger beroep voor het Haagse Hof, citeerde de advocaat-generaal, in het requisitoir, ruim uit het onderzoek van FBI agent Brantley. Hij, Brantley stelde de advocaat-generaal, heeft een aantal kenmerken gevonden die Lucia gemeen heeft, met de door hem onderzochte zeventig seriemoordenaars en al die kenmerken ziet Brantley terug in Lucia’s leven.

De advocaat-generaal volgde daarop doodleuk de omgekeerde redenering: dat iemand die deze zelfde kenmerken heeft wel een seriemoordenaar moet zijn.

Opnieuw.. over beeldvorming gesproken…. Want zo komen seriemoordenaars uit gebroken gezinnen; maar wordt iedereen uit een gebroken gezin een seriemoordenaar?

Was het niet officier van Justitie I. Degeling die het onrechtmatig verkregen Arbo dossier( Zie het vonnis van de rechtbank van Den Haag- 24 maart 2003-onder bewijsverweer[30]) al in de pro-forma zaak van 26 maart 2002 gebruikte om het beeld van Lucia de Berk als massamoordenaar verder in te kleuren door de visie van de klinisch en forensisch psycholoog dr. drs. L.E.E. Ligthart over te nemen (deze had het medisch dossier van de ARBO Unie gebruikt om zijn visie te onderbouwen en enige keren achter de one-way screen gezeten bij de verhoren). Letterlijk verklaart de officier: ‘De psychiater concludeerde dat ze ‘een matig ontwikkeld geweten en daarbij antisociale en narcistische trekken’ had. Lucia zou volgens het onderzoek neigen naar het gedrag van een ‘klassieke psychopaat’.

Opmerkelijk want Lucia de Berk was toen nog niet door het Pieter Baancentrum onderzocht.

Toen Lucia instemde met een onderzoek in het Pieter Baancentrum(PBC) was de uitkomst een heel andere.

Advocaat Visser, nadat Lucia door de psychiaters en psychologen was ingelicht over de uitkomsten van het onderzoek[31]: ‘Er is sprake van enige verwaarlozing in de jeugd. Daar heeft Lucia wat schade van opgelopen, maar ze heeft zeker geen afwijkingen. Lucia is volgens hen een warme, hartelijke persoonlijkheid met een goed ontwikkelde gewetensfunctie en geen psychopaat, zoals justitie beweert. Een motief voor de moorden is niet gevonden’. Uit het rapport van het PBC blijkt echter dat men bij Lucia toch een persoonlijkheidsstoornis heeft ontdekt[32]. Lucia blijkt last te hebben van verlatingsangst en daaruit voortvloeiende woede. Deze gevoelens heeft ze volgens de deskundigen kunnen kanaliseren’. Advocaat Visser: ‘ De stoornis staat niet in relatie tot de verdenkingen’.

Een vraag van de officier van justitie, op de zitting van 10 maart 2003, of uit het rapport nu ook valt op te maken dat Lucia de Berk de moorden niet heeft gepleegd, beantwoorde de psycholoog van het PBC ontkennend: ‘Nee je kunt er niet uitlezen dat ze het niet heeft gedaan’. De psycholoog erkende dat er fouten in het onderzoek kunnen zijn geslopen, waardoor de eindscore niet helemaal klopt met de werkelijkheid: ‘Maar dat doet niets af aan het feit dat ze ook dan nog vrij ver onder de ‘psychopathiegrens zit’.

Het Hof wilde nogmaals de toerekeningsvatbaarheid van Lucia tegen het licht houden[33]. De getuige deskundigen van het Pieter Baan Centrum werden daarom gehoord. Zij bevestigden onafhankelijk van elkaar dat De B. weliswaar een persoonlijkheidsstoornis heeft, maar dat die niets te maken hoeft te hebben met de delicten waarvoor ze is veroordeeld.

Dat nu wilde het Openbaar Ministerie niet horen[34]. Door dezelfde vraag steeds weer anders te stellen, probeerde het Hof de deskundigen te laten zeggen dat er wel degelijk sprake is van een causaal verband. Psychiater Wouters werd er bijna wanhopig van: ‘Mevrouw, als een pedofiel een bankoverval pleegt, hebben beide zaken ook niets met elkaar te maken. Het is wat kras uitgedrukt, maar zo moet u het zien’.

Opmerkelijk is dat beide gedragsdeskundigen het ‘kameleontische gedrag’ van Lucia, dat samenhangt met haar persoonlijkheidsstoornis, verklaren vanuit een overlevingsinstinct[35]. Ze zou zich steeds aanpassen aan nieuwe omgevingen en die omgevingen manipuleren met een goede reden: ‘Mevrouw is in moeilijke contexten opgegroeid. Dan moet je je op allerlei manieren kunnen handhaven en aanpassen om te kunnen overleven’, aldus deskundige De Groot.

Maar het Hof schrijft in het arrest onder: 15:14

‘ Nu het hof zo vele moorden en pogingen tot moord bewezen acht, kan ook aan de beschrijving van het PBC van de stoornis van de verdachte slechts een beperkte waarde worden toegekend. Niet uit te sluiten valt immers dat bij de verdachte niet slechts van een gebrekkige ontwikkeling - het resultaat van vroeg gestoorde hechting - zoals de rapporteurs van het PBC hebben vastgesteld, maar van een ziekelijke stoornis van veel ernstiger aard sprake is. Volgens de psycholoog dr. [L.6] kunnen de diagnoses "antisociale persoonlijkheidsstoornis" en "psychopathie" niet zonder meer afgewezen worden’.

Met psycholoog dr.[L.6] wordt forensisch psycholoog dr. drs. L.E.E. Ligthart bedoeld, die zoals we hebben kunnen vaststellen, zich onder andere gebaseerd heeft op een ten onrechte in beslag genomen ARBO rapport, waar de rechtbank van Den Haag, de officier van justitie voor op de vingers tikte in het vonnis[36], dat er sprake was van onrechtmatig handelen en dat het niet als bewijsmateriaal mocht dienen (de officier maakt er in zijn requisitoir voor de rechtbank wel gebruik van).

18.6 De waarde van getuigen-deskundigen m.b.t. het vaststellen van de geestelijke vermogens van Lucia de Berk

Na bestudering van het tussenvonnis van de Rechtbank van Den Haag, het eindvonnis van de Rechtbank en het arrest na het hoger beroep bij het hof te Den Haag, de cassatie bij de Hoge Raad en het arrest van het gerechtshof te Amsterdam blijkt dat er sprake is van een gebruik van de mening van de getuigen-deskundigen op een manier die het beste omschreven kan worden als controversieel c.q. willekeur.

Kijken we naar het onderzoek naar de geestvermogens van Lucia de Berk en het gebruik van de getuigen-deskundigen in de besluitvorming van de respectievelijke rechtbanken.

Het tussenvonnis van de Rechtbank te Den Haag van 8 oktober 2002[37] vermeldt:

‘ Na beraadslaging in raadkamer acht de rechtbank het noodzakelijk dat een onderzoek naar de geestvermogens van de zich in voorlopige hechtenis bevindende verdachte wordt ingesteld. Mede in aanmerking genomen hetgeen door de klinisch en forensisch psycholoog dr. Drs. L.E.E. Ligthart in zijn rapportage d.d. 30 januari 2002 omtrent de persoon van verdachte is opgemerkt (hij heeft haar dan hooguit 3 x achter het scherm gezien) alsmede hetgeen door de forensisch psychiater, mevrouw drs. L.A. Vink in haar consultverslag van 17 december 2001 omtrent verdachte is gerapporteerd, is de rechtbank daarbij van oordeel, dat dit onderzoek naar de geestvermogens van verdachte niet voldoende op een andere wijze kan plaatsvinden’…

….De rechtbank, heropent het onderzoek ter terechtzitting;
beveelt, omdat zij zich gelet op het vorenstaande omtrent de persoon van verdachte onvoldoende voorgelicht acht (de rapportage van 30 januari 2002 door klinisch en forensisch psycholoog dr. drs. L.E.E. Ligthart), op grond van artikel 317 van het Wetboek van Strafvordering, dat verdachte ter beantwoording van de gebruikelijke vragen, omtrent de persoonlijkheid, verdachtes geestvermogens en toerekeningsvatbaarheid en de aan te bevelen straf en/of maatregel, ter observatie zal worden opgenomen in het Pieter Baan Centrum te Utrecht, van welk persoonlijkheidsonderzoek door twee gedragsdeskundigen, op de gebruikelijke wijze rapport zal worden uitgebracht.

De rechtbank van Den Haag in het arrest van 24 maart 2003[38], geeft in de strafmotivering weer waartoe het onderzoek in het Pieter Baan Centrum heeft geleid:

‘ De rechtbank heeft in dit verband tevens kennisgenomen van een rapport van het Pieter Baan Centrum d.d. 28 februari 2003, opgemaakt en ondertekend door A.J. de Groot en T.A. Wouters, respectievelijk psycholoog en psychiater. In dit rapport wordt het volgende geconcludeerd: 

Betrokkene is een intellectueel begaafde vrouw bij wie sprake is van een complexe pathologische persoonlijkheidsstructuur in de zin van een persoonlijkheidsstoornis. Deze wordt gekenmerkt door rigide rationele controle en afweer waarmee de onderliggende diepgaande onzekerheid, maar vooral ook extreme zelfhaat -het resultaat van vroeggestoorde hechting - verhuld blijft achter een façade van ogenschijnlijke normaliteit.
Door het gebrek aan informatie over de toedracht van de telastgelegde feiten en het gegeven dat betrokkene de haar telastgelegde levensdelicten ontkent, kan - ofschoon er dus wel sprake is van psychopathologie in engere zin - geen evidentie gevonden worden op grond waarvan geconcludeerd zou mogen worden dat betrokkene, op basis van door forensisch relevante psychopathologie bepaalde inperking, in verminderde mate in staat zou zijn geweest om tot gezondere gedragsalternatieven te komen…

…… ‘Uit het voorgaande volgt derhalve dat bij verdachte een persoonlijkheidsstoornis is vastgesteld, doch tevens dat de betreffende deskundigen verdachte, onder meer als gevolgvan verdachtes ontkennende proceshouding, volledig toerekeningsvatbaar achten. Verdachte heeft aldus door haar proceshouding de deskundigen van het Pieter Baan Centrum, en in het verlengde daarvan de rechtbank, niet in staat gesteld zich in voldoende mate een oordeel tevormen omtrent haar motieven en de mogelijke invloed van verdachtes persoonlijkheidsstoornis op haar handelen’.

En hoe oordeelde het Hof op 18 juni 2004[39] ten aanzien van de onderzoeken naar Lucia’s geestesgesteldheid in het vonnis onder 15.14:

‘ Nu het hof zo vele moorden en pogingen tot moord bewezen acht, kan ook aan de beschrijving van het PBC van de stoornis van de verdachte slechts een beperkte waarde worden toegekend. Niet uit te sluiten valt immers dat bij de verdachte niet slechts van een gebrekkige ontwikkeling - het resultaat van vroeg gestoorde hechting - zoals de rapporteurs van het PBC hebben vastgesteld maar van een ziekelijke stoornis van veel ernstiger aard sprake is. Volgens de psycholoog dr. [L.6] kunnen de diagnoses "antisociale persoonlijkheidsstoornis" en "psychopathie" niet zonder meer afgewezen worden’.

Maar het Hof blijkt ineens wel waarde toe te kennen aan de visie,rapportage d.d. 30 januari 2002, van de psycholoog dr.. drs. L.E.E. Ligthart .(N.B. Ligthart heeft nooit met Lucia de Berk gesproken.), waarvan de rechtbank te Den Haag eerder van mening was, dat zij zich ondanks die rapportage (‘omtrent de persoon van de verdachte onvoldoende voorgelicht acht’) juist opdracht gaf, om Lucia in het PBC nader te onderzoeken.

Met andere woorden het Hof accepteerde de uitkomst van het onderzoek door het PBC niet, omdat dat onderzoek niet de uitkomst bracht die paste binnen de door het Hof uitgezette lijn om tot veroordeling van Lucia de Berk te komen.

De reden voor deze keuze is de door het Hof aangegeven ‘ verdachtes ontkennende proceshouding’(..).terwijl haar coöperatieve houding genoemd wordt.

Omdat de verdachte altijd de haar ten laste gelegde zaken heeft ontkent….. ‘kunnen de diagnoses “antisociale persoonlijkheidsstoornis” en “psychopathie”niet zonder meer afgewezen worden’.

Het Hof : ‘Verdachte heeft aldus door haar proceshouding de deskundigen van het Pieter Baan Centrum, en in het verlengde daarvan de rechtbank, niet in staat gesteld zich in voldoende mate een oordeel te vormen omtrent haar motieven en de mogelijke invloed van verdachtes persoonlijkheidsstoornis op haar handelen’.

Een verdachte die altijd ontkend heeft[40], die geen uitsluitsel kan geven over haar motieven?

Wellicht spoorde het Hof niet met de onderzoekers van het Pieter Baan Centrum, die geen relatie konden aantonen tussen de verdachte feiten en de persoonlijkheid van Lucia. Nadat Lucia negen weken lang in de psychiatrische observatiekliniek door de onderzoekers Wouters en de Groot (op verzoek van de rechtbank) was onderzocht, gaven ze op 10 maart 2003 voor de rechtbank in Den Haag een toelichting op het door hen opgemaakte rapport. Uit dat rapport bleek dat Lucia de Berk geen psychopaat is, maar wel emotionele stoornissen had. Zo zou Lucia een diepgewortelde zelfhaat hebben. Aanwijzingen dat die innerlijke woede zich ooit als agressie zou hebben geuit tegen andere mensen, hebben de onderzoekers niet kunnen vinden. Dit oordeel lijkt haaks te staan op dat van de officier van justitie Degeling[41] ( zie ook Hoofdstuk 20.4). Deze constateerde in 2002 al dat Lucia de kenmerken had van een ‘klassieke psychopaat’. Geen wonder dat de officier zich niet ingenomen voelde met het PBC rapport, want het onderzoek maakte duidelijk dat, waar Degeling de opvatting van Ligthart had omarmd, de deskundigen van het PBC, na negen weken Lucia de Berk bestudeerd te hebben, constateerden dat Lucia geen ‘klassieke psychopaat’ was en dat Lucia een goede gewetensfunctie had.

Dat kan alleen maar tot de conclusie leiden, dat hetgeen in het arrest door het Hof wordt uitgesproken een groot voorbeeld is van: als ons een uitspraak van deskundigen niet bevalt kiezen we gewoon voor de deskundige die onze zienswijze wel onderschrijft.

In een artikel in NRC Handelsblad van 10 april 2006 ‘Rechters begrijpen deskundigen niet’ gaat Prof. Peter J. Koppen nader in op de interactie tussen rechters en getuigen-deskundigen.

‘ Als de deskundige zijn rapport heeft uitgebracht en ter terechtzitting heeft toegelicht, ontstaat een paradoxale situatie. De rechter moet namelijk vervolgens beslissen of hij de bevindingen van de deskundige voor het bewijs gebruikt. Hij moet dus beoordelen of de deskundige zijn werk goed heeft gedaan, of hij de juiste methode heeft toegepast en of een andere deskundige niet tot andere conclusies zou zijn gekomen. Dat oordeel is alleen goed als de rechter verstand heeft van het wetenschapsgebied van de deskundige’…

…. ’Het komt regelmatig voor dat rechters deskundigen verkeerd begrijpen of hun conclusies kritiekloos overnemen, zonder dat zij eerst de juiste vragen hebben gesteld. Zo worden reportages van forensisch psychiaters geaccepteerd, terwijl zij onbegrijpelijk jargon hanteren en onlogische conclusies trekken’.

Al eerder had Prof. H.F.Crombag, bij zijn afscheidsrede als hoogleraar van de Rijksuniversiteit Maastricht[42], in ‘Rechters en Deskundigen’, aandacht gevraagd voor het feit hoe rechters omgingen – of niet – met de mening van deskundigen. Als voorbeeld verwees hij naar de zogenaamde ‘balpenmoord’. Hierbij werd de verdachte veroordeeld tot 12 jaar gevangenisstraf wegens moord d.m.v. een kruisboog[43]. Er meldden zich ongevraagd een oogdeskundige en twee onderzoekers van de Groningse medische faculteit die aantoonden dat de veronderstelde gang van zaken met de kruisboog onmogelijk was, stelden hun rapport ter beschikking van de verdediger van de verdachte en ook het openbaar Ministerie kreeg er de beschikking over en er werdin een krantenartikel verslag van gedaan.

Toch werd de verdachte door de Haagse rechtbank veroordeeld voor moord, maar aldus Crombag, in het vonnis is niets terug te vinden over de gevraagde en ongevraagde meningen van deskundigen. En vervolgt Crombag: ‘Dat moge juridische buitenstaanders verrassend voorkomen, juridische insiders vinden dat gewoon. De wet bepaalt (in art. 359, lid 3 Sv.) dat in een strafvonnis “de redegevende feiten en omstandigheden” voor een veroordeling moeten worden “aangewezen”. “Feiten en omstandigheden die in geen enkele betekenisvolle relatie tot het te bewijzen feit staan of daar haaks op staan, dienen in het vonnis niet voor te komen`, zo schrijft strafrechtspecialist Brouns. Zulke bewijsmiddelen worden geacht ‘impliciet te zijn verworpen’.

In ingezonden mededelingen in de pers vroegen enkele getuigen-deskundigen zich af of je zo’n zaak eigenlijk wel aan rechters kunt overlaten.

Overigens in hoger beroep werd de verdachte uiteindelijk vrijgesproken maar dat kwam niet door de getuigenissen van de deskundigen.

In de waarde van het bewijs in strafzaken[44] stellen de auteurs dat: ‘Wie van deskundigenberichten wel eens kennis heeft genomen, weet dat de ene deskundige de andere niet is. Ze vervolgen: ‘Om die reden valt het te betreuren dat het in ons land aan de feitenrechter is uit te maken wie hij als deskundige aanmerkt en dat enige motivering daarbij (..) in de regel niet vereist is ‘.

Kijken we dan naar de uitspraak van het Gerechtshof in Den Haag dan moeten we toch constateren dat het Hof, een onderzoek geëntameerd door het Openbaar Ministerie zelf, opzijschuift -dat wel zeker een unicum genoemd kan worden -en een onderzoek van een getuige-deskundige ineens weer omarmt, dat de rechtbank in eerste aanleg onvoldoende achtte, en zelfs verordende dat Lucia de Berk in het Pieter Baan Centrum, nader zou worden onderzocht.

Als dan uit dat onderzoek van het PBC blijkt dat Lucia de Berk geen psychopaat blijkt te zijn maar een normaal ontwikkeld geweten heeft en er geen relatie is tussen de verdachte feiten en de persoonlijkheid van Lucia de Berk, accepteert het Hof dat niet en oordeelt (met verwijzing naar het rapport van Ligthart) omdat de verdachte niet bekend heeft het ‘niet valt uit te sluiten dat verdachte leidt aan een ziekelijke vorm van ernstige aard’.

Een verdere motivering (zoals we net hebben gezien) hoeft niet te worden gegeven.

Dat een mens vervolgens veroordeeld wordt tot levenslange gevangenisstraf en bovendien ook nog tbs op grond van onder andere een onderzoek door een getuige-deskundige die de verdachte nog nooit heeft gesproken, grenst aan het ongelooflijke.

Dat de Hoge Raad op 14 maart 2006[45] onder 15.15 schrijft
‘In de loop van dit strafproces, dat gekenmerkt wordt door een omvangrijk strafdossier, uitvoerige gedragskundige rapportage en langdurige verhoren van de verdachte, is omtrent de persoonlijkheid van de verdachte, bij het Hof een beeld ontstaan dat past bij de bewezenverklaarde levensdelicten en de wijze waarop die zijn begaan’, is dan wel duidelijk.

Nadat de Hoge Raad besloot de zaak tegen Lucia de Berk te verwijzen naar het gerechtshof te Amsterdam, omdat een levenslange gevangenisstraf + tbs op wettelijke gronden niet was toegestaan kwam het Gerechtshof te Amsterdam tot een nieuw vonnis waarbij Lucia tot levenslange gevangenisstraf werd veroordeeld.

In het arrest van het hof te Amsterdam[46] van 13 juli 2006, wordt echter het volgende vermeld:

‘ Nu bovengenoemde deskundigen van het PBC geen causaal verband hebben kunnen aantonen tussen de door hen bij verdachte vastgestelde stoornis en de tenlastegelegde -inmiddels bewezenverklaarde- feiten, rest het hof niets anders dan verdachte de hierboven vermelde bewezenverklaarde feiten volledig toe te rekenen.
Het hof neemt daarbij in aanmerking, dat ter terechtzitting van dit hof van 29 juni 2006 verdachte en de verdediging overeenkomstig artikel 37, tweede lid, Wetboek van Strafrecht hebben verklaard, in te stemmen met het eventuele gebruik van het voorliggende PBC rapport.
Het hof heeft voorts kennisgenomen van de overige op de persoon van verdachte betrekking hebbende in relatie tot de haar tenlastegelegde feiten opgemaakte rapportages, waaronder:
- de second opinion van de gedragsdeskundige L.E.E. Ligthart opgemaakt d.d. 11 maart 2004; en
- de second opinion van de gedragsdeskundige J.L.L. Derksen opgemaakt d.d. 2 maart 2004’.

Met andere woorden: Nu de rapportage van de deskundigen van het PBC niet een causaal verband hebben aangetoond, besluit het gerechtshof door middel van een second opinion wel een bevestiging te krijgen van de door haar ingenomen positie.

Een second opinion waarvan de rechtbank van Den Haag eerder stelde dat zij (de rechtbank)zich omtrent de persoon van verdachte onvoldoende voorgelicht acht door de rapportage van Ligthart van 30 januari 2002 en daardoor opdracht gaf tot een nadere onderzoek door deskundigen van het Pieter Baan Centrum. Waarom dan opnieuw een second opinion laten uitbrengen op 11 maart 2004 door dezelfde Ligthart? Omdat de uitkomst van het onderzoek door het Pieter Baan Centrum niet paste in de rol die Lucia de Berk werd toegedicht namelijk die van een seriemoordenaar. Ooit wel eens van een seriemoordenaar gehoord met een normaal gevormd geweten? Dus moest worden aangetoond dat Lucia de Berk een ‘klassieke psychopaat’ was die wel degelijk in staat was geweest om de haar ten laste gelegde moorden en pogingen daartoe uit te voeren.

Tonen getuigen-deskundigen van het PBC, die ook alom als zodanig worden geaccepteerd, gezien hun expertise, aan dat het beeld dat het Openbaar Ministerie heeft opgebouwd, niet klopt met de werkelijkheid dan schuift het OM gewoon die rapportage, die men nota bene zelf heeft gevraagd, opzij en besluit een getuige-deskundige te zoeken die op – 30 januari 2002 -en nu op 11 maart 2004 Ligthart een rapport uitbracht, waarbij wel de visie van het OM wordt bevestigd.

Opnieuw besloot een rechtbank, nu het gerechtshof te Amsterdam, omdat de uitkomst van het onderzoek naar de geestelijke vermogens van Lucia de Berk niet beantwoorde aan hen door hen gevormde beeld, het rapport van de getuigen-deskundigen van het PBC niet te accepteren, maar te kiezen voor die deskundigen die hun visie wel onderschreef.

Lucia was schuldig omdat ze niet wilde bekennen. En dat nam men haar kwalijk en werden haar ontkennende antwoorden als‘leugenachtig’ omschreven. Als een verdachte wordt omschreven als ‘leugenachtig’ dan hoeft ook geen geloof te worden gehecht aan haar uitspraken. Als dat als zodanig wordt aangenomen dan heeft de verdachte dus altijd de moorden gepleegd.

Gezien het bovenstaande dringt de gedachte zich op dat Lucia de Berk, kost wat kost, moest worden veroordeeld. Er is hier duidelijk sprake van een selectieve keuze.

18.7 Het ontbreken van direct bewijs in de zaak tegen Lucia de Berk maakte de rol van getuigen-deskundigen zeer belangrijk

In 18.5 werd geconstateerd dat, in zake de geestelijke vermogens van Lucia de Berk, bepalend voor de rechtbank was, hetgeen de deskundigen, die in opdracht van de rechtbank onderzoek deden, in hun rapportage aan de rechtbank meenden te moeten vermelden. Dat de respectievelijke rechtbanken selectief gebruik van de rapportages hebben gemaakt werd ook duidelijk.

In de strafzaak tegen Lucia de Berk werd van een grote stoet deskundigen gebruik gemaakt. In ‘Lucia de B. Reconstructie van een gerechtelijke dwaling, gaat Ton Derksen in Hoofdstuk 7 ‘Sommige deskundigen zijn meer gelijk dan anderen’[47], uitvoerig in op het ‘gebruik’ van deze deskundigen. Ondanks het feit dat het hof de deskundigen zelf benoemd heeft, blijkt dat het hof alleen die deskundigen volgt, als die deskundigen de mening van het hof over het schuldig zijn van Lucia bevestigen. Zo gauw deze deskundigen ten gunste van Lucia oordeelden dan waren ze naar het oordeel van het Hof, die ze als deskundigen hadden aangesteld, niet deskundig genoeg[48]. Een aantal deskundigen komt op basis van hun kennis en inzichten tot tegengestelde, het hof onwelgevallige diagnoses[49].

Derksen: ‘Met de voorkeur van deskundigen wier oordeel zich tegen Lucia keert, kiest het hof tevens voor een levenslange gevangenisstraf van een vrouw, die bij een andere keuze van deskundigen vrijgesproken zou worden’[50]. In hoofdstuk 19.5 is, met het onderzoek naar de geestelijke gesteldheid van Lucia de Berk, daar al een voorbeeld van gegeven.

Een ander voorbeeld wordt beschreven in een artikel in de Haagsche Courant van 12 mei 2004 ‘Hof sluit verhoor van getuigen af’. Hierbij zetten de getuigen-deskundigen arts-assistent Wijsman en de Leidsche emeritus-hoogleraar Van Furth, indirecte vraagtekens bij deze‘moord’, omdat zij het overlijden van mevrouw X ‘medisch heel goed verklaarbaar’(terminaal kankerpatiënte) achtten. De rechtbank achtte echter bewezen dat Lucia de B., de patiënte, een dag naar haar 73e verjaardag, een overdosis medicijnen had toegediend. Na de zitting had de chirurg uit eigen beweging een brief gestuurd waarin hij stelde op grond van zijn kennis te kunnen zeggen dat mevr. X toch wel vermoord moest zijn. Een brief met een verregaande impact.

Des te opmerkelijker is het wanneer een getuige-deskundige na veroordeling van Lucia de Berk tot levenslange gevangenisstraf, waarbij zijn getuigenis bijdroeg aan de veroordeling van Lucia, openlijk begint te twijfelen aan zijn voor de rechtbank afgelegde verklaring.

Het betreft hier de klinisch forensisch toxicoloog Prof. Dr. Freek de Wolf. Deze getuige-deskundige getuigde voor de rechter op 18 maart 2004 dat slachtoffer A. (zie 20.1) vlak voor haar dood een hoge dosis van het hartmedicijn digoxine toegediend had gekregen. Volgens de rapportage van De Wolff kunnen de symptomen die de toen vijf maanden oude A. vlak voor haar dood vertoonde en haar manier van overlijden door een dergelijke dosis van het medicijn verklaard worden[51]. Dit vermeende slachtoffer is een van de twee patiënten die door het Openbaar Miniserie diende als ‘locomotief’ voor het schakelbewijs(zie 20.1). Juist deze zaak was‘de kapstok’ die moest dienen voor de volgende aanklacht tegen Lucia.

Het was Maarten’t Hart die toevallig prof. De Wolff goed kent. Hij mailde Prof. Wolff en vroeg of hij met hem over de zaak mocht praten. Hij mailde daarop terug dat gezien een lange reis dat later kon maar ook schreef hij: ‘Heel goed dat je over de zaak Lucia de B. contact met mij opneemt. Want ik, evenals jij, (-) heb zijn slapeloze nachten over de zaak (-). Ik hoop werkelijk op een heropening van het proces. Op dit moment zijn erbelievers en non-believers in de schuld van deze vrouw, zowel bij justitie als onder de bevolking, en het (is) m.i. noodzakelijk dat er een grondige evaluatie van de processen komt door werkelijk wijze juristen[52]’.

Volgens een uitzending van Nova van 30 augustus 2006 blijkt dat de Prof de Wolff niet heeft kunnen beschikken over het sectierapport van patiënt A, ook al had hij daar nadrukkelijk om gevraagd[53]. Uit dat sectieverslag, in bezit van NOVA, blijkt dat het hart van A. ontspannen was. Bij dood door een digoxine-vergiftiging trekt het hart samen. Het oordeel van De Wolff bij het Hof dat A. is gestorven door een "acute digoxine-vergiftiging" vormde de fundering van de veroordeling van Lucia de B., maar was gebaseerd op onvolledige informatie. In het sectieverslag, waar Nova de hand op had weten te leggen, staat dat het hartje van A. ontspannen was. Dit belangrijke feit was De Wolff dus niet bekend[54].

Als dan ook nog het Nederlands Forensisch Instituut verklaart[55] dat Lucia de B. veroordeeld is op basis van ondeugdelijk verkregen bewijsmateriaal (buikvocht – volgens OM bloed- uit gaasjes en de rechters zich in deze zaak gebaseerd hebben op uitslagen van achterhaalde apparatuur waarmee geen onderscheid kan worden gemaakt tussen digoxine en digoxineachtige stoffen, die van nature in het lichaam voorkomen, dan is er alle reden om de bewijsvoering in deze zaak opnieuw te beoordelen.

Los daarvan bleek ook dat de aanwezigheid van Lucia op de tijdstippen zoals door het OM gedacht niet kon kloppen met de trendtables en trendgraphs. Op het moment van de zogenaamde digoxine toedieningonderzochten artsen het kind.

18.8 Was de aanwezigheid van Lucia de Berk nu toeval of niet? Een misinterpretatie van toegepaste statistiek

Tenslotte nog een enkel woord over de in de rechtszaal toegepaste statistiek, om vast te stellen of er sprake is van toeval dat juist Lucia opvallend vaak aanwezig bleek te zijn in de buurt van sterfgevallen. De getuige-deskundige statisticus en rechtspsycholoog Henk Elffers, (hij is juist geen statisticus), (evenals de Mulder) die op verzoek van de rechtbank rapport had opgemaakt, had berekend dat de kans 1 op de 342 miljoen was, dat tijdens de verpleegdiensten van Lucia veel patiënten overleden of onverwachts moesten worden gereanimeerd, terwijl volgens de politie in de diensten van andere verplegers die incidenten niet waren voorgekomen.. Volgens Elffers kon het dus geen toeval zijn. Prof dr. Gill, hoogleraar mathematische statistiek in Leiden, berekende echter ‘In Lucia : Killed by Innocent Heterogeneity’[56], dat er sprake was van toeval en dat getuige-deskundige Elffers een onjuiste conclusie had getrokken. De kans was niet 1 op de 342 maar 1:9.

Gill werd in zijn opvatting gesteund door prominente statistici in Nederland. Óntluisterend, de vooringenomen houding van de rechter tijdens het hoger beroep in 2004’, oordeelt Ronald Meester, hoogleraar kansberekening aan de Vrije Universiteit. ‘Ik vind dat het proces moet worden herzien’, aldus emeritus hoogleraar Willem van Zwet, de éminence grise van de Nederlandse statistiek[57]. Zieook de studie van Thomas Colignatus[58]. ‘Statistisch gezien is Lucia de B. onschuldig en zijn er lessen uit de zaak te leren’.

Maar ook in het buitenland werd stelling genomen tegen de statistische bewijsvoering in de rechtszaak tegen Lucia de Berk. In de gezaghebbende bladen Nature en The Gardian[59], maar ook in de NY Times[60].

Hoewel het hof aangaf de statistische berekeningen buiten de bewijsvoering te houden schrijft het toch in het arrest dat het getroffen is door het feit ‘dat de verdachte in die korte periode bij zoveel overlijdensgevallen en levensbedreigende incidenten betrokken was’. Met andere woorden dat kon dus geen toeval meer zijn. Waaruit opnieuw duidelijk is dat het hof er zich toch door heeft laten leiden.

18.9 Toch levenslange gevangenisstraf maar door herzieningsaanvraag CEAS besluit Hoge Raad tot heropening zaak Lucia de Berk

De strafzaak tegen Lucia de Berk eindigde met een veroordeling tot levenslange gevangenisstraf. Zij heeft altijd volgehouden dat ze onschuldig was, aan hetgeen haar ten laste was gelegd. Dat is opmerkelijk te noemen. Ook elke suggestie over euthanaserend handelen, waardoor de strafmaat – analoog aan zaak van Martha U (zie Hoofdstuk 3) - van een heel andere orde zou zijn heeft Lucia tot het laatst hardnekkig van de handgewezen omdat ze geen onwaarheden wenste te vertellen..

Maar juist de ontkenning door Lucia blijkt door het hof te worden uitgelegd als een bevestiging van het feit dat Lucia de Berk daadwerkelijk mensen die aan haar zorgen waren toevertrouwd heeft vermoord.

Normaliter is er eerst een moord en vervolgens gaat men zoeken naar een dader. In deze zaak werd de omgekeerde weg gevolgd. Men had een dader, Lucia de Berk en men ging zoeken naar ‘onverklaarbare doodsoorzaken’. En die vond men dan ook. Dat de ‘onverklaarbare doodsoorzaken’ eerst als natuurlijke doodsoorzaken werden onderschreven bleek verder niet meer belangrijk.

Het is zeer schrijnend te noemen dat iemand tot levenslange gevangenisstraf wordt veroordeeld op grond van de beeldvorming welke door het OM werd geschilderd.

De manier waarop het OM meende de verdachte te moeten omschrijven laat aan de menselijke verbeelding verder niets over. Ze moest het wel gedaan hebben.

Het Hof is van mening dat Lucia bij haar handelen uiterst geraffineerd en planmatig te werk is gegaan waardoor de kans op ontdekking van haar misdaden gering was. Zo zorgde zij er steeds voor dat de uiteindelijke uitvoering van haar snode plannen door derden, verpleegkundigen en artsen, onopgemerkt bleef.

Daarnaast blijkt dat de bewijsvoering in de strafzaak tegen Lucia niet gebaseerd is op directe bewijzen maar alleen uit indirecte bewijzen.

Zo was het hof er alles aan gelegen om de getuigen-deskundigen de opvatting van het hof, dat Lucia de Berk een psychopaat was, te laten bevestigen.

Nadat op verzoek van het OM Lucia werd onderzocht in het Pieter Baan Centrum en de getuigen-deskundigen verklaarden dat Lucia weliswaar een persoonlijkheidsstoornis heeft, maar dat die niets te maken hoeft te hebben met de delicten waarvoor ze is veroordeeld, wilde het Openbaar Ministerie dat niet horen. Door dezelfde vraag steeds weer anders te stellen, probeerde het de deskundigen te laten zeggen dat er wel degelijk sprake is van een causaal verband. Dat was er dus niet. Integendeel de onderzoekers hadden zelfs geconstateerd dat Lucia een normaal ontwikkeld geweten had. Aanwijzingen dat die innerlijke woede zich ooit als agressie zou hebben geuit tegen andere mensen, hebben de onderzoekers niet kunnen vinden

Dat paste niet in de vooringenomen opvatting van het Hof. Men besloot gewoon het rapport van het Pieter Baan Centrum te laten voor wat het was.

Sterker nog, het Hof te Amsterdam besloot zelfs een second opinion te laten uitvoeren door dr. Ligthart waarvan men al uit een eerder rapport wist, van 30 januari 2002, dat deze van mening was dat Lucia de Berk een matig ontwikkeld geweten en daarbij antisociale en narcistische trekken had. De man heeft Lucia de Berk nooit gesproken.

Deze lijn werd bij het accepteren van de rapportages van getuigen-deskundigen verder voort gezet. Men accepteerde de opvatting van getuigen-deskundigen die pro-Lucia uitspraken deden gewoon niet omdat ze niet pasten binnen de uitgezette lijn dat Lucia de Berk wel degelijk de dood als machtsmiddel had toegepast.

Want ze was toch altijd net aanwezig of aanwezig geweest?

Dus zocht men bevestiging in de opvattingen van de FBI, dat Lucia paste in het beeld van een seriemoordenaar. En omarmde men de statistische verklaring dat de kans op een toeval 1 op de 249 miljoen was. Kon dus geen toeval meer zijn…

Maar uit nieuw onderzoek blijkt het 1:9 te zijn er wel degelijk sprake van toeval was.

Nu uit gedegen onderzoek blijkt dat de twee zaken, de‘locomotiefzaken’ ook niet meer als bewijs kunnen dienen, blijkt ook het kettingbewijs niet meer staande gehouden te kunnen worden.

In ons land kan een rechtszaak pas worden heropend als er nieuwe feiten aan het licht zijn gekomen. Dat nu lijkt me gezien het bovenstaande hier duidelijk het geval.

Daarom was het ook van groot belang dat de commissie Posthumus II besloot de rechtsgang rondom Lucia de B. te laten evalueren. Uit die evaluatie moest uiteindelijk een heropening van de strafzaak tegen Lucia de Berk volgen. Inmiddels was door een groot aantal mensen al een actie begonnen om de rechtszaak tegen Lucia de B. heropend te krijgen(zie: The case of Lucia de Berk must be reopened[61]).

De Commissie Evaluatie Afgesloten Strafzaken (CEAS) , kortweg ook wel genoemd Posthumus II, werd ingesteld na onderzoek van de zogenaamde Schiedammer Parkmoord, ook wel Posthumus I genoemd. Doel van Posthumus II is om door middel van onderzoek na te gaan of zich in een specifieke strafzaak in de opsporing, vervolging en/of presentatie van het bewijs ter terechtzitting ernstige manco’s hebben voorgedaan die een evenwichtige beoordeling van de feiten door de rechter in de weg hebben gestaan. Van de aangemelde strafzaken was de zaak Lucia de B. een van de ingediende strafzaken die door de commissie voor behandeling werden geaccepteerd.

Op maandag 29 oktober 2007 werd het rapport van de Commissie geopenbaard. De commissie rapporteert o.a.

‘Dat er te snel verdachte gericht gezocht is en er te weinig oog geweest is voor mogelijke alternatieve scenario’s. Ook is er te weinig kritisch omgegaan met de uitkomsten van de statistische berekeningen en hebben die een andere functie gekregen dan waar ze oorspronkelijk voor waren bedoeld..

…Er geen direct bewijs is, bijvoorbeeld in de verklaringen van getuigen die mevrouw de B,. enige dodinghandeling hebben zien verrichten…

… Voorts is geconstateerd dat relevante verschillen van wetenschappelijk inzicht over de digoxinetests in onvoldoende mate zijn betrokken bij de opsporing en vervolging van betrokkene’…

De commissie is van oordeel, dat met name de conclusies ten aanzien van een mogelijke digoxinevergiftiging zodanig zijn, dat het ‘ernstige vermoeden bestaat ‘dat- ware ze ten tijde van het onderzoek bekend geweest – ten aanzien van het in elk geval de bewezen verklaarde moord op Baby A. vrijspraak zou zijn gevolgd. Op grond daarvan adviseert het driemanschap het college van de Hoge Raad een herzieningsaanvraag te entameren.

Na ontvangst van het rapport van de commissie besloot de Procureur-generaal bij de Hoge Raad tot een nieuw onderzoek inzake de digoxinevergiftiging van patiëntje A. Afhankelijk van de resultaten van het onderzoek zal worden beslist of een vordering tot herziening zal worden ingediend. Het nader onderzoek spitste zich voortal toe op de vraag of  baby A. is omgekomen door digoxinevergiftiging. Dat is van belang omdat was vastgesteld dat daar sprake van was en nu door een deskundige juist sterk wordt ontkend. Deze 'bewezen vergiftiging' leidde tot een ketenbewijs in de andere ten laste gelegde zaken. Daarnaast zou ook een nader onderzoek worden gedaan naar de sterftecijfers op de afdeling waar Lucia de B. werkzaam is geweest. Op het moment dat de onderzoeken zijn afgerond, zal worden beslist of een vordering tot een herziening van de strafzaak tegen Lucia de B. zal worden overgegaan.

Lucia de B’s verzoek om in afwachting van het nieuwe onderzoek tijdelijk een strafonderbreking te mogen ondergaan werd echter door staatssecretaris Albayrak op 27 februari definitief afgewezen.

Op 2 april 2008 werd het onderzoek openbaar. Hierin laat het OM weten dat de belangrijkste conclusie van de Advocaat-generaal is dat de door het Hof gegeven bewijsvoering van digoxinevergiftiging geen stand kan houden. De Advocaat-generaal bereidt een vordering tot herziening voor en streeft ernaar deze binnen een maand bij de Hoge Raad in te dienen.

De Procureur-generaal heeft in overleg met de Advocaat-generaal aan de voorzitter van het College van Procureurs-generaal in overweging gegeven te bevorderen dat aan mevr. De B. in afwachting van het verdere verloop van de procedure strafonderbreking zal worden verleend.

De strafonderbreking van Lucia de B. werd terstond door staatsecretaris Albayrak voor voorlopig drie maanden ingewilligd.

Het Gerechtshof van Den Haag gaf naar aanleiding van het rapport van de Advocaat-generaal een verklaring uit waarin men stelde dat: ‘als er redelijke twijfels aanhouden in het slotakkoord van de rechter, de waarheidsvinding dient te worden hervat. Het rapport van de Advocaat-generaal en het standpunt van de Procureur-generaal leveren thans de nieuwe basis voor een nader rechterlijk oordeel’.

Op 7 oktober 2008 besloot de Hoge Raad[62] tot herziening van de zaak Lucia de B.

Verklaart de aanvrage tot herziening gegrond;
beveelt, voor zover nodig, de opschorting of schorsing van de tenuitvoerlegging van voormelde arresten van het Gerechtshof te 's-Gravenhage van 18 juni 2004 en het Gerechtshof te Amsterdam van 13 juli 2006, voor zover de veroordeelde daarbij is veroordeeld ter zake van het onder 1, 2 primair, 5 primair, 6 primair, 7 primair, 8 primair, 9 primair, 10 primair, 13 primair en 16 primair tenlastegelegde;
verwijst de zaak naar het Gerechtshof te Arnhem, opdat de zaak op de voet van art. 467, eerste lid, Sv wat betreft de voormelde feiten opnieuw zal worden behandeld en afgedaan teneinde hetzij het gewijsde te handhaven, hetzij met vernietiging daarvan recht te doen en daarbij mede voor de overige feiten (22 primair, 23 primair, 24, 25 en 26 primair) op de voet van art. 476, tweede lid, Sv de straf te bepalen.

18.10 Eerste regiezitting Gerechtshof te Arnhem

Op 5 februari 2009 vond er een regiezitting plaats bij het Hof te Arnhem[63]. Het was Advocaat-generaal Rijkers die namens het Openbaar Ministerie in deze zaak optreedt.

Advocaat-generaal mr. Rijkers noemt het een herziening van een bijzondere zaak en geeft een overzicht van het verloop tot nu toe. Geeft aan dat Lucia de B. altijd heeft ontkend. Er was sprake van een grote maatschappelijke discussie waarin aan de juistheid van de schuld van Lucia de B. werd getwijfeld.

Een nader onderzoek werd ingesteld door de commissie Posthumus II en nader onderzoek leverde nieuwe informatie op. De gebruikte gegevens bij de zaak van baby A. bleken vermoedelijk niet juist. De Hoge Raad bepaalde dat de bewijsvoering in de zaak van patiëntje A. opnieuw moest worden gedaan. De advocaat generaal, sprekend namens het Openbaar Ministerie, stelt dat alle zaken opnieuw dienen te worden onderzocht. Dat is te meer nodig daar er sprake blijkt te zijn in deze strafzaak van zeer uitgesproken meningen. Verwijst naar het artikel in het Algemeen Dagblad van 3 februari 2009 ''Vrijspraak Lucia de B. niet zeker' en dan vooral naar de uitspraak van Prof. Crombag waarin deze spreekt over 'dat gedonder'. Advocaat-generaal mr. Rijkers wil duidelijk daartegen stelling nemen en geeft aan dat 'rechtspraak niet tot doel heeft om van het gedonder af te zijn''.

Hij geeft aan dat het OM alle zaken, zeven moorden en drie pogingen tot moord op patiënten, opnieuw wil laten onderzoeken. De veroordelingen voor de vermogensdelicten en meineed blijven bestaan. Dus alle zaken vanaf 1992 -2001.

Voorzitter: 'Hof zal alles gebruiken wat nodig is' + nieuwe toegevoegde stukken + het boek van Prof Ton. Derksen: 'Lucia de B. Reconstructie van een gerechtelijke dwaling' van algemene bekendheid te beschouwen.

Voorzitter: geeft het woord aan advocaat-generaal mevrouw Brughuis.

Het OM heeft een groot aantal vragen.

# Waarheidsvinding om open eindjes af te knopen

# Veel deskundigen gehoord + rapporten van deskundigen

Nieuw rapport: Independent Forensic Services:

Conclusie: door de diverse deskundigen nadruk op wetenschappelijke bevindingen.

Maar... men moet ook kijken naar de forensisch-criminalistische context (...)

Advocaat-generaal mevrouw mr. Brughuis: 'Moeten nu al die zaken opnieuw geduid worden? Het OM meent van wel. Alleen maar klinisch wetenschappelijk hun mening te laten geven is niet voldoende voor waarheidsvinding. De toetsing die het Hof maakte dient opnieuw te worden bekeken'.

Dat deed ze puntsgewijs:

# Het OM dient niet vaak genoeg gezegd te hebben dat men uit is op een zo duidelijk mogelijk maken van de feiten die er zijn.

# Als getuigen zich niets meer kunnen herinneren dan is dat zo.

# Welke hypotheses zijn hier mogelijk, kan ook boze opzet veronderstellen.

# Klinisch wetenschappelijk en Forensisch-criminalistisch kunnen naast elkaar. Hoeven elkaar niet te bijten.

# Horen van getuigen? Stel dat het wel iets oplevert. Kan ook in voordel van verdachte zijn.

# Mening van Prof Wagenaar en Prof Crombag: het OM weet ook wel dat getuigen zich niet alles kunnen herinneren. Prof Wagenaar zal kunnen beamen dat getuigen door omstandigheden zich soms veel kunnen herinneren.

# Knigge trekt geen haarscherpe conclusies. Zijn rapport bevat speculatieve elementen.

# Prof Wolff heeft zich naar de mening van het OM niet gediskwalificeerd. Wolff zegt in de Volkskrant: 'er zat digoxine in dat kind'.

# Je kunt zeggen laat de zaak Li maar zitten. Bij alles wat achterwege blijft en waar vragen blijven kan dat aanleiding geven tot ruis. Er moeten geen open eindjes blijven. Als het enige tijd gaat duren vindt het OM dat ook niet leuk, maar dan moet het maar.

# Specialisten lang uit de praktijk weg wil nog niet zeggen dat ze geen oordeel meer kunnen geven.

Na een reactie van de verdediging trok het Hof zichvoor 10 minuten terug om zich onderling te beraden.

Na terugkomst stelde de voorzitter van het Hof aan het OM een praktische vraag: 'Het OM heeft om bepaalde getuigenverklaringen gevraagd. Het komt het Hof voor dat een en ander ook per brief of bij de rechter commissaris of wellicht bij een van de raadsheren zou kunnen gebeuren'. Het OM antwoordde dat een en ander volgens (ik meen) artikel 473 mogelijk was.

De voorzitter deelde vervolgens mee dat het Hof een tussenarrest zou wijzen over veertien dagen. Dus op 19 februari 2009 om 14:00 uur. En sloot vervolgens de zitting.

18.11 Mijn reactie op de regiezitting Gerechtshof Arnhem van 5 februari 2009

Na terugkomst van de regiezitting van 5 februari 2009 schreef ik een nadere analyse over de rol van het Openbaar Ministerie tijdens de regiezitting.

Het OM, advocaat-generaal mevrouw mr. Brughuis, ziet Lucia nog steeds als een notoire leugenaar. Lucia heeft door menselijk handelen het ‘onverwacht en medisch onverklaarbaar overlijden’ in de hand gehad. Als het OM daarvan uitgaat dan is er sprake volgens het OM van een onnatuurlijk doodsoorzaak. Want een niet natuurlijke dood wordt omschreven als: ieder overlijden dat mede het gevolg is van uitwendig (fysisch of chemisch) geweld, ook wanneer dat niet door menselijk toedoen is veroorzaakt, alsmede overlijden wanneer er sprake is van opzet of schuld.

Maar waarom persisteert Het OM in die opvatting? Men blijft in feite vasthouden aan datgene waarvan het OM in al de voorafgaande strafzaken van overtuigd was: Lucia de B. is schuldig.

De rechtbank en het Gerechtshof te Den Haag, en na verwijzing door de Hoge Raad, ook het Gerechtshof te Amsterdam spraken uit dat Lucia de B. schuldig was aan moord en doodslag. En dat deden ze na het horen van tientallen getuigen en deskundigen echter zonder direct bewijs. (In dubio pro reo? In twijfel dan voor de beschuldigde?)

Nadat Ton Derksen in zijn onderzoek: “Lucia de B. Reconstructie van een gerechtelijke dwaling”, aantoonde dat het Hof Lucia de B. ten onrechte had veroordeeld, bood Ton Derksen zijn onderzoek aan de commissie herziening strafzaken aan, om zo te komen tot een herziening van de veroordeling van Lucia.

Advocaat-generaal Knigge stelde een nader onderzoek in en adviseerde de Hoge Raad een herziening van de zaak Lucia de B. Daarbij stond vooral centraal de zaak rond baby A.

‘Ik concludeer (Zie rapport Knigge pagina 101 t/m 104) op grond van het bovenstaande dat het ingestelde onderzoek uitwijst dat de bewijsvoering door het Hof op essentiële punten geen stand kan houden”.

Na de beslissing van de Hoge Raad om de zaak Lucia de B. voor herziening voor te leggen aan het Hof te Arnhem zocht het OM naar een mogelijkheid om toch vast te houden aan het al eerder gekozen uitgangspunt: Lucia de B. is schuldig.

Daarom deed Mevrouw Brughuis (het OM) een beroep op Independent Forensic Services te bepalen of baby A. op een natuurlijke of op een niet-natuurlijke wijze was overleden.

Daarbij ging het OM volledig voorbij aan het uitgebrachte rapport van Knigge waarin hij stelde:

“het hoeft geen betoog dat de bevindingen van Prof. Meulenbelt op essentiële punten niet zijn te rijmen met het bewijsoordeel van het Hof”.

Dat leidde ertoe dat Knigge voorstelde Lucia voorlopig op vrije voeten te stellen en dat gebeurde omdat het gehanteerde schakelbewijs geen stand meer hield.

Het OM neemt nu toevlucht tot wat het beschrijft als forensisch-criminologisch onderzoek. Dat zou niet zijn gebeurd en daarbij zou de waarheidsvinding geweld zijn aangedaan (..).

Gesteld is al dat bij een forensisch-criminalistische benadering kwade opzet altijd moet worden onderzocht. Maar wat schreef Knigge: “Ook over andere kwaadaardige scenario’s kan gespeculeerd worden. Maar zelfs als dat anders zou zijn kan die digoxinetoediening niet de doodsoorzaak zijn geweest!”

En toch blijft het OM tijdens de regiezitting betogen: "Knigge trekt geen haarscherpe conclusies. Zijn rapport bevat speculatieve elementen". Maar laat daarbij weg zijn conclusie dat de doodsoorzaak niet plaatsvond door een digoxinetoediening.

Bij een wetenschappelijke benadering streeft men naar een zo hoogst mogelijke mate van zekerheid en wil men bepaalde wetmatigheden aantonen.

Bij een forensisch-criminalistische benadering moet kwade opzet altijd worden onderzocht.

Waarom kiest Mevrouw Brughuis voor een forensisch criminalistische benadering?

Ze kiest ervoor om de lijn van het Hof te Den Haag door te trekken ondanks het feit dat Knigge stelt:

‘Ik concludeer dat het ingestelde onderzoek uitwijst dat de bewijsvoering door het Hof op essentiële punten geen stand kan houden” en “het hoeft geen betoog dat de bevindingen van Prof. Meulenbelt op essentiële punten niet zijn te rijmen met het bewijsoordeel van het Hof”.

Hoe reageerde het Hof op de conclusies van Knigge?

Trouw 3 april 2008:

Het gerechtshof van Den Haag is zich ’bewust van de pijnlijke betekenis van de nieuwe situatie’ rond Lucia de B..

In een verklaring liet het Haagse gerechtshof weten: „Zonder vooruit te lopen op de nog komende beslissingen van opeenvolgende rechters, duidelijk is in elk geval dat de juridische werkelijkheid reeds thans een andere is geworden. Waarschijnlijk is verder dat het beeld zich zal vestigen dat Lucia de B. ten onrechte is veroordeeld.”

En

“Nog ruim voordat de Hoge Raad kan beslissen over het verzoek tot herziening verklaart het Gerechtshof van Den Haag: „In het besef van de betekenis van de huidige situatie zal het Hof het rapport diepgaand bestuderen en daaruit waar mogelijk lering trekken.”

Verder verklaarde op 3 april 2008, in het Algemeen Dagblad, hoogleraar strafrecht Peter Tak van de Radboud Universiteit Nijmegen:

”Als de zaak wordt heropend en er komt geen nieuw bewijs, dan kan alleen een integrale vrijspraak volgen,’’ en “Het werd wel een keer tijd dat zij vrij komt. In 2004 lag er al een rapport waaruit bleek dat de betreffende baby niet aan een overdosis digoxine is overleden.’’

Rechtspsycholoog Peter van Koppen: “ Deze hele zaak is gebaseerd op hysterie rond haar persoon’’.

Zijn collega Hans Crombag deelt die mening: “Ik ben gestopt met voorspellingen. In de Deventer-moordzaak werd ook opeens een bloedspatje ontdekt waardoor hoofdverdachte Ernest Louwes weer de gevangenis in moest. Wat dat betreft zou het strafrecht onder de Wet op de Kansspelen moeten vallen.’’

Vermoedde Hans Crombag wellicht, dat in de herzieningszaak van Lucia, we te maken zouden gaan krijgen met dezelfde advocaat-generaal mr. Brughuis? Zij was het die ook toen door Independent Forensic Services onderzoek liet uitvoeren en gebruikte het daarna om Ernest Louwes alsnog te laten veroordelen.

Lering trekken daar blijkt advocaat-generaal Brughuis niets van te willen weten. Met andere woorden het OM wenst zich niet neer te leggen bij de wetenschappelijke conclusies die tot dat oordeel hebben geleid. En wil in feite alle zaken weer opnieuw gaan onderzoeken.

In dat verband bleek er ook bij de raadsheren van het Hof in Arnhem onbegrip te zijn over het handelen van het OM.

Raadsheer mr. Boekhors Carrillo: “Onderzoek uitbreiden over andere zaken, daar is niets over uitgesproken”.

Voorzitter mr. Van den Heuvel: “Bij het Hof dringt zich toch de vraag op of vragen nog wel relevante kennis opleveren na zoveel jaar”?

Raadsheer mr. Boekhors Carrillo richt zich tot het OM: “Soms lijkt het dat men een nieuw rechtelijk feit wil hebben”.

En dat is nu precies wat het OM wenste te bereiken.

Alleen wetenschappelijk was aangetoond dat Lucia onschuldig is. Dat nu wenst de advocaat-generaal niet te aanvaarden. Vandaar dat ze wel moest komen met de opmerking dat waarheidsvinding alleen maar tot stand kon komen door ook de forensisch-criminalistische context er in te betrekken.

Voor mevrouw Brughuis is blijkbaar “de juridische werkelijkheid (zoals het Haagse Hof daar melding van maakte op 3 april 2008) is thans een andere geworden. Waarschijnlijk is verder dat het beeld zich zal vestigen dat Lucia de B. ten onrechte is veroordeeld’. een forensisch-criminalistische werkelijkheid, in de zin van “en toch blijft ze voor mij schuldig, want ik moet uitgaan van een forensisch-criminalistische kwade opzet”.

Tijdens de regiezitting geloofde ik haast niet wat er op dat moment door het OM naar voren werd gebracht. De Hoge Raad had toch tot een herziening besloten. Het OM had al tijdens al die rechtszaken genoeg tijd gehad om eens en te meer vast te stellen of Lucia de B. schuldig was. Sinds 2001 heeft men jaren de tijd gehad om vast te stellen wat de waarheid was. Nu was aangetoond dat het bewijsoordeel van het Hof onjuist was, wilde het OM zich er toch niet bij neerleggen.

„In het besef van de betekenis van de huidige situatie zal het hof het rapport diepgaand bestuderen en daaruit waar mogelijk lering trekken.” ,

stelde het Haagse Hof. Het OM in de persoon van mevrouw Brughuis heeft blijkbaar een andere conclusie getrokken.

Na het vervallen van het Coïnicidentie Argument ('T Kan geen toeval zijn) is er niets dat kwade opzet bij Lucia of wie dan ook in het ziekenhuis indiceert. De enige kwade opzet is de kwade-opzet benadering van AG Brughuis bijgestaan door de forensisch criminalist Eikelenboom.

Zolang er geen argument of bewijs is (en het OM heeft nog steeds na al die jaren niets), dat Lucia of wie dan ook belastend verbindt aan een incident, is elk verder onderzoek onzinnig en heillos gevis dat Lucia alleen maar pijn doet.

Tenslotte hoe zal Lucia er aan toe zijn?

Al sinds september 2001 heeft zij dit allemaal lijdzaam moeten ondergaan. De vraag kan gesteld worden hoelang dit zo nog doorgaat. “Tot 2013” ? vroeg Stijn Franken aan het OM. Haar gezondheid heeft er al schade van opgelopen. Hoeveel kan en mag van een mens gevraagd worden. Geen enkel mens is daar tegen bestand. Alleen al uit menselijke overwegingen dient deze zaak zo snel mogelijk te worden afgesloten.

Ook voor Lucia hoort te gelden wat Advocaat-generaal Peter Greve stelde na het hoger beroep in de Ahold zaak (NRC 13 februari 2009) “Mensen in dit soort zaken komen er af met relatief milde straffen omdat ze bekende Nederlanders zijn of door de zaak bekend zijn geworden; de carriëre en privacy van verdachten wordt in volle omvang aangetast. Zowel het OM als het Hof houdt daar rekening mee”.

Bij Lucia hebben we te maken met geen enkel direct bewijs. Toch heeft ze al bijna 7 jaar gevangen gezeten. Haar carrière en privacy is volledig aangetast. En een nieuw leven opbouwen zal al moeilijk genoeg worden. Als ze al in staat is om een normaal leven te kunnen leiden.

In dubio pro reo! Maar dit geldt blijkbaar niet voor Advocaat-generaal Brughuis.

De hoop is gevestigd op het Hof te Arnhem. Aan het Hof is de zaak tot herziening voorgelegd. Het Openbaar Ministerie doet het nu voorkomen alsof men door het gebruiken van het woord waarheidsvinding aannemelijk wil maken dat het OM opnieuw kan bepalen wat daartoe kan worden gerekend en wat niet.

18.12 Tussenarrest Gerechtshof Arnhem op 19 februari 2009 inzake de zaak Lucia de B.

Met een zekere onrust werd uitgekeken naar het tussenarrest van het Gerechtshof Arnhem. Ineens was er bijna geen publiek en Metto de Noo en ikzelf hoopten dat het Hof niet mee zou gaan met het OM, in casu Mevrouw Brughuis. Zou het Hof meegaan met het Openbaar Ministerie, dat alles zaken weer opnieuw moesten worden behandeld. Het tussenarrest was een hele opluchting[64]., en dolblij stoten we elkaar aan.

Uitspraak tussenarrest in zaak Lucia de B

Het gerechtshof te Arnhem heeft op 19 februari 2009 een arrest gewezen in de strafzaak tegen Lucia de B. Na een veroordeling tot levenslange gevangenisstraf heeft de Hoge Raad bij arrest van 7 oktober 2008 de herzieningsaanvraag gegrond verklaard, met verwijzing van de zaak naar Arnhem. Dit betekent dat het Arnhemse hof de tien eerder bewezenverklaarde levensdelicten (zeven moorden en drie pogingen tot moord) opnieuw moet behandelen.

Op de zitting van 5 februari 2009 zijn een aantal wensen tot nader onderzoek van het Hof zelf en een groot aantal wensen tot nader onderzoek van het openbaar ministerie besproken. De verdediging had vooralsnog geen onderzoekswensen.

Het nu gewezen arrest is een zogenaamd tussenarrest,

waarin nog geen eindoordeel wordt gegeven. Het hof geeft ten aanzien van vier feiten opdracht tot nader onderzoek. Voor een gedeelte is dat onderzoek van feitelijke aard, zoals laboratoriumonderzoek. Ook geeft het hof een viertal medische deskundigen opdracht te rapporteren over een aantal aan hen voorgelegde vragen. Deels gaat het daarbij om aanvullende rapportage. Het hof geeft ook opdracht tot het opmaken van een aanvullend reclasseringsrapport.

Een aantal onderzoekswensen van het openbaar ministerie wordt afgewezen. Een (groter) aantal andere onderzoeken acht het hof vooralsnog niet noodzakelijk.

De praktische uitvoering van de onderzoeksopdrachten wordt gedaan door de raadsheer -commissaris, belast met de behandeling van strafzaken in het hof. Op de zitting van 5 februari 2009 is met het openbaar ministerie en de verdediging afgesproken, dat dit onderzoek ook mag worden gedaan door de raadsheren van het hof, die de zaak behandelen.

Gelet op de complexiteit van de bevolen onderzoekshandelingen en de te verwachten tijdsduur van de uitvoering, heeft het hof nog geen nieuwe zittingsdatum vastgesteld.

Het hof geeft ten aanzien van vier feiten opdracht tot nader onderzoek. Voor een gedeelte is dat onderzoek van feitelijke aard, zoals laboratoriumonderzoek. Ook geeft het hof een viertal medische deskundigen opdracht te rapporteren over een aantal aan hen voorgelegde vragen. Voorts wordt opdracht gegeven tot het opmaken van een aanvullend reclasseringsrapport. Een aantal onderzoekswensen van het openbaar ministerie wordt afgewezen. Een (groter) aantal andere onderzoeken acht het hof vooralsnog niet noodzakelijk.

Er gloorde nu echt vrijspraak voor Lucia de Berk. Inderdaad verstreken er sinds de regiezitting van 5 februari 2009 meer dan negen maanden en aan de opdrachten die het Gerechtshof in het tussenarrest formuleerde werd verslag gedaan in de zitting van de meervoudige strafkamer op 9 december 2009[65].

18.13 Zitting meervoudige strafkamer Gerechtshof te Arnhem 9 december 2009

Advocaat-generaal[66]:

*Onderzoek naar doodsoorzaak Achraf el Ghadouani afdoende.

*Ten aanzien van de voor de regiezitting van februari uitgevoerde huiszoekingen: deze hebben geen dagboek opgeleverd.

* Verder is er in april 2009 een aanvullend reclasseringrapport opgemaakt.

* Locomotiefzaak niet langer relevant omdat dood kan zijn veroorzaakt door bestaand ziektebeeld.

* Onderzoek op 13 januari naar mogelijke aanwezigheid van dagboek heeft niets aan het licht gebracht. Verhoor is niet meer noodzakelijk. Speculaties verder vermijden.

* Voortzetting nu op 9 december: daarmee wordt waarheidsvinding recht gedaan. Verdachte heeft daar recht op.

* Op aanvaardbare termijn korte behandeling Hof.

Mr. Stijn Franken in zijn pleitnota onder punt 5[67]:

' Welke lessen kunnen er nu worden getrokken uit de onderzoeken die sinds de regiezitting van 5 februari 2009 zijn uitgevoerd'[68]?

De herzieningsbeslissing van de Hoge Raad betekent reeds dat het ernstige vermoeden bestaat dat Lucia de Berk moet worden vrijgesproken van de haar ten laste gelegde levensdelicten. De recente onderzoeksresultaten versterken dat ernstige vermoeden, en bereiden de grondslag daarvoor niet uit: niet alleen bij Amber Zuiderwijk, maar ook bij Achmed Noory (tweemaal) en Achraf el Ghadouani is nu duidelijk waarom het gerechtshof in Den Haag ten onrechte Lucia de Berk verantwoordelijk heeft gehouden.

... De consequentie daarvan is dat naar het oordeel van de verdediging eventuele nadere onderzoekswensen van het openbaar ministerie niet moeten worden gehonoreerd. In juridische termen: met het thans beschikbare materiaal kunnen nadere onderzoekshandelingen niet meer als noodzakelijk worden beschouwd. het zou het openbaar ministerie sieren als de vertegenwoordigers die vandaag ter terechtzitting aanwezig zijn dat met zoveel woorden uitspreken....

... Het is naar mijn oordeel volstrekt duidelijk dat de onderzoekresultaten door de Commissie Evaluatie Afgesloten Strafzaken, in de loop van de herzieningsprocedure en sinds de regiezitting van 5 februari 2009 zijn verkregen ondubbelzinnig uitwijzen dat Lucia de Berk groot onrecht is aangedaan door haar te veroordelen voor een tiental levensdelicten en dat zij door uw gerechtshof van de feiten moet worden vrijgesproken... Als voor iedereen op voorhand de uitkomst duidelijk is en de waarheidsvinding niet vraagt om een gedetailleerde en uitvoerige behandeling van de feiten... dan kan de zaak kort en krachtig afgedaan worden.

Om 9:45 uur volgde schorsing door de Voorzitter van het Hof, tot 10:15 uur,voor nader beraad.

Heropening door de VZ van het Hof om 10:17 uur.

Hof acht nader onderzoek naar dagboeken te speculatief en geeft daar dus ook geen opdracht voor.

Voortgang zaak: Hof loopt niet vooruit op zitting. Maakt gebruik van gegevens van de zaak uit Den Haag.

Hof is van oordeel dat niemand meer over de zaak hoeft te worden gehoord.

Professor Meulenbelt heeft een cruciale rol vervuld en zal op de slotzitting wel worden gehoord.

Hof wil zaak op nette manier afhandelen.

Na overleg wordt 17 maart gereserveerd voor de slotzitting, te beginnen om 9:00 uur. Ook Lucia de Berk zal, volgens Mr. Franken daarbij aanwezig zijn. Duur: de gehele dag.

18.14 Zitting meervoudige strafkamer Gerechtshof te Arnhem 17 maart 2010

Uit het requisitoir van de Advocaat-generaal[69]:

De door het gerechtshof Arnhem geraadpleegde deskundigen Meulenbelt, Aderjan en Tytgat komen, samengevat, tot de conclusie dat er geen aanwijzingen zijn dat het overlijden van baby [slachtoffer 1], baby [slachtoffer 3] en baby [slachtoffer 2] aan opzettelijk menselijk handelen kan worden toegeschreven.

....Meer of ander bewijs voor deze overige tenlastegelegde feiten is niet voorhanden...

...Op basis van de thans beschikbare gegevens moet het beeld dat mevrouw de B. de dader is, worden bijgesteld....

.....Waar niet langer voldoende zekerheid bestaat dat menselijk handelen oorzaak is geweest van een overlijden of een levensbedreigend incident, kan van veroordeling van een verdachte aan wie dat handelen (telkens) wordt toegeschreven geen sprake meer zijn. In dat geval dient algehele vrijspraak te volgen...

Pas aan het eind van zijn vijftien A-4tjes tellende betoog formuleerde Rijkers zijn eis: vrijspraak. Lucia de B. (46) hoorde de conclusie van de advocaat-generaal uiterlijk onbewogen aan. Ze kneep alleen, net als tijdens de rest van de zitting, steeds in haar rechterarm. Die is verlamd sinds zij vier jaar geleden getroffen werd door een herseninfarct. Aan het begin van de zitting had zij naar aanleiding van vragen van hofpresident Van den Heuvel gezegd voortdurend pijn in die arm te hebben[70].

Lucia de Berk in en artikel in de Volkskrant 17-03-2009[71]:

De B. reageerde opgelucht op de eis. 'Ik had niet verwacht dat ze vrijspraak zouden eisen. Daar durfde ik niet op te hopen'. Eerder, tijdens de zitting, oogde ze gespannen. 'Het is verschrikkelijk dat ik hier moet komen in een rechtszaal', zei ze bij aanvang van de zaak. 'Ik heb niets dan narigheid gehad van rechters.'

Uit hetzelfde artikel OM eist vrijspraak Lucia de B.

We zijn uiteindelijk van essentiële kennis verstoken gebleven’, zei aanklager Rijkers. ‘We kunnen niet met zekerheid aangeven wat de oorzaken zijn geweest van de soms fataal afgelopen incidenten die zich zowel jonge als oude, in alle gevallen kwetsbare patiënten hebben voltrokken. Waar niet langer voldoende zekerheid bestaat dat menselijk handelen de oorzaak is geweest, kan van een veroordeling van een verdachte geen sprake meer zijn.’

Hij stelt dat er achteraf sprake is geweest van 'vooringenomenheid' tegen De B. De sterfgevallen in het ziekenhuis zijn pas achteraf als 'verdacht' bestempeld en er is gezocht naar bewijs tegen haar.

Stijn Franken, advocaat van De B., noemde de zaak 'een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de Nederlandse strafrechtspraak'. De veroordeling is volgens hem gebaseerd op beeldvorming, fouten en geruchten. 'Voor Lucia heeft dat dramatische consequenties gehad. Dat kunnen velen zich aanrekenen. Een vorm van zelfonderzoek zou iedereen sieren die professioneel betrokken is geweest bij deze zaak.'

Na hem schetste medeverdediger Ton Visser het leven van hun cliënte vanaf 16 december 2001.[72]` Toen werd zij gearresteerd met „intimiderende overmacht". Een afgeluisterd telefoongesprek over de medicatie van haar terminaal zieke opa was het startsein geweest. Visser vertelt hoe Lucia de B. daarna „uur na uur, dag in dag uit, week in week uit" verhoord wordt. Hoe er A-4tjes op de muren van haar cel worden gehangen met teksten als Ik ga praten en Ik beroep me op, mijn zwijgrecht'. Hoe zij niet een borduurwerkje van dertig bij dertig centimeter mag hebben, omdat anders de brandweer niet snel genoeg door haar cel kan rennen. Hoe dergelijk „getreiter"; de gevangenschap voor haar „een regelrechte hel" maakt. En hoe haar na haar voorlopige vrijlating een invaliditeitsuitkering onthouden wordt omdat ze in de gevangenis niet verzekerd was.

Het doel van Ton Derksen — Lucia de B. vrij krijgen — is dichter bij dan ooit, toch is hij boos. „Lucia wordt niet gerehabiliteerd. In zijn requisitoir zegt Rijkers dat er onvoldoende zekerheid is om Lucia voor moord te veroordelen. In haar strafblad zal genoteerd worden dat de verdenkingen niet bewezen konden worden. Dat is buitengewoon kwalijk, gezien het leed dat door ditzelfde OM is veroorzaakt."

Derksen wijst op het mechanisme van conversational implicature,; een begrip uit de taalfilosofie. „Als je zegt dat iets niet bewezen is, dan wordt door iedereen begrepen dat het onbewezene heel wel plaats gehad kan hebben. Er blijft een verdenking, die helaas niet bewezen kan worden. Op deze manier krijgt ze alsnog levenslang.[73]"

18.15 Arrest Gerechtshof Arnhem in de zaak Lucia de Berk 14 april 2010

De finale van de herziene zaak Lucia de Berk vond plaats op 14 april 2010 in het Gerechtshof te Arnhem. Nu bleek er bij de ingang en in het gerechtsgebouw bijna geen doorkomen meer aan gezien de overweldigende belangstelling van de alom aanwezige pers. Dat was tijdens de regiezitting van 19 februari 2009 wel even anders.

Arrest Gerechtshof 14 april 2010[74]

Het gerechtshof te Arnhem heeft vandaag in herziening Lucia de B. vrijgesproken van de zeven moorden en drie pogingen tot moord, waarvoor zij eerder tot een levenslange gevangenisstraf was veroordeeld.

De Hoge Raad heeft op 7 oktober 2008 de aanvraag tot herziening van de bewezenverklaring van de tien levensdelicten door het gerechtshof te ’s-Gravenhage op 18 juni 2004 en de strafoplegging gegrond verklaard.

Dat oordeel is gebaseerd op de resultaten van een door de advocaat-generaal bij de Hoge Raad, mr. Knigge, bevolen onderzoek door deskundigen naar het overlijden van een baby op 4 september 2001, dat destijds aanleiding heeft gegeven tot het strafrechtelijk onderzoek. Er zou sprake kunnen zijn van een natuurlijk overlijden en op nog een tweetal punten zou twijfel zijn over de bewezenverklaring. Lucia de B. is op 2 april 2008 in afwachting van de herzieningsprocedure in vrijheid gesteld.

In de herzieningsprocedure bij het gerechtshof te Arnhem is door deskundigen nader onderzoek verricht naar het overlijden en de levensbedreigende incidenten ten aanzien van drie patiëntjes.

Volgens het hof kan op basis van de deskundigenberichten niet volgehouden worden dat de baby op 4 september 2001 door een misdrijf om het leven is gekomen. Nog minder is aannemelijk dat het overlijden aan verdachtes opzet te wijten zou zijn.

Omtrent het overlijden van een bejaarde mevrouw op 27 november 1997 overweegt het hof dat volstrekt onvoldoende aanleiding bestaat voor de gedachte, dat dit overlijden niet een natuurlijke oorzaak zou hebben. De enkele vondst van een, voor verschillende uitleg vatbare, dagboekaantekening maakt dit naar het oordeel van het hof niet anders.

Ten aanzien van de overige overlijdensgevallen en levensbedreigende incidenten is het hof van oordeel dat uit het opsporingsonderzoek geen feiten en omstandigheden zijn gebleken, die grond kunnen geven voor de gedachte aan een onnatuurlijke of zelfs criminele oorzaak.

De zaak is definitief afgesloten nu zowel het OM als de verdediging geen Cassatie zullen aanvragen.

Uiteindelijk is na jaren een einde gekomen aan de grootste gerechtelijke dwaling in Nederland. Lucia werd op 16 december 2001 gearresteerd en uiteindelijk op 14 april 2010 vrijgesproken. Een ieder kan bevroeden wat het voor een mens betekent onschuldig te zijn en toch te worden veroordeeld. Maar niet alleen voor Lucia was het een geweldige dag waarop het Gerechtshof te Arnhem haar uiteindelijk vrijsprak. De groep rond Lucia, die zich jaren lang had ingezet voor haar vrijlating, beleefde eveneens een geweldige dag en was opgelucht dat aan Lucia 'recht werd gedaan'. Bleef eigenlijk nog een zaak over: excuus van het OM aan Lucia de Berk.

18.16 OM rehabiliteert Lucia de Berk

Na de vrijspraak van Lucia de Berk verschenen er een grote hoeveelheid persberichten[75]. Maar het belangrijkste was wel het bericht Op de site van het Openbaar Ministerie[76]:

14 april 2010 - Openbaar Ministerie

Het OM vindt rehabilitatie van Lucia de Berk op haar plaats. Aanleiding hiervoor is de definitieve vrijspraak van Lucia de Berk door het Hof Arnhem. Met deze vrijspraak is een einde gekomen aan een jarenlange rechtszaak die de gemoederen zeer heeft bezig gehouden. Eerder werd zij schuldig bevonden aan (onder meer) zeven moorden en drie pogingen tot moord in drie Haagse ziekenhuizen en veroordeeld tot levenslang.

Excuses

Deze vrijspraak betekent dat Lucia de Berk bijna 6,5 jaar onschuldig in gevangenis heeft doorgebracht. Op verzoek van de voorzitter van het College van Procureurs-generaal, Harm Brouwer, heeft inmiddels een gesprek plaatsgevonden tussen hem en Lucia de Berk, in aanwezigheid van haar advocaten. Daarin heeft Brouwer namens het OM zijn excuses aangeboden voor de onterecht ondergane straf. De gevolgen van de jarenlange gevangenisstraf zijn voor haarzelf, haar familie en naaste omgeving, zeer ingrijpend geweest.

Daarnaast heeft de voorzitter van het College de nabestaanden van de overledenen in deze zaak zijn verontschuldigingen aangeboden. Ook voor hen geldt dat de jarenlange procedures en de veelvuldige publiciteit eromheen, de verwerking van hun verdriet hebben bemoeilijkt.

Schadevergoeding

Het OM realiseert zich dat het ontstane leed nooit volledig ongedaan gemaakt kan worden. Het is belangrijk dat Lucia de Berk in ieder geval zo spoedig mogelijk financieel gecompenseerd wordt. Met de advocaten van Lucia de Berk is afgesproken om in overleg te treden over de hoogte van de schadevergoeding.

Uitzonderlijke zaak

Het betrof een complexe en uitzonderlijke zaak, waarin alle procesdeelnemers zich uitputtend door deskundigen hebben laten voorlichten. In de veelheid van vaak tegenstrijdige deskundigenoordelen heeft men zijn weg moeten vinden. De toentertijd getrokken conclusies zijn, nadat opnieuw deskundigen zijn geraadpleegd, niet houdbaar gebleken. Dit heeft geleid tot vrijspraak.

In een uitzending van de NOS op 14 april 2010 verteltMinister Hirsch Ballin van Justitie dat hij aan Lucia de Berk een brief had geschreven waarin hij zijn medeleven uitspreekt voor het feit dat zij 6,5 jaar ten onrechte gevangen heeft gezeten. De minister noemde het "ijzingwekkend". Hij zei dat ze een ruimhartige schadevergoeding zal krijgen.


[1] Zie www.blikopdewereld.nl Rechtspraak Onderdeel 3: levenslange gevangenisstraf in Nederland

[2]Gerechtshof Den Haag Uitspraak: LJN: AP2846,  Zaak nr. 2200181003; 18-06-2004

2 ‘Ze is een geraffineerde gewetenloze moordenares’; Haagsche Courant 19-06-2004

3 Verdachte verpleegster De unieke moordzaak van Lucy de B. NRC Handelsblad, 14 september 2002

[5]Beroering in ziekenhuis (Schorsing verpleegkundige).Haagsche Courant, 18 september 2001

[6]Verwarring in proces tegen `Engel des doods', NRC Handelsblad, 28 -02- 2004

[7] OM eistlevenslang tegen Lucia de B., NRC Handelsblad, 19-05-2004

[8] Enzlin Marjan: Alle schijn tegen: Het proces tegen de voor seriemoord veroordeelde verpleegkundige Lucia de B. Uitgave van Verpleegkunde Nieuws, Bohn Stafleu Van Loghum Houten/Antwerpen 2003 ISBN 9031341657 pagina 1

[9] Verpleegkundige doodde mogelijk meer patiënten. Telegraaf 17-09-2001

[10] Meer sterfgevallen JKZ, Haagsche Courant 17-09-2001

[11]Verpleegkundige ook actief in Leyenburg. Haagsche Courant, 19 september 2001

[12] Bewijzen vinden tegen verpleegster wordt heel lastig. Haagsche Courant, 30 september 2001

[13] Twijfels aan schuld Lucia de B., NRC Handelsblad, 17 december 2005

[14] Verpleegkundige zwijgt voorlopig. Haagsche Courant, 21 februari 2002.

[15]Zaak Lucy voert justitie naar Haarlem.  (vergelijking met zaak Bianca K.) Haagsche Courant, 16 maart 2002.

[16]Lucy gebruikte paardenmiddel bij patiëntjes. Haagsche Courant, 22 maart 2002

[17]Ontkennend Lucy voelt zich door Openbaar Ministerie beschadigd. Seriemoordenares of mikpunt heksenjacht. Haagsche Courant, 26 maart 2002.

[18]Lucy las boeken over seriemoord. Haagse Courant, 25 maart 2002

[19]Ook Kamer bemoeit zich met Lucy.Haagsche Courant,29 maart 2002.

[20] Lucia de B. móést schuldig zijn. Vrij Nederland, 11-03-2006

[22] Lampe Paula: Engelen des Doods: Lucia de B. en andere seriemoordenaars in de gezondheidszorg; ISBN 9789061128250

[24]Derksen Ton: Lucia de B. , reconstructie van een gerechtelijke dwaling. Veen magazines Diemen 2006 1e druk ISBN 9085710480

[25] Lucy pleegde 14 moorden. Haagse Courant, 10 mei 2002

[26] Derksen Ton: Lucia de B. , reconstructie van een gerechtelijke dwaling. Veen magazines Diemen 2006 1e druk ISBN 9085710480, pagina 74

[27] . Derksen Ton: Lucia de B. , reconstructie van een gerechtelijke dwaling. Veen magazines Diemen 2006 1e druk ISBN 9085710480, pagina 111

27: Ondanks het ontbreken van direct bewijs is Lucia de B. tot levenslang veroordeeld. NRC Handelsblad, 25 maart 2003

[29]Rechtbank Den Haag Uitspraak: LJN: AF6172, Zaaknr: 09/757337-01en 09/092180-02; 24-03-2003

[30] Rechtbank Den Haag Uitspraak: LJN: AF6172, Zaaknr: 09/757337-01en 09/092180-02; 24-03-2003

[31] Lucy de B. is volledig toerekeningsvatbaar, Haagse Courant, 08-01-2003

[32] Lucy de B. heeft wel een stoornis. Haagsche Courant,07-03-2003

[33] 'Lucy deed geen bekentenis in PBC' ,Haagsche Courant, 11-03-2003

[34] Lucia de B.: ‘Ik heb het gewoon niet gedaan’Klaar!’Vrij Nederland, 30-06-2006

[35] Lucia de B.: ‘Ik heb het gewoon niet gedaan’Klaar!’Vrij Nederland, 30-06-2006, 8ealinea.

[36]Rechtbank Den Haag Uitspraak: LJN: AF6172, Zaaknr: 09/757337-01en 09/092180-02; 24-03-2003

[37] Rechtbank Den Haag Tussenvonnis LJN Nummer: AE8436 Zaaknr: 09/757337-01 en 09/092180-02 , 18 oktober 2002

[38] Rechtbank Den Haag Uitspraak: LJN: AF6172, Zaaknr: 09/757337-01en 09/092180-02; 24-03-2003

[39]Gerechtshof Den Haag Uitspraak: LJN: AP2846,  Zaak nr. 2200181003; 18-06-2004

[40] Lucia herhaalt onschuld, ANP, vrijdag 4 juni 2004 en Lucy de B. ontkent moorden, ANP 18-09-2002

[41] OM handhaaft eis voor levenslang tegen Lucy; Haagsche Courant, 11-03-2003

[42] Rechters en deskundigen, afscheidsrede prof H.F.M Crombag zie onderdeel 2 rechtspraak www.blikopdewereld.nl

[43] De ‘balpenmoord’. Zie voor alle achtergronden Rechtspraak onderdeel 16 opmerkelijke rechtszaken: de balpenmoord. www.blikopdewereld.nl

[44] Koppen van P.J.& Hessing D.J. & Crombag H.F.M. en anderen: Het hart van de Zaak; Psychologie van het Recht. Uitgeverij Kluwer Deventer 1997. ISBN 9038705719. blz 258/259 getuige-deskundigen

[45]Cassatie Hoge Raad Uitspraak: LJN: AU5496, Zaak nr. 03431/04; 14-03-2006

[46]Gerechtshof Amsterdam Uitspraak: LJN: AY3864, Zaak nr. 23-001403-06; 13-07-2006

[47] Derksen Ton: Lucia de B. , reconstructie van een gerechtelijke dwaling. Veen magazines Diemen 2006 1e druk ISBN 9085710480 Hoofdstuk 7 pagina 165 t/m 198

[48] Derksen Ton: Lucia de B. , reconstructie van een gerechtelijke dwaling. Veen magazines Diemen 2006 1e druk ISBN 9085710480 Hoofdstuk 7 pagina 177.

[49]Derksen Ton: Lucia de B. , reconstructie van een gerechtelijke dwaling. Veen magazines Diemen 2006 1e druk ISBN 9085710480 Hoofdstuk 7 pagina 187

[50]Derksen Ton: Lucia de B. , reconstructie van een gerechtelijke dwaling. Veen magazines Diemen 2006 1e druk ISBN 9085710480 Hoofdstuk 7 pagina 169

[51] Bewijs zaak Lucia de B.. NRC Handelsblad18-03-2004

[52] Een hedendaags heksenproces, NRC Handelsblad07-10-2006

[53] http://www.novatv.nl/index.cfm?ln=nl&fuseaction=artikelen.details&achtergrond_id=8855

[54] Zie ook Reconstructie : Moord, of toch een natuurlijke dood?vrij Nederland 08-06-2007; zie ook Getuige in Zaak Lucia de B. uit nu twijfel NRC Handelsblad 07-10-2006

[55] Ook NFI kraakt bewijs tegen Lucia de B. Elsevier magazine3 juni 2006

[57] Intermediar: Statistici rekenen zich rot over strafzaak- Lucia de B.; Kees Versluis, 25 april 2007

[58] Colignatus Thomas, 26 juni 2007. Statistisch gezien is Lucia de B. onschuldig en zijn er lessen uit de zaak te leren.

http://www.dataweb.net/~cool/Thomas/Nederlands/Wetenschap/Artikelen/2007-06-26-Colignatus-Ldb-HE-RdM.doc

[59] Guardian kraakt ‘bewijs’ in zaak Lucia de B., Vrij Nederland 10-04-2007

[60]NY Times kritiseert veroordeling Lucia de B., Vrij Nederland 18-05-2007

[62] LJN: BD4153 Hoge Raad

[63] Voor een uitvoerig verslag van de regiezitting zie http://blikopdewereld.nl/Ontwikkeling/rechtspraak/83-de-levenslang-veroordeelden-in-nederland/596-levenslang-lucia-de-berk-deel-8.html

[64] LJN: BH3386 Gerechtshof Arnhem http://blikopdewereld.nl/Ontwikkeling/rechtspraak/83-de-levenslang-veroordeelden-in-nederland/598-levenslang-lucia-de-berk-deel-10.html

[65] http://blikopdewereld.nl/Ontwikkeling/rechtspraak/183-de-zaak-lucia-de-berk/2283-verslag-regiezitting-zaak-lucia-de-berk-gerechtshof-arnhem-9-december-2009.html

[66] Zie voor de integrale uiteenzetting van het OM op 9 december 2009: http://blikopdewereld.nl/Ontwikkeling/rechtspraak/183-de-zaak-lucia-de-berk/2284-visie-openbaar-ministerie-op-voortgang-strafzaak-lucia-de-b.html

[67] Pleitaantekeningen Mr. A.A. Franken en Mr. A.P.Visser Meervoudige strafkamer Gerechtshof te Arnhem 9 december 2009 http://blikopdewereld.nl/Ontwikkeling/rechtspraak/83-de-levenslang-veroordeelden-in-nederland/2282-pleitaantekeningen-mr-franken-a-mr-visser-regiezitting-gerechtshof-lucia-de-berk-9-december-2009.html

[68] Zie voor uitvoerige uiteenzetting Pleitaantekeningen Mr. A.A. Franken en Mr. A.P.Visser Meervoudige strafkamer Gerechtshof te Arnhem 9 december 2009 http://blikopdewereld.nl/Ontwikkeling/rechtspraak/83-de-levenslang-veroordeelden-in-nederland/2282-pleitaantekeningen-mr-franken-a-mr-visser-regiezitting-gerechtshof-lucia-de-berk-9-december-2009.html

[69] Zie voor een integrale weergave http://blikopdewereld.nl/Ontwikkeling/rechtspraak/183-de-zaak-lucia-de-berk/2572-requisitoir-advocaat-generaal-in-herzienigszaak-lucia-de-berk.html

[70] NRC 20-03-2010 Kottman, Pieter: Vrijpleiten is niet hetzelfde als rehabilitatie.

[71] Volkskrant 17-03-2010 Van Dongen, Menno: OM eist vrijspraak Lucia de B.

[72] Zie voor de pleitnota van Mr. A.P. Visser: http://blikopdewereld.nl/Ontwikkeling/rechtspraak/183-de-zaak-lucia-de-berk/2573-pleitaantekeningen-van-mr-aa-franken-en-mr-ap-visser-herzieningszaak-lucia-de-berk.html

[73] NRC 20-03-2010 Kottman, Pieter: Vrijpleiten is niet hetzelfde als rehabilitatie.

[74] LJN: BM0876 Herzieningin de zaak Lucia de B. Vrijspraak van de levensdelicten.

[75] http://blikopdewereld.nl/Ontwikkeling/rechtspraak/183-de-zaak-lucia-de-berk/2629-persberichten-na-vrijspraak-lucia-de-berk.html

[76] http://www.om.nl/actueel/nieuws-_en/@153353/om_rehabiliteert/

Bronnen Hoofdstuk 19 Levenslang Lucia de Berk Een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de Nederlandse rechtspraak

·Uitspraken rechtbanken: op www.blikopdewereld.nl Thema rechtspraak onderdeel 3:levenslange gevangenisstraf in Nederland.

·Rechtbank Den Haag Tussenvonnis LJN Nummer: AE8436 Zaaknr: 09/757337-01 en 09/092180-02 , 18 oktober 2002

·Rechtbank Den Haag Uitspraak: LJN: AF6172, Zaaknr: 09/757337-01en 09/092180-02; 24-03-2003

·Gerechtshof Den Haag Arrest: LJN: AP2846,  Zaak nr. 2200181003; 18-06-2004

·Cassatie Hoge Raad Uitspraak: LJN: AU5496, Zaak nr. 03431/04; 14-03-2006

·Gerechtshof Amsterdam Arrest: LJN: AY3864, Zaak nr. 23-001403-06; 13-07-2006

·Besluit herziening Hoge Raad: LJN: BD4153, Zaak 08/01492/H

·Tussenarrest Gerechtshof Arnhem: LJN:BH3386, Zaak 21-004292-08; 19-02-2009

·Arrest Gerechtshof Arnhem: LJN:BM0876, Zaak 21-004292-08; 14-04-2010

·OM: De zaak Lucia de B. http://www.om.nl/actueel-0/strafzaken/lucia_de_berk/

·Buchanan Mark: The Social Atom: The Prosecutor ’s  Falacy , donderdag 17 mei 2007

· Brantley Alan C. & Kosky Jr.: Serial Murder in the Netherlands. A look at Motivation, behavior, and Characteristics in FBI Law Enforcement Bulletin page 26 – 31. Januari 2005

·Christianson Sven A.(edited) : Offenders’ Memories of Violent Crimes in Series in the Psychology of Crime, Policing and Law; serie eiditors Prof. Davies Graham, University of Leicester UK, and Prof. Bill Ray, Universityof Leicester, UK ; 2007 John Wiley and Sons Ltd. ISBN 9780470015087.

·Colignatus Thomas, 26 juni 2007. Statistisch gezien is Lucia de B. onschuldig en zijn er lessen uit de zaak te leren.

·Derksen Ton: Lucia de B. , reconstructie van een gerechtelijke dwaling. Veen magazines Diemen 2006 1e druk ISBN 9085710480

·Dossier Lucia de B. Vrij Nederland.http://www.vn.nl/web/show/id=56220

·Enzlin Marjan: Alle schijn tegen: Het proces tegen de voor seriemoord veroordeelde verpleegkundige Lucia de B. Uitgave van Verpleegkunde Nieuws, Bohn Stafleu Van Loghum Houten/Antwerpen 2003 ISBN 9031341657

·         Gill Richard: Lucia: Killed by Innocent Heterogeneityhttp://www.math.leidenuniv.nl/~gill/hetero.pdf 21 december 2006.

·         Gill Richard: Lying Statistics Damn Nurse Lucia de B http://www.math.leidenuniv.nl/~gill/lucia.html 28 mei 2007.

·Intermediar: Statistici rekenen zich rot over strafzaak-Lucia de B. woensdag 25-04-07

·Kennislink.nl: Statistiek in de rechtszaal; Sjerps Marjan 28-05- 2004

·Lucia de B. is onschuldig Derksen Ton & Noo de, Metta.

·Lampe Paula: Engelen des Doods: Lucia de B. en andere seriemoordenaars in de gezondheidszorg; ISBN 9789061128250

·Pleitaantekeningen Mr. A.A. Franken en mr. A.P. Visser Meervoudige strafkamer 9 december 2009 in de strafzaak tegen Lucia de Berk Gerechtshof te Arnhem

·Pleitaantekeningen mr. A. A. Franken en mr. A.P. Visser. Meervoudige strafkamer 17 maart 2010 in de strafzaak tegen Lucia de Berk Gerechtshof Arnhem.

·         Teotino Isabel: Autopsy of a flawed career. Pathologist became `bigger than his role’ lawyer says. The Star.com 20 april 2007. http://www.thestar.com/News/article/205346

·Van Asperen de Boer, Céline: De rol van statistiek bij strafrechtelijke bewijsvoering. ISBN 9789078440086

·Valkengoedvan , Margaret van Bedrijfswiskunde & Informatica Vrije Universiteit, Amsterdam:

·StatistiekenRechtspraakprimacombinatieof riskant?http://www.few.vu.nl/stagebureau/werkstuk/werkstukken/werkstuk-valkengoed.doc

·ANP Lucy de B. ontkent moorden 18-09-2002

·ANP: Strafoplegging Lucia de B. is 'wanhoopsdaad' hof , 20 augustus 2004

·ANP : Lucia de B. werkte niet op dag van 'moordpoging', dinsdag 24 februari 2004

·ANP: Lucia herhaalt onschuld, vrijdag 4 juni 2004

·ANP: Levenslang en tbs voor Lucia de B.,vrijdag 18 juni 2004

·ANP: Rechter buigt zich opnieuw over straf Lucia de B. , 14 maart 2006

·ANP: Zaak Lucia B opnieuw voor de rechter, dinsdag 14 maart 2006

·ANP: Lucia de B. waarschijnlijk door beroerte getroffen, 23 maart 2006

·ANP: Onderzoekers: nieuwe feiten in zaak-Lucia de B.

·Filosofiemagazine: ‘Lucia de B. is onschuldig’ nummer 1/2006

  • Haagsche Courant: Beroering in ziekenhuis (Schorsing verpleegkundige).18 september 2001
  • Haagsche Courant: Verpleegkundige ook actief in Leyenburg. Brenninkmeijer, Els & Salome, Robbert. 19 september 2001.
  • Haagsche Courant: ‘Beschuldigingen zijn erg dubieus’ Salome Robbert. 20 september 2001
  • Haagsche Courant: ‘Verpleegster kan claim neerleggen’. 22 september 2001
  • Haagsche Courant: Bewijzen vinden tegen verpleegster wordt heel lastig. Renninkmeijer, Els & Salome, Robbert. 30 september 2001
  • Haagsche Courant: Rechter beoordeelt ontslagzaak. Salome, Robbert 6 oktober 2001.
  • Haagsche Courant: Verpleegkundige en beweringen. 9 oktober 2001
  • Haagsche Courant: 'Ontslagzaak verpleegkundige niet openbaar'. Salome, Robbert 18 oktober 2001.
  • Haagsche Courant: Besluit ontslag verpleegkundige over twee weken. Salome, Robbert 19 oktober 2001.
  • Haagsche Courant: Ziekenhuis moet verdachte verpleegster ton geven. 9 november 2001.
  • Haagsche Courant: Verbazing over aanhouding. 15 december 2001
  • Haagsche Courant: Verpleegkundige doodde mogelijk patiënten. 17 december 2001
  • Haagsche Courant: Meer verdachte sterfgevallen JKZ. Brenninkmeijer, Els & Salome, Robbert. 17 december 2001
  • Haagsche Courant: 'Eenzame opsluiting' verpleegkundige. 18 december 2001.
  • Haagsche Courant: Haagse verpleegster blijft in hechtenis. 20 december 2001.
  • Haagsche Courant: Aanklacht verpleegkundige uitgebreid. 29 december 2001.
  • Haagsche Courant: verpleegkundige krijgt weer familiebezoek. 4 januari 2002.
  • Haagsche Courant: Verpleegkundige blijft in hechtenis. 9 februari 2002.
  • Haagsche Courant: Verpleegkundige is verhoren beu. 13 februari 2002.
  • Haagsche Courant: Verpleegkundige zwijgt voorlopig. 21 februari 2002.
  • Haagsche Courant: 'Lucy beslist geen buitenbeentje' 22 februari 2002.
  • Haagsche Courant: Zuster Lucy werkte met plezier.22 februari 2002.
  • Haagsche Courant: Veel politie op zaak 'Lucy de B.' 14 maart 2002.
  • Haagsche Courant: 'Lucy komt heel snel weer vrij'. Veldhuizen, Axel. 14 maart 2002.
  • Haagsche Courant: Vriend Lucy drie dagen in cel wegens meineed.15 maart 2002.
  • Haagsche Courant: Zaak Lucy voert justitie naar Haarlem.  (vergelijking met zaak Bianca K.) Veldhuizen, Axel 16 maart 2002.
  • Haagsche Courant: Lucy gebruikte paardenmiddel bij patiëntjes. Veldhuizen, Axel. 22 maart 2002.
  • Haagsche Courant: Lucy voor het eerst in rechtszaal. 25 maart 2002.
  • Haagsche Courant: Lucy las boeken over seriemoord. 25 maart 2002.
  • Haagsche Courant: Ontkennend Lucy voelt zich door Openbaar Ministerie beschadigd. Seriemoordenares of mikpunt heksenjacht. Leusden van, René & Veldhuizen Axel. 26 maart 2002.
  • Haagsche Courant: Ook Kamer bemoeit zich met Lucy. 29 maart 2002.
  • Haagsche Courant: Lucy de B. stal boek over seriemoordenaar. 29 maart 2002.
  • Haagsche Courant: Van moorden verdachte Lucy schreef misdaadroman. Veldhuizen Axel. 29 maart 2002.
  • Haagsche Courant: Sectie op kinderlijkjes: geen bewijs tegen Lucy. Leusden van, René, 27 april 2002.
  • Haagsche Courant: Lucy pleegde 14 moorden. 10 mei 2002
  • Haagsche Courant: Buitenlandse pers stort zich op zaak Lucy de B. 11 mei 2002.
  • Haagsche Courant: Lucy de B. moet in cel wachten op rechtszaak. Salome Robbert. 21 juni 2002.
  • Haagsche Courant: Dochter Chinese rechter vertrouwde op artsen en verpleegkundigen. 29 juni 2002.
  • Haagsche Courant: 'Verpleegster stal elke dag dat ze werkte'. Salome Robbert. 23 juli 2002.

·Haagsche Courant: 'Verpleegkundige Lucy is niet vluchtgevaarlijk' Salome, Robbert. 13 juli 2002

·Haagsche Courant: FBI-rapport Lucy de B. afgerond. Salome, Robert. 28 augustus 2002

·Haagsche Courant: 'Lucy de B. geeft openheid van zaken' 16-09-2002

·Haagsche Courant Internationale pers stroomt toe voor Lucy van 17-09-2002

·Haagsche Courant:Lucy de B. wilde geen 'Jomanda' zijn 18-09-2002

·Haagsche Courant Lucy de B. vindt dat ze haar werk goed doet 18-09-2002

·Haagsche Courant: Statistieken keren zich tegen Lucy de B 19-09-2002

·Haagsche Courant:Lucy bande verdriet snel uit haar geheugen 20-09-2002

·Haagsche Courant:Nader onderzoek in zaak tegen Lucy de B. 20-09-2002

·Haagsche Courant : 'Lucy de B. is gesloopt na drie dagen proces' 21-09-2002

·Haagsche Courant Tarotpatiënt van Lucy de B. blijkt onvindbaar 23-09-2002

·Haagsche Courant Levenslang geëist tegen Lucy de B. 24-09-2002

·Haagsche Courant Verdediging van Lucy de B. voelt zich benadeeld 25-09-2002

·Haagsche Courant:Lucy de B.: Ik ben geen slecht mens 25-09-2002

·Haagsche Courant: Lucy de B. op lange wachtlijst van 10-10-2002

·Haagsche Courant Lucy de B. werkt toch mee aan onderzoek 11-10-2002

·Haagsche Courant Lucy volgende week in Pieter Baan Centrum 25-10-2002

·Haagsche Courant Nader getuigenverhoor in onderzoek Lucy 06-01-2003

·Haagsche Courant Lucy de B. is volledig toerekeningsvatbaar 08-01-2003

·Haagsche Courant Nootdorpse speelt rol in rechtszaak Lucy de B13-01-2003

·Haagsche Courant: Lucy de B. heeft wel een stoornis07-03-2003

·Haagsche Courant Legio strafzaken tegen moordende hulpverleners 10-03-2003

·Haagsche Courant OM handhaaft eis voor levenslang tegen Lucy 11-03-2003

·Haagsche Courant 'Lucy deed geen bekentenis in PBC'11-03-2003

·Haagsche Courant Dubbel gevoel over vonnis in ziekenhuizen 25-03-2003

·Haagsche Courant:Ouders blij met vonnis 25-03-2003

·Haagsche Courant 'Ons kindje is twee keer gestorven' 25-03-2003

·Haagsche Courant Lucy de B. in beroep tegen levenslang 25-03-2003

·Haagsche Courant: Hoger beroep Lucy duurt nog maanden van 20-09-2003

·Haagsche Courant Advocaten Lucy de B. horen weer getuigen 28-10-2003

·Haagsche Courant: ‘Hard bewijs’ in proces Lucy de B., 10-05-2004

·Haagsche Courant: Hof sluit verhoor van getuigen af., 12-05-2004

·Haagsche Courant: OM eist opnieuw levenslang, 18-05-2004

·Haagsche Courant: Weer levenslang geëist tegen verpleegkundige, 19-05-2004

·Haagsche Courant: Advocaten pleiten verpleegkundige, vrij 26-05-2004

·Haagsche Courant: ‘Amber overleden aan een overdosis’,26-05-2004

·Haagsche Courant: ‘Ik heb pijn nabestaanden niet veroorzaakt’, 05-06-2004

·Haagsche Courant: Lucy de B. komt nooit meer vri, 19-06-2004

·Haagsche Courant:’Ze is een geraffineerde gewetenloze moordenares’, 19-06-2004

·Haagsche Courant: Cassatie maakt niet veel kans, 25-06-2004

·Haagsche Courant: Verpleegkundige in cassatie, 30-06-2004

·Haagsche Courant: ‘Lucia volstrekt onschuldig, 06-01-2006

·Intermediar: Statistici rekenen zich rot over strafzaak- Lucia de B.; Kees Versluis, 25 april 2007

·Kennislink.nl : Statistiek in de rechtszaal ; Marjan Sjerps

·Nova TV: Verpleegster Lucia de B. volgende week voor de rechter 14-09-2002

·Nova TV: Internationale belangstelling proces verpleegkundige 16-09-2002

·Nova TV: Dochter van 'Lucy': mijn moeder is niet tot moord in staat 16-09-2002

·Nova TV: Statistiek in het strafproces 04-11-2003

·Nova TV: Hoger beroep 'Lucy' wordt monsterproces 04-11-2003

·Nova TV: Zit Lucia de B. onterecht vast? 17-12-2005

·Nova TV: Rechtszaak Lucia de B. moet over 14-03-2006

·Nova TV: Onderzoekers: nieuwe feiten in zaak-Lucia de B. 02-06-2006

·Nova TV: Nieuwe ontlastende feiten voor Lucia de B. 03-06-2006

·Nova TV: Documenten zaak-Lucia de B. zoekgeraakt 30-08-2006

·Nova TV: Twijfel deskundigen in zaak Lucia de B. 30-08-2006

·Nova TV: Opnieuw twijfel over schuld Lucia de B. 19-01-2007

·NRC Handelsblad: Verdachte verpleegster De unieke moordzaak van Lucy de B. Marcel Haenen 14 september 2002

·NRC Handelsblad: Hoofdrol statistiek in proces, 15-03-2003

  • NRC Handelsblad: Levenslang voor moorden in ziekenhuis, 25-03-2003
  • NRC Handelsblad: Lucia laadde verdenkingen zelf op zich 25-03-2003
  • NRC Handelsblad: Monsterproces voor Lucia de B. , 29-01-2004
  • NRC Handelsblad: OM geeft fout toe in zaak Lucia de B., 27-02-2004
  • NRC Handelsblad: Verwarring in proces tegen `Engel des doods',28 -02- 2004
  • NRC Handelsbald: Getuige tegen Lucia de B. trekt verklaring in. 03-03-2004
  • NRC Handelsblad: Lucia de B. blijft haar aanvaller beschermen, 05-03-2004
  • NRC Handelsblad: Raadsheren hof begrijpen Lucia de B. niet, 09-03-2004
  • NRC Handelsblad: Een schijn van kans; Bayaanse statistiek acht kans op onschuld Lucia de B. Substantieel 13-03-2004
  • NRC Handelsblad: Advies Lucia de B. is ‘niet bruikbaar’. 16-03-2004
  • NRC Handelsblad: Bewijs zaak Lucia de B. 18-03-2004
  • NRC Handelsblad : reactie op Een schijn van kans door E.van Herk, huisarts IJsselmuiden. 20-03-2004
  • NRC Handelsblad : reactie op Een schijn van kans 2 drs. Emmy.G.Scholten, juriste, ethica, Bloemendaal 20-03-2004
  • NRC Handelsblad:Correctie 80 procent., 20-03-2004
  • NRC Handelsblad: reactie op Een schijn van kans 3, Prof.dr.ir. B.J. van Wees, Groningen. 27-03-2004
  • NRC Handelsblad: Een schijn van kans 4, P. Pappenheim., 03-04-2004
  • NRC Handelsblad: Rechters begrijpen deskundigen niet; Prof. Peter J. Koppen 10-04-2006
  • NRC Handelsblad: OM eistlevenslang tegen Lucia de B.,19-05-2004
  • NRC Handelsblad: Lucie de B. houdt vast aan onschuld, 04-06-2004
  • NRC Handelsblad: Lucia de B. krijgt in hoger beroep levenslang, 19-06-2004
  • NRC Handelsblad: Waarom ze moordde, blijft onduidelijk ,19-06- 2004
  • NRC Handelsblad: Familie slachtoffer wil geld, 04-09-2004
  • NRC Handelsblad: Hoogst verdacht. Twijfels aan schuld Lucia de B., 17-12-2005
  • NRC Handelsblad: Twijfels in zaak Lucia de B. genegeerd 14-03-2006
  • NRC Handelsblad: Wat doet de commissie Posthumus II? 14-03-2006
  • NRC handelsblad: Hoge Raad: Straf onjuist; Proces tegen Lucia de B. moet over 14 -03-2006
  • NRC Handelsblad: Uitspraak Hoge Raad verandert niets voor Lucia de B. 15-03-2006

·NRC Handelsblad: Rechters begrijpen deskundigen niet Prof. P.J. van Koppen, 10-04- 2006

·NRC Handelsblad: Leugendetector wel of niet bruikbaar in zaak Lucia de B. 15-04-2006

·NRC Handelsblad: Wat deed Lucia de B., 09-06-2006

·NRC Handelsblad: Getuige in proces Lucia de B. uit nu twijfel , 07-10-2006

·NRC Handelsblad: De twijfels aan de schuld van een seriemoordenaar, 07-10-2006

·NRC Handelsblad: Maarten ’t Hart wilde wat doen voor Lucia, 07-10-2006

·NRC Handelsblad: Een hedendaags heksenproces, 07-10-2006

·NRC Handelsblad: De B. zat zes jaar vast 17-03-2010

·NRC Handelsblad: Zelfkritiek geboden 18-03-2010

·NU .nl Verpleegkundige blijft vijftien moorden ontkennen 17-9-2002

·Nursing: ‘Lucia de B. is onschuldig’ 02-07-2007

·Telegraaf: Verpleegkundige mogelijk betrokken bij sterfgevallen. 17-09-2001.

·Telegraaf:Lucy de B.: ik heb niemand vermoord 17-09-2002

·Telegraaf: Uitspraak buitengewoon teleurstellend 14-03-2006

·Telegraaf: 'Lucia de B', onterecht veroordeeld 02-06-06

·Telegraaf: ‘Zaak Lucia de B. zwarte bladzijde in strafrechtspraak’ 29-06-2006

·Telegraaf: De macabere ontmaskering van Lucia de B. ( 'Alle schijn tegen...' schetst ontluisterend beeld van ernstig gestoorde verpleegkundige) door René Steenhorst.  Zaterdag 12-07- 2003 pagina 15

·Telegraaf: Commissie onderzoekt zaak Lucia de B. 19-10-2006

·Telegraaf: Deskundigen tijdens zaak Lucia de B. onvoldoende geïnformeerd 30-08-2006

·Telegraaf: Zaak Lucia de B. in maart 09-12-2009

·Trouw: Toxicoloog: baby niet vergiftigd door Lucia de B.

·Volkskrant: De oorverdovende stilte rond de gerechtelijke dwalingen, 12-06-2007

·Volkskrant: Van Dongen, Menno: Vrijspraak lonkt voor Lucia de B. 09-12-2009

·Volkskrant: Van Dongen, Menno:Zaak Lucia de B. in maart 09-12-2009

·Volkskrant: OM eist vrijspraak Lucia de B. 17-03-2010

·Vrij Nederland: Tijdlijn: De zaak Lucia de B. 09-12-2009

·Vrij Nederland: Engelen des doods: de cijfers; Husken Marian & Vuijst Freke 11-02-06

·Vrij Nederland: Lucia de B.: Deed ze het of deed ze het niet? 11-02-2006

·Vrij Nederland: Het schakelbewijs: toeval of niet 17-02-2006

·Vrij Nederland: De brieven van Lucia de B., 18-02-2006

·Vrij Nederland: Lucia de B. moest schuldig zijn, 11-03-2006

·Vrij Nederland: Cassatieberoep Lucia de B. , 21-03-2006

·Vrij Nederland: Lucia de B. met beroerte opgenomen, 22-03-2006

·Vrij Nederland: Lucia de B. onverwacht terug naar Nieuwersluis., 08-05- 2006

·Vrij Nederland: Lucia de B.: ‘Ik heb het gewoon niet gedaan’. Klaar!!’30-06-2006

·Vrij Nederland: Levenslang voor Lucia de B., 13-07-2006

·Vrij Nederland: Hoop voor Lucie de B. , 19-10-2006

·Vrij Nederland: Statistici op de bres voor Lucia de B., 09-12-2006

·Vrij Nederland: Opnieuw steun voor Lucia de B. 31-03-2007

·Vrij Nederland: Paula Lampe over  'Engel des doods 'Lucia de B.; Een fijn boek voor in de open haard; Hintum Malou van 27-03-07

·Vrij Nederland: Guardian kraakt ‘bewijs’ in zaak Lucia de B., 10-04-2007

·Vrij Nederland: NY Times kritiseert veroordeling Lucia de B. , 18-05- 2007.

·Vrij Nederland: Reconstructie: Moord, of toch een natuurlijke dood?05-06-2007

Zie verder Hoofdstuk 19: Dawanpersad (Dawan)S. Levenslang, misdaden in proefverlof TBS