We hebben 109 gasten online

'Priester heeft intimiteit nodig'

Gepost in Misbruik RKK

Met de seksschandalen in de rooms-katholieke kerk staat ook het celibaat ter discussie.

Peter de Graaf in Volkskrant 24-03-2010

DEN BOSCH De uitgetreden salesiaan Ben Strik(87) heeft tijdens zijn priesterschap tot zijn 5oste jaar 'nooit problemen gehad met het celibaat'. Strik: 'Door een intens geestelijk leven had ik mijn seksuele gevoelens volledig onder controle. Het is net zoiets als vechten tegen de aandrang om te roken. Door de seksuele energie in je Iichaam een geestelijke dimensie te geven én door keihard te werken, blijk je als priester zonder problemen celibatair te kunnen leven. Dat is voor een buitenstaander haast niet voor te stellen.'

Rond zijn 50ste sloeg de twijfel echter toe. Het verlangen naar seks groeide. 'Ik liet in mezelf de innerlijke strijd hierover toe, met alle gevolgen en frustraties van dien' herinnert Strik zich. 'Het heeft nog jaren geduurd voordat ik me heb kunnen ontworstelen aan het celibaat.'

Uiteindelijk is hij 1 uitgetreden uit de orde van de salesianen van Don Bosco, die nu onder vuur ligt vanwege seksueel misbruik door priesters op het voormalige seminarie Don Rua in 's-Heerenberg.` Nu vindt hij het verplichte celibaat 'een absolute miskleun tegenover de schepping'.

Strik, die als priester veel in Brazilië heeft gewerkt: 'De kerk heeft niet het recht om iemand te verplichten tegen de natuurwetten te handelen. Ik heb daarom als pastoor nooit jongens van 12 jaar naar het seminarie gestuurd. Dat is eigenlijk een misdaad. Mensen moeten vrij zijn om zelf te kiezen voor een al dan niet celibatair leven.'

Met de seksschandalen : in de rooms-katholieke kerk staat ook het celibaat ter discussie: Heeft de gelofte tot kuisheid, die doorvelen buiten de kerk als 'tegennatuurlijk' wordt beschouwd, juist niet aangezet tot het misbruik op seminaries en internaten? De kerkleiding meent van niet. 'Experts verzekeren ons dat het celibaat hierbij geen beslissende factor is', verklaarde de Haarlemse bisschop Jos Punt eerder deze maand in een pastorale brief.

Maar er zijn ook experts die het tegendeel beweren, riposteert Peter Nissen, hoogleraar cultuurgeschiedenis van de religiositeit aan de Radboud, Universiteit Nijmegen. Hij wijst op de Amerikaanse psychotherapeut en uitgetreden Benedictijn Richard Sipe, die meent dat de seksuele crisis in de kerk wel degelijk samenhangt met het celibaat. Volgens Sipe wordt het celibaat voorgesteld als een bovenmenselijke vorm van puurheid, die ook nog eens speciaal verbonden is aan het instituut van de kerk. Die combinatie is funest, aldus Sipe.

'Het is naïef te stellen dat het celibaat de veroorzaker is van misbruik', zegt godsdiensthistoricus Nissen. 'Maar het is ook naïef te stellen dat het er niks mee te maken heeft.' Het verplichte celibaat dwingt priesters op zijn minst tot 'een krampachtig omgaan met seksualiteit'. Dat kan een voedingsbodem zijn voor misbruik. Net zoals de krampachtige manier waarmee orthodoxe protestanten in de Biblebelt met seksualiteit omgaan tot aberraties zoals incest kan leiden.

Anke Bisschops, pastoraal psycholoog en verbonden aan de Universiteit van Tilburg, deed begin. jaren negentig onderzoek naar de celibaatsbeleving onder priesters.

In dat kader maakte ze diepte-interviews -met 25 priesters. 'De meesten deden aan zelfbevrediging ook al wordt dat formeel door de kerk als een zonde beschouwd. Daarover deden ze tamelijk laconiek', aldus Bisschops. 'Wat me vooral frappeerde, was dat ze best zonder seksuele uitwisseling met anderen kunnen.; Maat zekunnen niet zonder emotionele uitwisseling met anderen.'

Volgens haar is niet het celibaat, maar eerder het onvermogen tot emotionele intimiteit een beslissende factor voor misbruik. `Ieder mens heeft intimiteit nodig, iemand bij wie hij zich figuurlijk kan blootgeven. Als hij dat niet heeft, ligt eenzaamheid op de loer. Daardoor kunnen sociaal -emotionele behoeften geseksualiseerd worden, wat de vorm van misbruik kan aannemen.'

Bisschops vindt dat geestelijken eigenlijk pas op hun 28ste, wanneer volgens psychologen de fase van het zoeken naar intimiteit is afgerond, zouden moeten kiezen voor of tegen het celibaat: 'Als ze geen celibatair leven verkiezen, kunnen ze pastoraal werker worden.'

Bisschops heeft met priesters gesproken die het celibaat aan hun laars lapten: 'Sommigen gaven ruiterlijk toe dat ze een geheime relaties hadden. Dat vonden ze de enige manier om het vol te houden.'

Volgens bisschop Punt wordt de selectie van priesters verscherpt: `We 'hebben ons voorgenomen om bij de toelating tot het gewijde ambt nog sterker te laten toetsen of kandidaten de geestelijke en affectieve rijpheid bezitten om het celibaat op zich te kunnen nemen.'

Nissen merkt fijntjes op dat de kerk nu al met een priestertekort kampt: 'De krapte van de, markt leidt er juist toe dat de lat lager wordt gelegd.'