We hebben 179 gasten online

41) Koos H. seriemoordenaar

Gepost in Strafrecht in Historie

zuidwal zuidwal 2

41.0 Zuidwal; dossier van een seriemoordenaar

41.1 Interview met Sytse van der Zee

41.2 Koos H. drievoudig kindermoordenaar, die geen kind kwaad kon doen

41.3 Levenslang net als Dutroux

De Hagenaar Koos Hertogs wordt in 1983 tot levenslang veroordeeld voor marteling, seksueel misbruik en moord op drie meisjes Tialda Visser (12), Emy de Boer (18) en Edith Post(11). H. zit van alle levenslang veroordeelden in Nederland nu het langst vast. Hij zit sinds 1982 levenslange gevangenisstraf uit voor verkrachting, opsluiting en moord op drie meisjes. Hertogs heeft geen slachtoffers van zijn martelingen in leven gelaten. De vrouwen en meisjes hebben nooit tegen hem kunnen getuigen. Koos Hertogs heeft nooit bekend[1]. Voor het gerechtshof zei hij:’ik ben onschuldig. U moet mij vrijspreken. Ik ben wie ik ben en dat is Koos Hartogs die geen kind kwaad kan doen’[2]. In september 1983 wordt de zaak in cassatie bij de Hoge Raad behandeld. Koos Hertogs geeft telefonisch een interview aan Panorama in mei 1983 waarbij hij opnieuw bezwoer dat hij onschuldig is. (Zuidwal pagina 269). Op dinsdag 13 december 1983 verwerpt de Hoge Raad het beroep van Koos H.

[1] Cornelisse, Louis: Levenslang / Net als Dutroux in Trouw 26 mei 2004
[2] Korterink, Hendrik Jan,: Moord in Nederland. De daders, hun fantasieën en hun willekeurige slachtoffers. Uitgeverij Verba 1994. ISBN 9789055131693 pagina 21 en Zuidwal pagina 268

41.0 Zuidwal:Dossier van een seriemoordenaar ISBN 9023410483

Sytze van der Zee: plubiceerde eerder o.a. Potgieterlaan 7, Vergeten legende. Het leven van Frits Koolhoven. Daarvoor was hij ondermeer correspondent van NRC Handelsblad, adjunct – hoofdredacteur van Elsevier en hoofdredacteur van Het Parool.
Zuidwal is het op ware feiten gebaseerde relaas van een sadistische psychopaat, maar vooral het verhaal over twee rechercheurs die worden geconfronteerd met het absolute kwaad. Een van hen gaat er uiteindelijk aan onderdoor.Sytze van der Zee sprak met nabestaanden en betrokkenen bij het onderzoek, en verdiepte zich maandenlang in het dossier van deze seriemoordenaar, die tot op de dag van vandaag vastzit.

Een elfjarig meisje verdwijnt tijdens schooltijd in het vredige dorp Wassenaar. Alle beschikbare Agenten en inderhaast bijeengeroepen leden van het regionale recherchebijstandsteam worden ingezet bij het onderzoek. Vier dagen later wordt het lijk van het meisje gevonden in de duinen. Het spoor leidt al gauw naar een dertigjarige man. Naar aanleiding van het verschijnen van Sytse van der Zees boek : De Zaak Koos H; Dossier van een seriemoordenaar verscheen in de Volkskrant (Voorkant) van Woensdag 28 mei 2003 een artikel van de hand van Steffie Kouters

41.1 Begin jaren tachtig werd Koos H. veroordeeld tot levenslang voor de moord op drie meisjes. Sytze van der Zee reconstrueerde het politieonderzoek. Een oud-rechercheur: 'Wat je meemaakt, verwerk je alleen.' Door Steffie Kouters
Hoe wist de Haagse portier Koos H. zijn slachtoffertjes mee te lokken?

Dat vraagt oudrechercheur Verweij zich 23 jaar later nog altijd af. Van het ene op het andere moment verdwenen de drie meisjes, met korte tussenpozen, om dood teruggevonden te worden. In een duinmeertje bij Wassenaar, in het water van de Haagse Laak, in het bos bij het Oost-Brabantse Nistelrode.

Twee van hen hadden wurgsporen rond de hals, maar geen van de meisjes was door wurging om het leven gebracht.

 'Sadisten' als H. 'kieken op dit soort perverse spelletjes de keel dichtknijpen en het meisje bij bewustzijn laten komen en opnieuw de keel dichtknijpen', citeert Sytze van der Zee een rechercheur in Zuidwal - dossier van een seriemoordenaar. 'Seks is louter een bijkomstigheid.'

Herbert Verweij: 'Hoe kwam Koos in contact met die meisjes? Hoe pluk je ze van straat, gewoon overdag, niemand die iets ziet? Hij moet hun vertrouwen hebben gewonnen. Dat is dan toch zijn sociale vaardigheid geweest. Die vriendelijke, innemende kant van hem.'

 Koos H., hij zit tegenwoordig in de Van Mesdag -kliniek in Groningen, laat nog steeds weinig details 'los. Pas eind jaren negentig legde hij een gedeeltelijke bekentenis af over de moord op drie meisjes, waarvoor hij begin jaren tachtig is veroordeeld tot levenslang.

 De rechercheurs die met het onderzoek waren belast, zijn ervan overtuigd dat hij meer moorden heeft gepleegd, misschien wel veel meer. Onopgeloste en inmiddels Verjaarde zaken, die veel overeenkomsten vertonen met de moorden op Editk Post (1 l), Emy den Boer (18) en Tialda Visser (12).

Herbert Verweij, indertijd lid van het regionale recherchebijstandsteam dat belast was met de zaak - H.: 'Ik denk dat Koos zeker nog vier meisjes heeft omgebracht. We hebben er alles aan gedaan, echt alles, maar we hebben dat nooit kunnen bewijzen. Hij is toch al gestraft; waarom praat hij nu niet eens ongeremd?'

Verweij is een van rechercheurs met wie voormalig Parool hoofdredacteur Sytze van der Zee sprak voor Zuidwal, een titel die verwijst naar het oude adres van Koos. Van der Zee stuitte bij toeval op het onderwerp. Op een bruiloftsfeest raakte hij in gesprek met een rechercheur die hem vertelde over deze affaire met Dutroux -achtige kanten. 'De zaak - H. speelde begin jaren tachtig, maar leeft door de gruwelijkheid en door wat het bij de betrokken mensen heeft aangericht nog altijd als een stil geheim voort binnen het Haagse politiekorps', schrijft Van der Zee in zijn voorwoord.

Voor zijn nauwgezette reconstructie wist Van der Zee de hand te leggen op het politiedossier en delen van H.'s dagboek. Hij praatte met rechercheurs, de ouders van de meisjes en tientallen andere betrokkenen.

Gaandeweg kreeg hij ook leden van het bijstandsteam zo ver dat ze meewerkten. Verweij: 'Politiemensen zijn geen praters. Wij geven onze gedachten niet graag bloot. Ook thuis vertel je weinig. Wat niet weet, wat niet deert. Wat je mee- maakt, verwerk je alleen.'

Zuidwal is geschreven vanuit het perspectief van de politie. Rode draad vormt de intussen overleden Haagse toprechercheur Rutgerd Bloem, die de hoofdrol speelde in het verhoren van H. en hoopte uit te vinden welke meisjes hij nog meer had omgebracht. Maandenlang moest Bloem telkens weer de confrontatie aangaan met een man die voor hem synoniem was met het absolute kwaad. Vergeefs. De 30-jarige portier gaf geen krimp. Hij bleef al die tijd hardnekkig ontkennen. Na afloop van de zaak raakte Bloem zwaar overspannen.

Verweij, die een paar keer 'als bijzit' fungeerde tijdens de verhoren: 'Geen spoortje emotie toonde Koos. je kreeg er geen contact mee. Hij speelde een kat – en – muis - spel met de verhoorders. Heel af- wachtend en berekenend. Als je kunt relativeren, zeg je: jammer, ik krijg hem niet om. Maar Bloem was dé man van Den Haag, bij het zwaarste bureau, met de meeste ervaring. Die raakte enorm gefrustreerd dat hij het niet kon winnen. Koos was sterker dan hij.'

En Bloem was vader, evenals de meeste leden van het team. Het had hun kind kunnen zijn. Verweij, ook vader, ging op bezoek bij de ouders van de 11-jarige Edith Post. Het vermoorde meisje dat hen op het spoor zette van H., portier bij Haagse seks - en nacht - clubs. Hij ontvoerde het dochtertje van de Wassenaarse ondercommandant van de brandweer uit de keuken van haar school. 'Dan zie je hoe dat in zo'n gezin snijdt', zegt Verweij. 'Dat is verschrikkelijk. Dat blijft altijd in je herinnering.'

Bij een inspectie van H.'s huis probeerde hij zich voor te stellen wat een van de meisjes heeft meegemaakt. Verweij bezocht de 'martelkamer', een zolderkamertje waarvan H. zei dat het een 'droge sauna' was. In de vloer en aan het plafond zaten metalen handgrepen. De ramen waren dichtgetimmerd, het plafond, de vloer en de muren met dik tapijt bekleed.

Later vond de politie oorknopjes en bloedsporen van de 18-jarige Emy den Boer in het kamertje.

Na ellenlange verhoren verklaarde de toenmalige vriendin van de portier dat ze gestommel hoorde boven haar hoofd, de eerste keer dat ze met Koos naar bed ging. De portier rende de slaapkamer uit, de trap op. Even later klonk volgens de vriendin twee keer een doffe knal, boenk, boenk. Koos kwam weer naar beneden, zei dat hij zijn hond een oplawaai had verkocht, en zette de vrijpartij voort. 'Waarschijnlijk is ze toen vermoord', zegt Verweij. 'Even tussendoor dat kind doodschieten. Wat voor soort mens moet je dan zijn. Dat meisje kon geen kant op.

Wat een leed. Dat hete scenario gaat door je hoofd als je daar staat.' Uit de woning van de portier kwamen karrenvrachten kinderporno. Dozen vol. Alle banden moesten bekeken worden - of de vermoorde meisjes er misschien tussenzaten. 'Godzijdank hoefde ik niet', zegt Verweij. 'Mijn collega's kwamen walgend de kamer uit. Dagen achter elkaar moesten ze ernaar kijken. Wat ze op die banden met kinderen uitvreten is ongelooflijk. Alles kan.'

Nog steeds durft Verweij, zoals.hij heet in Zuidwal, niet onder zijn echte naam in de krant. Tijdens het onderzoek bedreigde H. de rechercheurs zwaar: 'Wacht maar. Als ik vrijkom pak ik jullie. Of anders jullie vrouw en kinderen.' Reden voor een aantal (oud)rechercheurs om niet mee te werken aan het boek.

Na zijn gedeeltelijke bekentenis werd H. overgeplaatst van de long stay - afdeling van de Scheveningse gevangenis naar het Pieter Baan Centrum de observatiekliniek van justitie. Volgens Wim Anker, de advocaat die H. de afgelopen vijftien jaar heeft bijgestaan, oordeelde het PBC 'redelijk gunstig' over de 'behandelbaarheid' van Koos H. Eind 1999 werd hij overgeplaatst naar de Van Mesdag - kliniek, voor verdere therapie.

 Anker probeert 'heel voorzichtig' begeleid verlof te regelen voor H. 'Volgens mij overvragen we daarmee niet, al begrijp ik dat voor de nabestaanden geen enkele sanctie voldoende is. Koos zit al 23 jaar vast. Ik draag geen witte jas, maar hij is echt veranderd in vergelijking met tien jaar geleden.' In de toekomst sluit Anker een gratieverzoek - de enige manier voor een 'tot levenslang veroordeelde om nog vrij te komen - niet uit. 'Maar dat is nu niet aan de orde.' Gratie is overigens hoge uitzondering.

Verweij heeft de neiging Anker te bellen: zeg Wim, hoe kun jij toch zeggen dat Koos is veranderd? 'Ik ben in mijn hele politiecarrière nooit meer zo iemand tegen-gekomen als Koos. De gruwelijkheid van deze zaak was uitzonderlijk. Hij handelde niet in een opwelling, maar had zijn slachtoffer allang in het vizier en sloeg toe als hij de kans kreeg. Net een roofdier. Een pure, buitengewoon gewelddadige psychopaat, die op doortrapte en planmatige manier te welk ging' Van zo'n afwijking genees je volgens mij nooit meer.'

De gespletenheid van de portier, een 'dubbele persoonlijkheid', is Verweij al die jaren bijgebleven; daar werd indertijd in het team ook veel over gesproken. Vrouwen uit de directe omgeving van de portier waren lovend over hem. Een hartstikke aardige kerel. Verweij betrapte zichzelf tijdens de verhoren op de gedachte: 'Helemaal niet zo'n beroerde vent.' Hij maakt zich geen illusies over de Koos H. van nu. Verweij is ervan overtuigd dat Koos nog net zo planmatig opereert als vroeger.

Zie de bekentenis waardoor hij in aanmerking kon komen voor een behandeling in de Van Mesdag - kliniek, met eventueel uitzicht op begeleid verlof 'Ik zou willen dat de deskundigen die straks over hem moeten oordelen, konden proeven en voelen hoe wij dat onderzoek hebben beleefd.' De geharde rechercheur Bloem kwam getourmenteerd uit de zaak. In Zuidwal wordt een collega geciteerd die in 1987 het stafbureau met Bloem deelde. 'Er kwam niets uit zijn handen. Hij was totaal de kluts kwijt.' Maar wat wil je, vraagt de collega zich af, als je zo lang met een 'randdebiel' als H. in een kamer zit en hij blijft zwijgen. 'je moet niet slimmer dan zo'n psychopaat willen zijn. Of in z'n huid kruipen.'

In 1989 werd Bloem arbeidsongeschikt verklaard. Eind 1999 overleed hij aan een hartaanval, 65 jaar oud.

'Wij praatten onderling nooit over wat het onderzoek met ons deed', vertelt Verweij, die het politiebureau allang vaarwel heeft gezegd. 'Als je te emotioneel bent in dit werk, word je beschouwd als een mietje, een watje. Zeker toen was er geen enkele aandacht voor de gevoelens van politieagenten. Maar als jij continu dood en verderf tegenkomt, dan blijf je daar niet zo kil en hard in. Althans: dat is niet normaal. Want dan zou je zelf net zo kil en hard zijn.' Sytze van der Zee: Zuidwal - dossier van een seriemoordenaar.

30 meest besproken misdaden

 Heel af en toe houdt een misdaad heel Nederland bezig. In de twintigste eeuw was dat ongeveer dertig keer het geval. Iedereen had een mening over Doktor O., gruwde van de daden van seriemoordenaar Hans van Z., keek uit naar de Heineken ontvoerders en zocht mee naar de vermiste Marion en Romy. In dit boek beschrijft journalist Peter Smolders, jarenlang misdaadspecialist van Panorama, de complete verhalen achter dertig zaken die het land in de afgelopen eeuw in de ban hielden. Verhalen die meeslepend , spannend en bij vlagen absurd zijn, maar vaak ook confronterend:alle feiten zijn immers echt gebeurd. De onbekende details en exclusieve intervieuws maken dit boek tot een uniek document over de Nederlandse misdaad.

41.2 Koos H. Drievoudig kindermoordenaar die ‘geen kind kwaad kon doen’ (1979 – 1980)

Uniek' is een woord dat aan inflatie onderhevig is. Dat de zaak Koos H. volgens de kranten van 1983 'uniek in de Nederlandse rechtsgeschiedenis' was, zegt daarom misschien niet alles. Maar het gaf wel weer hoe iedereen die bij de rechtszaak aanwezig was zich betrokken had gevoeld, zich had verbaasd en verbeten. In 1979 en 1980 maakte de Haagse portier zich volgens de rechters schuldig aan het misbruiken en vermoorden van drie tienermeisjes. Hij zou in zijn huis zelfs een speciale kamer voor dat doel hebben ingericht. Koos H. werd veroordeeld tot levenslang. Op basis van een overweldigende hoeveelheid bewijsmateriaal, maar zonder een bekentenis. Want tot op de dag van vandaag blijft H. ontkennen. Met een hardnekkigheid die écht uniek is en die nabestaanden, politie en justitie altijd zal blijven frustreren.

Hebber van kinderporno, dat geeft hij toe. Maar een moordenaar? Nee. 'Het is waanzinnig wat we gedaan hebben,' zal hij kort na het hoger beroep zeggen in een exclusief interview in Panorama,'maar ik ben geen moordenaar. De echte moordenaars lopen nog ongestraft rond.' Dat hij 'geen kind kwaad kan doen' heeft hij tegen die tijd zelf al teruggedraaid. In het uitgebreide interview geeft hij voor het eerst zijn medeplichtigheid toe. Maar nog steeds wil bij de schuld voor de drie moorden niet op zich nemen. Uit overtuiging, of uit angst dat zijn leven in de bajes na een bekentenis nog ellendiger wordt: in de pikorde binnen de gevangenis staan kinderverkrachters en -moordenaars op de allerlaagste plaats. Tussen mei 1979 en september 1980 hebben in Den Haag en directe omgeving drie moorden plaats met één grote gemene deler: Koos H. komt in het onderzoek naar voren als meest voor de hand liggende verdachte.

Tialda Visser, geboren op Curacao, is twaalf jaar als ze op 11 mei 1979, even over half zes' s middags, voor het laatst wordt gezien. Haar balletlerares ziet hoe ze de deur van het Koninklijk Conservatorium in de Korte Lombardstraat achter zich dichtslaat en de straat opgaat. Nog dezelfde avond doet de moeder van Tialda aangifte van vermissing. Vier dagen later, op 15 mei, wordt haar lijk gevonden in de Laakhaven, vlak bij de Leeghwaterbrug.

Emy den Boer (18) verlaat op 3 april 1980 even over half acht' s morgens het ouderlijk huis in Schiedam om naar Den Haag te gaan, waar ze een opleiding volgt aan de Academie voor Lichamelijke Opvoeding. Ze zal nooit op school aankomen. Twee dagen later vindt een wandelaar in een bos bij het Brabantse Nistelrode het lichaam van het meisje. Ze is door de buik en het hoofd geschoten en er worden wurgsporen op haar aangetroffen.

Edith Post, een 11 -jarige basisschoolleerlinge, vraagt op maandag 29 september 1980, om kwart over twee, of ze even de klas uit mag. Ze wil in de handwerkkast een draadje pakken voor haar borduurwerk. Ze trekt de deur van het lokaal in de Wethouder Huybregtseschool in Wassenaar zachtjes achter zich dicht en wordt daarna nooit meer gezien. Op 2 oktober vindt een man haar aan de rand van het spaarbekken in de Wassenaarse duinen. Ze is niet een zwaar voorwerp, waarschijnlijk de bebloede tak die naast haar ligt, op het hoofd geslagen en is als gevolg daarvan overleden.

Koos H. is dan al een goede bekende van politie en justitie. De uit de 'Ik ben onschuldig. U moet mij vrijspraken. Ik ben wie ik ben en dat is Koos H. die geen kind kwaad kan doen.' Origineel zijn ze niet meer, de zinnen waarmee Koos H. in 1983 zijn laatste woord afsluit tijdens het hoger beroep voor het Gerechtshof in Den Haag. Vooral dat 'ik ben onschuldig' heeft bij al vaak gebruikt tegen de rechercheurs die maandenlang dagelijks tegenover hem zaten. Tijdens de ellenlange verhoren bleef H. ontkennen betrokken te zijn geweest bij de moorden op Tialda Visser (12), Emy den Boer (18) en Edith Post ( 11), ondanks een overstelpende hoeveelheid aan bewijsmateriaal. Koos H. is een overvallen, een inbreker, een drugsdealer, een de kluiten gewassen portier, geboren in december 1949 in een katholiek gezin met zestien kinderen, heeft al een fors deel van zijn volwassen leven achter tralies doorgebracht, voornamelijk wegens inbraken, overvallen en iets onschuldiger zaken als het rijden zonder rijbewijs en verzekering. Hij gebruikt veel cocaïne, is naar eigen zeggen seksueel hyperactief en heeft een voorkeur voor jonge meisjes. Maar voor zedenzaken of geweldsdelicten is bij nog niet veroordeeld. De politie heeft dan ook een anonieme tipgever nodig om hem in deze zaken op het spoor te komen. Vlak na de moord op Edith komt een telefoontje binnen: 'Edith heeft haar moordenaar gebeten en er loopt nu in Den Haag een portier rond met een verbonden pink. Controleren jullie hem maar eens, en haar gebit.' Kort daarna zit H., met zijn pink in het verband, op het bureau. Hij ontkent aanvankelijk iedere betrokkenheid.

Maar de rechercheurs vinden steeds meer aanwijzingen, en niet langer alleen in deze zaak. Bij een minutieus onderzoek in het huis van H. worden bloedsporen gevonden van zowel Tialda als Emy. H.'s vriendin legt in de zaak - Emy een voor hem zeer belastende verklaring af. Minstens drie andere getuigen - vrienden van H. die ook een rol speelden in het misbruiken van de meisjes - wijzen hem in alle zaken aan als (hoofd)dader. Verschillende mensen hebben de auto van H. bij de Wethouder Huybregtseschool gezien op de dag dat Edith verdween. Er zijn bandensporen van diezelfde auto gevonden vlak bij de plaats waar Edith was achtergelaten. Een getuige heeft Edith met een man gezien en geeft een beschrijving die klopt met de uiterlijke kenmerken van Koos H. En dat is nog niet de helft van het arsenaal aan 'technisch bewijs' dat er tegen hem is. Dat de rechercheurs die de zaken proberen te reconstrueren haatgevoelens ontwikkelen voor de verdachte, is niet verwonderlijk

Op de zolderverdieping van het huis van H. vinden ze een geïsoleerd kamertje.'Een hok dat nog eens moest worden ingericht als sauna of fitnessruimte,' beweert H. Maar de onderzoekers houden het op een kamer die doelbewust is ingericht voor het misbruiken en uiteindelijk zelfs doden van meisjes. Ze zijn ervan overtuigd dat Tialda en Emy er zijn vermoord. Koos H. heeft chloroform in huis. En een wapen - het 7.65 pistool waarmee Emy om het leven is gebracht. Verder vinden politiemensen na zijn arrestatie een enorme hoeveelheid kinderpornofilms. H. houdt aanvankelijk zijn mond. Hij geeft wat minder belangrijke en voor honderd procent bewezen feiten toe, maar houdt vol niets te maken te hebben met ontvoering, verkrachting of moord. Hij vestigt zijn hoop op de rechtbank en later op het Hof, met de gedachte dat zelfs deze hoeveelheid getuigen en technisch bewijs niet tot een veroordeling zullen leiden zolang hij zelf maar niets toegeeft. Het zal hem twee keer tegenvallen. Zelfs met twee kortstondige hongerstakingen voorkomt hij niet dat hij in hoger beroep levenslang krijgt.

Op verzoek van H. knokt zijn advocaat door tot het allerhoogste rechtscollege: hij dient een verzoek tot cassatie in bij de Hoge Raad. In negen van de tien gevallen wordt het afgewezen. In principe wordt in geval van cassatie niet meer gekeken of de verdachte schuldig is, maar alleen of het recht letterlijk zijn beloop heeft gehad, of er bij de eerste twee behandelingen van de zaak geen vormfouten zijn gemaakt. Alleen als er echt zwaarwegend nieuw bewijsmateriaal wordt aangedragen, kan de Raad besluiten de zaak terug te verwijzen naar een gerechtshof, dat de zaak dan helemaal opnieuw moet behandelen, meestal met een afloop waarmee de verdachte veel gelukkiger is. Juist op het moment dat dat verzoek loopt, dat absolute vijf – voor - twaalf - moment voor een veroordeelde, besluit Koos H. zijn mond open te doen. Zijn beurt om tegen rechters of rechercheurs te praten is voorbij, maar de media zijn uiteraard zeer geïnteresseerd in het eerste ware verhaal van de man die steeds heeft ontkend of gezwegen. H. heeft de keus en besluit zijn verhaal te doen aan Panorama, dat het verhaal brengt onder de uitdrukkelijke vermelding dat het zijn waarheid is, die op een aantal punten aanwijsbaar onjuist en op veel meer andere vermoedelijk niet helemaal correct is. Koos H. vertelt eindelijk zijn verhaal over de drie moorden: ik ben in alle gevallen wel degelijk in grote mate medeplichtig geweest, maar heb de moorden niet gepleegd. Volgens hem zijn enkele kroongetuigen in zijn zaak - drie verschillende 'vrienden' die ieder in een van de zaken een rol speelden - de werkelijke moordenaars. Natuurlijk heeft hij Tialda Visser gekend, vertelt H. nu. Ze kwam wel eens in een koffiehuis waar hij zelf iedere dag zat met een vriend, ene M.B. Sterker nog: ze ging ook wel eens met hem mee naar zijn huis. Hij heeft haar zelfs opgesloten in het geïsoleerde kamertje, precies zoals de politie had gezegd. Maar het is zijn vriend M.B. geweest die haar om het leven had gebracht, op een moment dat Koos zelf niet thuis was. Natuurlijk heeft hij Emy den Boer gekend. Hij heeft haar zelf met een smoes zijn auto ingelokt. Maar dat gebeurde wel in samenwerking met Fred de B. Uiteindelijk is het Fred geweest die haar heeft doodgeschoten, op een moment dat ze probeerde te vluchten. Koos heeft alleen meegeholpen met het wegwerken van het lijk. In Nistelrode, een plaats waar hij als kind vaak kampeerde

Natuurlijk heeft hij Edith Post gekend. Een vriend, een zekere Y., heeft hem een foto van het meisje laten zien. Daarop zocht hij samen met Y. naar haar. Y. heeft Edith uit de school gelokt. Ze zouden met z'n drieën naar de duinen gaan 'om daar wat te rommelen'. Maar toen ze in de duinen waren, is H. de andere twee kwijtgeraakt. Hij is toen maar naar zijn huis gegaan, waar Y. tot zijn verbazing al was, mét het meisje. Ze hebben geprobeerd haar te verdoven, waarbij Edith hem hard in de pink beet. Hij ging daarom naar het ziekenhuis. Toen hij terugkwam, waren Y. en Edith verdwenen. Ook van deze moord weet Koos H. dus niets. Op iedere vraag over iedere getuige en ieder stukje technisch bewijs heeft H. een antwoord. Maar het klinkt justitie allemaal iets te gekunsteld. Het onderzoek wordt niet heropend.'Technische bewijzen poets je niet zomaar weg,'zegt een justitiewoordvoerder.'Die liegen niet.' En technische bewijzen zijn er meer dan genoeg. De klaagzang van Koos H. mag niet meer baten, al legt hij er nog zoveel gevoel in. 'Ik heb alleen een toekomst als ik met mezelf in het reine kom, besef ik nu,' zegt hij.'Want het is waanzinnig wat we gedaan hebben. ( ...) Voor mij is dit verhaal de enige waarheid. Als het op sommige onderdelen anders gegaan is dan ik hier verteld heb, komt dat omdat ik toen verslaafd was aan de cocaïne. Hele stukken van mijn geheugen zijn weg. Maar nogmaals, zo is alles gegaan. ( ... ) De Koos H. die dit verhaal vertelt is een andere Koos H. dan vóór zijn veroordeling.' Dat laatste is waar: de Koos H. van vóór zijn veroordeling hield immers vol dat hij geen kind kwaad kon doen.(p. 24 t/m 34)

41.3 Levenslang / Net als Dutroux

door Louis Cornelisse in Trouw 26 mei 2004

Nu het proces tegen Marc Dutroux het einde nadert, valt op hoe zijn gruweldaden overeenkomen met die van de Nederlander Koos Hertogs. Hij zit sinds 1982 levenslange gevangenisstraf uit voor verkrachting, opsluiting en moord op drie meisjes. Zelfs details komen overeen.

Geen mens is het hetzelfde. Laat staan dat seriemoordenaars, zoals Dutroux (4) en Koos Hertogs (3 of meer) precies hetzelfde leefpatroon hebben (gehad). Om een paar verschillen aan te geven: Hertogs heeft geen slachtoffers van zijn martelingen in leven gelaten. De vrouwen en meisjes hebben nooit tegen hem kunnen getuigen. In de zaak Dutroux zijn Laetitia Delhez en Sabine Dardenne uit hun kerker bevrijd. Zij hebben hun trieste ervaringen kunnen navertellen, al is de vraag of dat wel de bedoeling van Dutroux geweest is. Hij 'gaf ze aan justitie' tijdens een verhoor.
 
Koos Hertogs heeft nooit bekend; Dutroux legt bekentenissen af waarbij opvalt dat hij vooral poogt zijn daden in een minder belastend licht te plaatsen. Maar de overeenkomsten tussen de twee zijn frappant. De aandacht voor hun rechtszaak is vergelijkbaar. Begin jaren tachtig publiceerden alle kranten over het proces Hertogs. Zijn toenmalige advocaat Gerard van Asperen nu: ,,De druk was heel groot. Gruwelijk en onvoorstelbaar vond iedereen het.'' Hij is nu rechter bij het gerechtshof in Amsterdam en denkt nog wel eens aan die zaak die voor hem 'een doorbraak' betekende. ,,Dat er niet zoveel van is blijven hangen is, denk ik, omdat de televisie vrijwel geen aandacht had voor zo'n zaak''. Veertig journalisten woonden het proces van Hertogs bij. Uit vrees voor bevrijding of liquidatie lagen er voor het eerst scherpschutters op het dag van de Haagse rechtbank. De strafrechtsgeleerde Van Asperen weet dat op de Rechercheschool de zaak-Hertogs nog steeds lesstof is. Dat Dutroux aan de stof wordt toegevoegd, zit erin. ,,De parallel met Dutroux met Hertogs' zaak is volledig, als uit de strafzaak in België blijkt dat de meisjes voor hem ook alleen maar zo zijn behandeld voor de kick. Daar ziet het naar uit.''
 
De omstandigheden waaronder de misdaden zijn gepleegd lijken ook sterk op elkaar. Van Asperen: ,,Het zijn dezelfde typen criminelen, van het soort dat elkaar beschuldigt van medeplichtigheid, In beide zaken blijft ook een zweem hangen dat ook machtige mensen ervan wisten. Dat spoort met elkaar. Een verschil is dat er bij Koos veel indirect bewijs was, bij Dutroux is het bewijs overweldigend.'' Hertogs en Dutroux delen een vergelijkbaar, klassiek crimineel verleden. Hun jeugd wordt getekend door veroordelingen en verblijf in tehuizen, waar ze door listig smoezen uit ontsnappen. Hoewel jong begonnen, stijgt hun criminele status niet. Ze komen niet verder dan diefstallen en geweldpleging. Voor beide geldt dat het een raadsel is hoe ze hun mobiele en dure levenstijl kunnen onderhouden. Vermoedelijk wordt hun prijzige manier van bestaan bekostigd door (wat) drugshandel, heling van gestolen goed en het verkopen van (opnamen van) meisjes. Als jongen is Hertogs zo onhandelbaar dat hem op 16-jarige leeftijd jeugd-tbs wordt opgelegd.
 
Een psychiater typeert de Haagse probleemjongere in 1973 als een psychopaat, die in een narcistische schijnwereld leeft en zich voortdurend immoreel gedraagt. Die karaktertrekken, schrijft Sytze van der Zee in zijn boek 'Zuidwal' over Koos Hertogs, ontnemen hem het zich op de werkelijkheid. ,,Nooit doet hij het, altijd zijn het de anderen. Doordat hij geen schuldgevoelens kent, vormt hij een gevaar voor de openbare orde.'' De psychiater betwijfelt of behandeling enige zin heeft. ,,Niettemin kan Koos ook aardig zijn, zelfs op het innememde af. Hij is in staat anderen in te palmen, om latert genadeloos van hem te profiteren.'' Dat lijkt op de beschrijvingen van Marc Dutroux; die wordt door de psychiater van het gerecht 'zeer asociaal en een meester in het manipuleren' genoemd. De Belgische psychiater stelt ook vast dat Dutroux geen pedofiel is. Hoewel Hertogs boekjes met kinderporno in huis had, wordt dat ook van hem gezegd. Volgens de rechercheurs die hem vijfentwintig jaar geleden oppakten ontvoerde Hertogs om praktische redenen jonge meisjes. Die zijn tenslotte gemakkelijker hanteerbaar dan volwassen vrouwen.
 
Uit het dossier-Hertogs blijkt dat hij eind jaren zeventig voor die tijd ongewoon grote doses cocaïne snuift. Dutroux is zeker in de perioden dat hij zich schuldig maakt aan ontvoeringen en verkrachtingen onder invloed van buitensporige hoeveelheden spul. De politieonderzoekers van beide zaken noemen dat drugsgebruik niet als reden voor hun zwaar gestoorde gedrag. Voordat ze ongebreideld toegeven aan hun lusten, hebben ze ook zonder geestverruimende stoffen al jarenlang een dossier vol geweldadige seks opgebouwd. Hooguit hebben de verdovende middelen Hertogs' en Dutroux' lustgevoelens opgezweept. Als Koos Hertogs op 30-jarige leeftijd op 3 oktober 1980 wordt opgepakt, bevat zijn strafblad vijftig veroordelingen. Vanaf zijn vijftiende heeft de Hagenaar zich schuldig gemaakt aan geweldpleging, joyriding, inbraak, gewapende roofovervallen en poging tot doodslag. Observatieteams hebben hem in de fatale zomer geprobeerd eens echt aan te pakken voor een zwaar delict. Tot hun verbazing is hij niet misdadig bezig maar hangt hij rond bij speelplaatsen en campings.
 
Koos Hertogs werkt als portier van nachtclubs en sekshuizen. Hij wordt gearresteerd op verdenking van de moord op Edith Post. Het lichaam van het 11-jarige meisje is een paar dagen ervoor gevonden in de duinen bij Wassenaar. Ze is uit haar school verdwenen, nadat ze voor de handwerkles iets uit een kast elders in de school moet halen. Koos Hertogs komt in het vizier omdat hij gesignaleerd zou zijn in de buurt van de school en in de duinen. De rechercheurs zien in Hertogs een treffende gelijkenis met een compositiefoto van de dader van de moord op Tialda Visser, 12 jaar. Het meisje is half mei vermoord gevonden in Haagse Laakhaven. Later komt ook de zaak van de doodgeschoten Emy de Boer in beeld. De 18-jarige Schiedamse zou negen jaar eerder door hem misbruikt en omgebracht zijn.
 
De rechercheurs denken dat hij in de tussentijd nog veel meer jonge vrouwen verkracht en gedood heeft. Net als bij Dutroux, kan politie en justitie bijna niet geloven dat Hertogs in het verborgene zo'n spoor van dood en verderf heeft getrokken. Iemand die zo vaak tegen de lamp is gelopen kan toch geen dubbelleven hebben geleid? De rechercheurs reconstrueren Hertogs methode. Net als bij de ontvoeringen van Dutroux hebben ze steeds hetzelfde patroon. De meisjes worden met charme bepraat. Eenmaal binnen handbereik bedwelmt hij ze en brengt zijn slachtoffers naar een geprepareerde plaats. Koos H. bedient zich van chloroform. Dutroux gebruikt het slaapmiddel rohypnol. Dutroux heeft kelders en geheime bergingen waar hij zijn slachtoffers vasthoudt. Hertogs heeft in zijn woning op de Zuidwal op de zolder een 'folterkamer' gebouwd. Aan het plafond zijn metalen handgrepen geklonken. De kamer is dubbelwandig gemaakt en zodoende geluiddicht. Er is ook een bed in de ruimte. De dichtgetimmerde ramen, de vloer, het plafond en de deur zijn met dik tapijt bekleed. Zelf zegt hij later tegen de rechter dat het een sauna in aanbouw was. Dat er lichaamscellen van verschillende vrouwen worden gevonden, verklaart hij doordat hij het kamertje wel eens uitleende aan dames uit een seksclub in de buurt. Een verklaring hoe het dna van Emy de Boer in de kamer kan zijn gekomen, kan hij niet geven. De handlangers van de twee seriemoordenaars hebben veel gelijkenis. Dutroux had een groep helpers.
 
Zijn vrouw Michelle Martin, handlanger Bernard Weinstein, en ook junk en helper Michèl Lelièvre wisten van Dutroux' wanstaltige praktijken met meisjes. Ze gedroegen zich als handlangers. De zakenman die zowel in louche als sjieke kringen verkeert, Michel Nihoul, zou wel eens invloed gehad kunnen hebben op het uit handen blijven van Dutroux van justitie. Bij sommige nabestaanden en procesvolgers bestaat die overtuiging. Koos Hertogs heeft ook dergelijke figuren om zich heen. Zijn vriendin Ingrid, dan 25 jaar, kan gedurende het proces tegen haar minnaar de verdenking van medeplichtigheid niet wegnemen. Ze beschrijft in de rechtszaal dat ze seks heeft met Koos en er opeens gestommel te horen is op de etage erboven. Hertogs staat op. Even later hoort ze droge bonken. Justitie gaat ervan uit dat hij toen de vastgebonden Emy de Boer doodschoot. Hertogs gaat daarna verder waar hij gebleven is. Uit bewijsmateriaal blijkt dat Ingrid heeft geprobeerd bloedvlekken op de muren van het kamertje weg te witten. Dat haar niets ten laste is gelegd, komt doordat zij optreedt als kroongetuige. Dan zijn er nog Max B., Freddy de B. en Robbie S.. Kornuiten in het kwaad. Niet alleen in de misdaad trekken ze samen op. Ook deelt hij met hen vrouwen die gedwongen worden seks met ze te hebben. Justitie kan weinig met de beschuldigingen over en weer. Net als bij Dutroux, tracht Hertogs met de opmerking 'je moet niet bij mij wezen maar bij Max, Freddy of Robbie', de schuld van zich af te praten. Dutroux beweert dat Weinstein An Marchal en Eefje Lambrecks heeft misbruikt en vermoord. Hij zou zijn handlanger daarna zelf hebben gedood. Julie Lejeune en Mélissa Russo zouden doodgehongerd zijn doordat zijn vrouw Michelle Martin hen geen eten bracht in hun kerker. Dutroux zou haar daar wel opdracht toe gegeven hebben. Zelf zat hij in de gevangenis. De rol van de politie is in beide zaken -achteraf geredeneerd- stuitend. Bij Dutroux faalde de opsporing aan alle kanten. Vanaf 1985 is bekend dat hij meisjes kidnapt en verkracht. In 1989 wordt de Belg veroordeeld tot 13,5 jaar cel voor het misbruiken van vijf vrouwen. Als hij vrij is gaat Dutroux door met het lastigvallen van meisjes. De politie laat hem gaan, omdat informatie over zijn sexuele obsessie 'vertrouwelijk' zou zijn. De observatie-operatie met als codenaam 'Othello' wordt zo knullig uitgevoerd, dat hij de Rijkswacht telkens 'ontsnapt'. Zelfs als er huiszoeking bij Dutroux wordt gedaan en er kinderstemmen worden gehoord, gaat er bij de speurders geen lampje branden. Ze denken dat het geroep komt van de straat en niet uit het huis van de bekende kinderverkrachter. Het zijn de wanhoopskreten van Julie en Mélissa.
 
Boven het proces-Dutroux hangt nog altijd de schijn dat hooggeplaatsten iets met de perverse moorden te maken hebben. Hem daarom lang hebben beschermd. Bij Hertogs was die verdenking nog sterker. Hij zou lang uit handen van justitie gebleven zijn door toedoen van een inmiddels gepensioneerde rechter. Van der Zee noemt hem in zijn boek 'Zuidwal' mr. Kolk (een kleine verbastering van de werkelijke identiteit). De rechter betaalde Hertogs' rijlessen, bezocht het pand aan de Zuidwal, zou ook bij hem in de bajes op bezoek geweest zijn. Van der Zee confronteerde hem met de zaak.
 
De auteur nu: ,,Hij ontkende. Maar die geur van betrokkenheid en pedofilie blijft eromheen hangen.'' Hertogs is gaande het onderzoek ook in verband gebracht met de onopgehelderd moord op Rikie Bartels. Zeventien jaar was de scholiere toen ze in 1977 vermoord werd gevonden op een vuilnisbelt in het Brabantse Wanroy. Ann Jönsson (19) en haar vriendin Gun Johannesson (18) zouden ook het slachtoffer kunnen zijn geweest van Hertogs. De Zweedse toeristes zijn in het gezelschap van Hertogs gezien. Ze werden doodgeschoten gevonden in de bossen bij het Belgische Luik. De recherche verdacht hem van nog vier tot zes moorden. justitie besloot de meest bewijsbare te vervolgen. Dat zou genoeg zijn om hem tot zijn dood achter de tralies te brengen. Na een kort uitstapje naar Grongingen, zit hij nog steeds in de bijzondere afdeling Biba van de Scheveningse gevangenis. De drie ten laste gelegde moorden heeft hij bekend om zo in aanmerking te komen voor een minder streng regiem.
 
Een opvallende overeenkomst tussen de twee is tot slot ook de manier waarop de politie hen op het spoor is gekomen. Niet hun gedrag gaf de doorslag, of verraad van een verklikker. Observaties, diepgravend speurwerk of een heterdaad ook niet. Hun auto werd beide fataal. Dutroux kidnapt op 9 augustus 1996 Laetitia Delhez, 14 jaar, op de parkeerplaats van het zwembad in Bertrix. Ze wordt door hem in een witte bestelwagen gesleurd. Ze wordt naar de kelder in Marcinelle gebracht. Een getuige herinnert zich goeddeels het nummerbord van de bestelwagen, FFR en twee cijfers, 72: alleen de zes ontbreekt. Koos Hertogs' Opel wordt opgemerkt bij de school van Edith Post in Wassenaar. De auto is later gezien nabij het duinengebied waar het levenloze lichaam wordt aangetroffen. De portier wordt aangehouden bij een verkeerscontrole. Omdat hij zijn papieren niet kan tonen wordt hij vastgezet.