We hebben 445 gasten online

Omgaan met nabestaanden Schiedamse Parkmoord

Gepost in Strafrecht in Historie

Yolanda Kleiss houdt lezingen over haar ervaringen met de politie na de moord op haar 10-jarige dochter Nienke. 'Het is ons verhaal hoe politie en justitie kunnen falen en slagen'.

In de woonboerderij van de familie Kleiss - tegenover het Beatrixpark in Schiedam - komen overat vlinders voor. Als herinnering aan Nienke. Op 22juni 2000 fietste ze met haar vriendje Maikel naar de kinderboerderij in het park om de pasgeboren biggetjes te gaan voeren. Ze kwam nooit meer thuis. Voor de moord op Nienke werd eerst Cees B. veroordeeld. Dat bleek een blunder van justitie en politie. Wik H. was de werkelijke dader.

Yolande Kteiss koestert de gedachte aan Nienke. Vandaar die vlinders in en om het huis. Ze heeft zich van het begin af aan voorgenomen het verdriet niet te laten overheersen. 'Mijn man René en ik hebben ons dan ook niet bij een vereniging voor nabestaanden aangesloten. Wij doen dat op eigen wijze, maar zijn van mening dat ze voor velen een belangrijke functie vervullen.'

Yolande Kleiss wit een bijdrage leveren om de aandacht voor het begeleiden van nabestaanden en slachtoffers te verbeteren. Want na het noodlottige bericht van de moord op haar dochter is er veel goed gegaan, maar ook erg veel fout. 'Van het ene op het andere moment zit er een rechercheur in je kamer. Met vreselijk veel vragen. Je begrijpt best dat ze van alles moeten weten. Je hebt zelf ook zoveel vragen.'

Ze verwijt niemand iets. Zo zit ze niet in elkaar. 'Zoals wij zullen veel mensen reageren. Met woede, met onbegrip, verslagen, agressief. Daar moetje als politie mee om kunnen gaan. Wij hebben ervaren wat een goede houding kan zijnen hoe het uitpakt als er helemaal geen match is.'

Yolande vertelt over het eerste koppel dat bij hen kwam. 'Twee ervaren zedenrechercheurs. Het was toeval dat ze op deze zaak werden gezet.'
Door hun manier van optreden vertrouwde de familie op de twee. 'Je zit zo stuk. Je wilt weten wat er is gebeurd, hoe het nu verder gaat.' Doordat het om zulke doorgewinterde politiemensen ging, konden ze uit het onderzoeksteam de vorderingen doorgeven. In een lezing zegt Yolande het zo: 'Ons familiekoppel was er voor ons, gaf waar mogelijk antwoorden op onze vragen en bereidde ons voorop alle onvoorstelbare situaties. Het zijn al gauw voor mij, mijn man, maar vooral ook voor mijn kinderen, twee heel vertrouwde gezichten, die een stukje zekerheid geven in ons verwoeste leven:

Na de veroordeling van Cees B. in 2001, kan de verwerking beginnen. Er wordt een boekje gemaakt:
'Nienke'. Een vrolijk boekje met haar eigen vtindertekening op de voorkant, leuke herinneringen en zachte aquarelletjes. Er komt een vlinderbank in het park.

De Schiedammer Parkmoord blijft in de publiciteit. Cees B. zou het niet gedaan hebben. Het maakt het verwerken voor Yolande en haar familie zwaar. Als inderdaad Wik H. de dader blijkt te zijn, voelt het als een slag in het gezicht. Yolande: 'We moesten het horen via de media.'

Het nieuwe team waar de familie Kleiss mee te maken krijgt, is niet bedreven in het omgaan met nabestaanden. We waren al ontsteld over de blunder van justitie en politie, maar hun optreden maakte het alleen maar erger. Ze deden het niet met opzet zo knullig, het was hun onkunde, dat weten we ook wel. Ze hadden eenvoudig de bagage niet. De nieuwe rechercheurs konden vaak geen antwoord geven op onze vragen en de leiders onderzoek en de officier van justitie lichtten hun antwoorden nauwelijks toe. Op al onze vragen kregen we te horen: Je moet ons vertrouwen, je moet ons geloven, we hebben nu de goede.' Meer informatie kwam er niet, of het moest komen van hun advocaat.

De publiciteit rond het onderzoek naar de moord op Nienke is enorm. Yolande en René stelten het erg op prijs als Frits Posthumus en minister Donner van Justitie komen. Ze drukken de familie op het hart dat het rapport dat Posthumus over de Schiedammer Parkmoord zal maken, niet in een la zal verdwijnen. Posthumus luistert heet aandachtig naar Yolande's verhaal over de verschillende ervaringen met de koppels, de leiders onderzoek en officier van justitie. Yolande pleit voor politiemensen die professioneel worden opgeleid om mensen te begeleiden. Het omgaan met nabestaanden van iemand die is vermoord, vraagt om bijzondere vaardigheden en talenten. Het pleidooi van Yolande vertaalt Posthumus in zijn rapport in de aanbeveling dat ieder korps familierechercheurs moet gaan opleiden. Maar ook een opleiding voor officieren van justitie en leiders onderzoek.

De aanbeveling van Posthumus is opgenomen in het Programma Verbetering Opsporing en Vervolging (PVOVI. In de afgelopen vier jaar hebben tientallen familierechercheurs in de korpsen hun plek gevonden. Yolande: 'ik begrijp best dat mensen niet in eerste instantie bij de politie gaan om slachtoffers en nabestaanden bij te staan. De wet handhaven en boeven vangen, daarvoor ga je bij de politie.'
De familierechercheur is in Kleiss' ogen beperkt inzetbaar.'Eén of twee zaken per jaar is emotioneel te doen. Je moet je voorstellen dat er 74 uur per dag en soms zeven dagen in de week een beroep op je wordt gedaan. De spanningen en confrontaties kunnen hoog oplopen:
Yolande Kteiss heeft met Maikel en zijn ouders de eerste exemplaren van het handboek voor de politie 'Van veel fouten, kun je veel leren in ontvangst genomen. Ze kregen het drie jaar geleden uit handen van Theo Vermeulen, teamleider Review en Cold Case team in Amsterdam en mede-onderzoeker in de Commissie-Posthumus.

Yolande weet niet hoe lang ze nog de lezingen zal houden. Ze heeft haar verhaal bewust niet op papier gezet. ik wil tot de mensen doordringen. Als ik vertel, komt het directer over. Voor mij is het belangrijk dat mensen bewust worden hoe belangrijk hun werk is. Met René heb ik een lijstje gemaakt met punten die wij belangrijk vinden en daar ga ik van uit. Ze vertelt bijvoorbeeld datje als politie maar één keer goed kan binnenkomen bij een gezin dat zoiets als zij meemaken. Dat het slappe handje en een onprofessionele houding je blokkeert. Dat je zo opknapt als je familierechercheur of de officier van justitie even belt om te vragen hoe het met je gaat.' Maar vooral dat beloftes worden nagekomen en dat er eerlijke informatie wordt gegeven.

Yolande oogt zowel strijdbaar als breekbaar. In de huiskamer en voor een zaal. Ze vertelt graag over de vrolijke Nienke en dat ze zo ook aan haar wit blijven denken. Dat het verdriet nooit weggaat, maar je ook weer positief in het leven kan staan. Zo moet het ook gaan met de lezingen die ze geeft voor politie en justitie. Het negatieve ombuigen naar iets positiefs. Het gaat erom dat je weer gelukkig wordt. Ik denk echt dat je van de dood iets moois kan maken'. Daarom is er een muziekstuk gecomponeerd.

Op 22 juni 2010 is het tien jaar geleden dat Nienke is vermoord. Dan zat Yolande met haar koor en een groot orkest in het Theater aan de Schie het stuk 'Violen voor een vlinder' uitvoeren.
Ze legt uit dat Yotande's naam in het Grieks viool betekent. 'Het is mijn - nee ons geschenk - aan Nienke'. De tachtig stemmen van het uitgebreide Promskoor Schiedam zullen de verhaallijn volgen, die Yolande ook in haar lezingen als leidraad gebruikt. 'Van de blijdschap dat er een kind wordt geboren, een vrolijk meisje dat opgroeit, de dood, de wanhoop en dat het daarna weer mooi kan worden.'

Artikel oorspronkelijk verschenen in opportuin 7 juli 2010