We hebben 124 gasten online

Videobeelden rechtspraak 8

Gepost in Strafzaken

De Amazones van Harreveld

een driedelige serie in Document van de NCRV 12, 19 en 26 april 1999 van de hand van Tom Verheul.

 Deze heeft alles mogen filmen in de justitiële jeugdinrichting waar weggelopen meisjes terechtkomen voordat ze zelfstandig gaan wonen. Van het uur dat ze opstaan tot en met het uur dat ze met tegenzin gaan slapen. En de vele crises. Bijzonder in de behandeling is de tolerantie van de hulpverleners. De meisjes mogen schelden, boos zijn en zelfs vernielen. Dat wordt allemaal niet bestraft.  (Elzeviers magazine 10-04-1999)

VERWAARLOOSDE KINDEREN ACHTER DE HEKKEN

In de Amazones van Harreveld, een documentaire over een gesloten afdeling van een jeugdinrichting, gaat het er dikwijls heftig aan toe. Toch vindt de 19- jarige Marjorie, die in de eerste aflevering uitvoerig aan bod komt, de film wel een beetje ‘soft’.

Groepsleider Tiny, klopt op de deur. ‘Ik ben het, Tiny’. Marjorie antwoordt: ‘Nou en? Ga weg’. ‘Je weet toch wel als je het moeilijk hebt wil ik ook bij je zijn’. ‘Tiny, rot op’. ‘ja meisje, ik hou van je.

Met die dialoog begint de driedelige serie. ‘De amazones van Harreveld’

Centraal in deel 1 staat Marjorie. Ze is geplaatst in de justitiële jeugdinrichtingHarreveld: een instelling voor meisjes tussen de 14 en 18 jaar, die – emotioneel verwaarloosd of mishandeld – niet meer thuis kunnen wonen. Beelden van hoge hekken en prikkeldraad benadrukkenhet geskoten karakter van Harreveld. Groepsleider Tiny:’Binnen de hekken is de wereld overzichtelijk.’ Marjorie werd misbruikt door haar pleegvader. Na het weekendverlof is het mis. Ze wil ondanks alles weer thuis wonen, bij haar pleegbroertje. De leiding keurt dat af. Ze slaat, gooit met stoelen en valt hulpverleners aan. Herhaalde malen wordt ze stevig vastgepakt en zelfs tegen de grond gedrukt. Heel wat ruitjes sneuvelen.

Drugsmokkel

Volgens documentairemaker Tom Verheul is de aanpak in Harreveld bijzonder. Afweer, agressie en vernielzucht worden zoveel mogelijk geaccepteerd en pas langzaam ingeperkt. Woprdt elders dergelijk gedrag juist bestraft, in deze inrichting ziet men agressie als enige mogelijkheid voor de kinderen om hun frustraties te uiten. Het moment dat Marjorie haar pleegvader een brief schrijft. ‘Ik haat je als ik je zie maak ik je dood’, is de ommekeer. Verheul:’Voor het eerst richtte haar agressie zich op een persoon, niet op dingen.’Bijzonder was dat Verheul ongestoord kon filmen in deze justitiële inrichting. Wel werden er tevoren afspraken gemaakt in verband met privacy en veiligheid van de gefilmden. Uiteindelijk is er in de montage niets noemenswaardig gesneuveld, vertelt hij. Maar niet alles verliep zo gladjes. Er ontstond jaloezie in de groep door de vele aandacht die Marjorie en saskia kregen. Saskia, een depressief meisje met zelfmoordneigingen als gevolg van opname in het ziekenhuis op zeer jonge leeftijd, wordt vooral in aflevering twee belicht. Verheul: ‘De andere meisjes vertellen dat ik de drugs naar binnen smokkelde. Ik werd op het matje geroepen bij de directie.’Hij werkte met onderbrekingen twee jaar aan de documentaire. Resultaat; dertig uur film. ‘Het was interessant om te onderzoeken wat er gebeurt direct na misbruik. Ik wil laten zien hoever verwaarlozing reikt, hoe sterk en diep dat kinderen kan veranderen. Maar ook: hoe enorm veel kracht en creativiteit ze hebben om eruit te komen.’In deze film geen expliciet commentaar op behandeling en beleid. De beelden moeten voor zichzelf spreken, vindt hij.

Isoleercel

In de documentaire laat Marjorie zich een injectie toedienen. Als de interviewer vraagt ’Kan je zonder?’, antwoordt ze dat ze er minder agressief en vrolijker van wordt. In een andere aflevering gaat ze vrijwillig naar de isoleercel. ‘Soms is het nodig, maar opsluiting in de isoleercel is misschien als er voldoende  kwalitatief personeel is wel te voorkomen,’ reageert Verheul. ‘Medicijnen kunnen helpen. Maar vooral in grote instellingen wordt er met pillen gesmeten.’

Marjorie was 16 jaar toen de opnames begonnen, nu 19. ‘Spijt? ‘Nee,. Ik wilde laten zien dat je zo niet met kinderen kan omgaan. Dat je kinderen zo veel verdriet aandoet.’Toch vind ze de film wel een beetje ‘soft’. Ook gedwongen medicijngebruik en opname in de isoleercel kwamen voor. In de film geen spoor daarvan, vertelde ze in een interview met Het Parool. Verheul: ‘Ik was er natuurlijk niet altijd.’Toch ontkend hij dat de film een te rooskleurig beeld schetst, zoals het dagblad veronderstelde. Dat hij niet de vrije hand zou hebben gekregen om alles te filmen, bestrijdt hij. In het psychiatrisch ziekenhuis waar Marjorie na haar 18de terechtkwam leerde ze medepatiënte Jolanda kennen. ‘Wil jij mijn moeder zijn,’vroeg Marjorie haar. Dol is ze op deze vrouw en haar vier kinderen. De laatste beelden in de film tonen een gelukkige Marjorie die haar pleegbroertje instopt. Een jaar geleden trouwden Marjorie en Jolanda. Verheul was getuige. Marjorie draagt nu niet langer de naam van haar gehate pleegvader. Ze zijn geliefden, ja beaamt ze. Wat vindt Verheul daarvan? ‘Het gaat me niet aan.’Jolanda heeft meer voor haar gedaan dan de therapeuten in Harreveld, stelt hij: onder meer het contact tot stand gebracht met de biologische vader en moeder.(TV STUDIO 12 1999)