We hebben 137 gasten online

Deel 3b Publicaties TBS

Gepost in Publicaties

Cel en tbs geëist in moordzaak Melissa Ulrich

wo 10 okt 2007, telegraaf

AMSTERDAM - De officier van justitie bij de rechtbank in Arnhem heeft woensdag vijftien jaar cel en tbs met dwangverpleging geëist tegen de 24-jarige Orleando A.. Volgens de officier heeft A. op 23 mei 2006 de 19-jarige Melissa Ulrich vastgebonden

Hulp kwam voor de kappersleerlinge te laat. Kort nadat hulpdiensten haar uit de brandende woning haalden, overleed ze.

Diezelfde dag kocht A. met de pinpas van Ulrich kleren en drugs en ging hij met een vriend feesten in Amsterdam. De officier van justitie noemde dat woensdag weerzinwekkend. Ze noemde het tegenover de nabestaanden gewetenloos dat A. blijft ontkennen en draaien met zijn verklaringen, zodat het motief onopgehelderd blijft.

A. beschuldigde diverse anderen van de moord, onder wie twee eigen vrienden en de vriend van het slachtoffer. De alibi's van deze personen kloppen echter, aldus het OM.

De raadsman van A. denkt daar anders over. Volgens de verdediging zijn er teveel losse eindjes om deze personen als verdachten uit te sluiten.

Voor A. zelf ziet het bewijs er volgens het OM slecht uit. A. beschikte over de spullen die uit de flat waren verdwenen. Hij verklaarde tijdens het luchten tegenover een informant dingen die alleen een dader kon weten en hij verklaart bovendien steeds ongeloofwaardiger, aldus het OM.

Technische sporen in de flat die Adely daar plaatsen zijn er echter geheel niet, aldus de raadsman.

Het motief blijft een raadsel. De officier schetste daarom zelf enkele mogelijke scenario's. De 24-jarige A. had een conflict met de vriend van het meisje en zou uit wraak hebben gehandeld. Of hij wilde eerst alleen inbreken in de flat van het stel op een moment dat er meestal niemand thuis was en trof onverwacht de kappersleerlinge. Dat zij met kiespijn ziek thuis was, werd haar daarom fataal.

Onderzoekers constateerden dat de jongeman een narcistische stoornis heeft waardoor hij woedend wordt bij beledigingen. Daarnaast zijn zijn geweten en inlevingsvermogen gebrekkig ontwikkeld en vertoont hij psychopathische trekjes. Volgens de officier gevaarlijk voor de samenleving en daarom goed voor tbs en een flink lange celstraf.

De raadsman pleitte voor vrijspraak van de moord en alleen een veroordeling voor het pinnen met de gestolen pinpas.

Uitspraak op 24 oktober.

Illegale tbs'ers krijgen levenslang

dinsdag 25 september 2007 |

DEN HAAG - Nederland telt tenminste achttien tot tbs veroordeelden die vanwege een maas in de wet levenslang opgesloten dreigen te blijven. Het betreft illegalen en ongewenste vreemdelingen die geen recht hebben op proefverlof en daardoor - ook als ze uitbehandeld zijn - niet kunnen terugkeren in de maatschappij. Dat bevestigt een woordvoerder van het ministerie van Justitie.

Tbs, terbeschikkingstelling, is een maatregel die opgelegd wordt om de kans op herhaling van een misdrijf te verminderen door de veroordeelde in een speciale kliniek te behandelen.

Volgens advocaat Florimond Wassenaar, die twee illegale tbs'ers bijstaat, zitten twintig tot dertig tbs'ers, die illegaal in Nederland verblijven, mogelijk levenslang vast in een kliniek. Justitie staat het niet toe dat zij met (begeleid) verlof gaan, waardoor rechters vervolgens niet in staat zijn de tbs-maatregel op te heffen.

Voorwaarde daarvoor is dat de bewoner van een kliniek heeft aangetoond dat hij geen gevaar meer vormt voor de samenleving.

De Tweede Kamer buigt zich later dit jaar over een wetswijziging met betrekking tot de illegale tbs'ers. Als de wijziging wordt aangenomen, kunnen illegale tbs'ers worden uitgewezen naar het land van herkomst, op voorwaarde dat er een uitleveringsovereenkomst is en zij daar in een 'passende voorziening' worden ondergebracht. Nu wordt uitlevering nog bemoeilijkt doordat weinig landen een met tbs vergelijkbaar behandelsysteem hebben.

Jos Poelmann, bestuurder van Forum GGZ Nijmegen, waar ook tbs-instelling de Pompekliniek onder valt, maakt zich grote zorgen over de gevolgen voor de uit te wijzen tbs'ers zelf. In veel landen loopt de geestelijke gezondheidszorg hopeloos achter, zegt hij.

Poelmann heeft veel buitenlandse klinieken bezocht en schrok van wat hij soms aantrof: ,,De forensische psychiatrie in de voormalige Sovjet-republieken is bijvoorbeeld nog middeleeuws. Mensen zitten daar in grote groepen in kooien met dikke tralies. De kwaliteit van zorg is er vér onder de maat."

Nederland stelt bij de behandeling van uitgezette illegale tbs'ers alleen de formele eis dat de voorziening in het buitenland zich moet richten op vermindering van de psychische stoornis en beperking van het recidivegevaar.

 

Seks mag in tbs-kliniek

10 augustus 2007 Telegraaf

Patiënten van tbs-kliniek Oldenkotte in de Achterhoek krijgen van hun behandelaars gelegenheid om seks met elkaar te hebben. Ook in de vraag naar condooms wordt van overheidswege voorzien.

VVD-parlementariër Fred Teeven is verbijsterd en wil opheldering van de staatssecretaris van Justitie. "Dit is te bizar voor woorden. Het kan toch niet zo zijn dat tbs'ers onderling seks hebben, de kliniek een ruimte beschikbaar stelt en ook nog eens voorbehoedsmiddelen verstrekt. Hoeveel gekker kan het nog worden rond die hele tbs"

Oldenkotte is een van de weinige tbs-inrichtingen waar mannen en vrouwen samen worden verpleegd. De leiding is op de hoogte van de onderlinge relaties en moet hiervoor groen licht geven.

De kliniek raakte afgelopen tijd vaker in opspraak. In maart schoot patiënt Paul R. zijn pistool leeg in het drukke centrum van Enschede. De 43-jarige Edith Arends vond daarbij de dood, vier anderen raakten gewond. Paul R. maakte nog gedurende zijn behandeling zijn vriendin, eveneens patiënte in Oldenkotte, zwanger.

Een woordvoerder van het ministerie van Justitie laat weten dat van de 1700 tbs'ers in ons land tussen de vijf en tien procent vrouw is. "Dan is het onontkoombaar dat verhoudingen tussen patiënten ontstaan", aldus de zegsman. Wel benadrukt hij dat uiterst zorgvuldig wordt omgegaan met relaties binnen de kliniek. "Op één afdeling is het bijvoorbeeld uit den boze. Wanneer niettemin blijkt dat behandelaars spreken van een bestendige verhouding, zitten we er bovenop. Bovendien is relatietherapie verplicht."

Afspiegeling

Justitie erkent dat stelletjes in een eigen kamer tijd krijgen 'voor zichzelf'. "Voorbehoedsmiddelen zijn beschikbaar", aldus de justitiewoordvoerder. "Bij zwangerschappen wordt naar bevinding van zaken gehandeld." Mevrouw B. Lankhaar, directiewoordvoerster van Oldenkotte, zegt: "We willen een afspiegeling vormen van de maatschappij, daar horen relaties bij."

Knagen aan Pieter Baan

Menno van Dongen in de Volkskrant, Voorkant, 18 juli 2007 (pagina 13)

Ooit gold een uitspraak van het Pieter Baan Centrum als bijna heilig, nu moeten de experts in de rechtszaal geregeld in de slag met andere deskundigen. Doet het centrum zijn werk wel goed? ‘De kern van onze rapporten wordt zelden betwist.’ Door Menno van Dongen

Jarenlang was het Pieter Baan Centrum (PBC) een onaantastbaar instituut. Als de psychologen en psychiaters in het PBC vonden dat een verdachte naar een tbs-kliniek moest, namen rechters dat oordeel vrijwel altijd klakkeloos over. Ruim 90 procent van de adviezen werd zonder veel discussie opgevolgd.

Tegenwoordig moeten experts van het Pieter Baan Centrum in de rechtszaal vaak de strijd aangaan met andere deskundigen. Steeds meer advocaten laten eigen experts onderzoek doen naar de geestestoestand van hun cliënt. Soms leidt dat tot tegengestelde conclusies.

In twee grote zaken, dit voorjaar, schoven rechters het advies van het PBC terzijde.

Een man die in 2005 in Tolbert twee kinderen van zijn vriendin vermoordde, moet naar de gevangenis en niet naar een tbs-kliniek, terwijl het PBC dat wel nodig vond.

Het verschil van mening in deze zaak draaide om de vraag of iemand toerekeningsvatbaar is als hij een moord pleegt in een vlaag van verstandsverbijstering, onder invloed van amfetaminen. Het hof vond van wel, omdat de dader besloot drugs te gebruiken terwijl hij kon weten hoe hij daarop reageert.

In de andere rechtszaak moest Richard H. uit Zoetermeer van het gerechtshof naar een tbs-kliniek. Het PBC had anders geadviseerd, omdat het geen verband zag tussen zijn persoonlijkheidsstoornis en de daad: de moord op zijn vrouw en kinderen. Ook dat zagen de rechters anders.

Dan was er in 2005 nog het tragische sterfgeval van Melanie Sijbers in Geldrop. De dader, Peter H., had zes jaar eerder in een tbs-kliniek gezeten vanwege verkrachtingen, maar hij werd vrijgelaten omdat het PBC in 2001 de kans ‘verwaarloosbaar klein’ achtte dat hij opnieuw in de fout zou gaan. Dat deed H. toch. Hij verkrachtte en doodde Sijbers.

Doet het Pieter Baan Centrum zijn werk wel goed?

Jawel, zeggen rechters. Adviezen van het PBC worden hoog aangeslagen. Als juristen tot een andere conclusie komen, is dat een kwestie van interpretatie. Daar moet niet opgewonden over worden gedaan. Psychologie is geen wiskunde, niets is helemaal zeker.

Rechters komen met een andere verklaring voor de discussie over de kwaliteit van het PBC. Volgens Rosa Jansen, vicepresident van de rechtbank in Utrecht, is de cultuur in de rechtszaal veranderd naar aanleiding van de zogenoemde Schiedammer Parkmoord. Een onschuldige man werd ervoor veroordeeld. Pas jaren later bleek dat een ander het had gedaan.

Jansen: ‘Rechters willen geen fouten maken en vragen deskundigen vaker in de rechtszaal hun rapport toe te lichten. Sommige deskundigen klagen dat ze steeds minder toekomen aan hun onderzoeken. Daarom experimenteren we bij de Utrechtse rechtbank sinds kort met een beeld- en geluidsverbinding met het NFI, het Nederlands Forensisch Instituut. Ook andere rechtbanken houden zulke proeven.

‘Ik denk dat het PBC goed werk levert en verdachten uitgebreid onderzoekt. Hun adviezen zijn heel compleet. Natuurlijk kijken we wel kritisch naar elk rapport. Dat is onze taak.’

Lang niet alle verdachten komen bij het Pieter Baan Centrum terecht. Als er aanwijzingen zijn dat een verdachte gestoord is, krijgt hij in het huis van bewaring enkele keren bezoek van een psychiater en/of een psycholoog. Doorgaans is dat voldoende.

Alleen in geruchtmakende en ingewikkelde zaken is meer onderzoek nodig. Ruim tweehonderd verdachten worden jaarlijks naar het PBC in Utrecht gestuurd voordat ze terechtstaan.

Zeven weken lang wordt een verdachte onder de loep genomen. Onderzoekers praten met hem, voeren psychologische testen uit en bestuderen zijn medische gegevens en het strafdossier. Een maatschappelijk werker bezoekt familieleden en bekenden van de verdachte.

De verdachten verblijven weinig op hun cel. Alles wat ze in het PBC doen, wordt geobserveerd – zelfs onderlinge voetbalwedstrijden.

Wat zegt zo’n partijtje voetbal eigenlijk? Best veel, als je het plaatst in de context van andere bevindingen van de onderzoekers, stelt Erik Heijdelberg. Hij is algemeen directeur van het Nederlands Instituut voor Psychiatrie en Psychologie (NIFP), waarin het PBC onlangs is opgegaan.

Heijdelberg: ‘Je kunt veel afleiden uit gedrag tijdens het voetballen. Kan iemand tegen zijn verlies? Speelt hij met anderen samen? Accepteert hij gezag? Dat zegt iets over hem.’

Na zeven weken meldt het PBC aan de rechter of een verdachte gestoord is en of hij mede onder invloed daarvan een delict heeft gepleegd. Als hij geheel toerekeningsvatbaar is, ligt een gevangenisstraf voor de hand. Als dat niet zo is moet hij – vaak na een celstraf – naar een tbs-kliniek. Dat is niet bedoeld als straf, maar als bescherming voor de maatschappij, en om de verdachte de kans te geven na behandeling terug te keren in de samenleving.

Heijdelberg gelooft in de onderzoeksmethoden van het PBC. ‘We kunnen met een heel grote mate van waarschijnlijkheid aangeven wat er met iemand aan de hand is en wat er moet gebeuren.’

Hij krijgt steun van de Rotterdamse hoogleraar forensische psychiatrie Hjalmar van Marle, die van 1990 tot 1996 geneesheer-directeur was van het PBC. ‘De observaties in de kliniek zijn niet te betwisten. Op de onderzoeksmethode valt geen kritiek uit te oefenen.’

Sommige psychologen denken daar anders over. Een van hen is de Maastrichtse hoogleraar forensische psychologie Corine de Ruiter. Ze is niet enthousiast over de onderzoeksmethoden van het PBC. Die zijn volgens haar niet aangepast aan de tegenwoordige wetenschappelijke inzichten.

De Ruiter hamert al jarenlang op het gebruik van gestandaardiseerde richtlijnen, waarmee je relatief nauwkeurig kunt voorspellen of iemand opnieuw een misdrijf zal plegen. Die richtlijnen, zoals checklists, zijn volgens haar te lang genegeerd.

De hoogleraar vindt dat de kliniek te veel vertrouwt op klinische observaties. Mensen die zeven weken op zo’n plek worden opgesloten, gedragen zich volgens haar onnatuurlijk. ‘Er is nog een risico: in de sector lopen veel professionals rond die er vanuit gaan dat iedereen die naar een kliniek komt, gestoord is. Dat speelt vooral bij klinische observatie, zoals in het PBC.’

De Leidse hoogleraar rechtspsychologie Peter van Koppen is nog kritischer. ‘Het PBC moet oordelen over de psychische toestand van iemand tijdens een misdrijf dat hij maanden daarvoor zou hebben gepleegd. En daar ook nog een causale relatie tussen leggen. Daar kun je niets zinnigs over zeggen.’

Zijn collega De Ruiter vindt dat het wel kan. ‘Ik doe veel contra-expertises, steeds meer. Ik heb het zo druk dat ik de verzoeken van advocaten en rechters niet aankan.’

De Ruiter sprak onder anderen met Marianne van der E., die is veroordeeld tot zes jaar celstraf en tbs voor de moord op twee mannen in het Friese Anjum. De voormalige pensionhoudster ontkent alles en wil uit de tbs-kliniek.

De Ruiter komt ook in deze zaak tot een andere conclusie dan het PBC. ‘Ze heeft geen psychische stoornis. Het PBC vindt van wel, maar onderbouwt dat niet. Dat is schokkend.’

De Alkmaarse advocaat Joe de Goeij heeft vergelijkbare ervaringen. Hij staat ruim honderd tbs’ers bij en voert namens hen vaak een moeizame strijd tegen het PBC.

De Goeij is erg begaan met de zaak van de Marokkaan Bensaïd N. uit Tilburg. Deze man zit sinds 1994 vast omdat hij zijn vrouw met de platte kant van een hakbijltje op het hoofd sloeg. Vanwege deze poging tot doodslag kreeg hij een jaar celstraf en tbs met dwangverpleging.

‘Bensaïd zit gezien de aard van de beschuldiging tegen hem heel lang vast. Zijn tbs-behandeling zou geen succes hebben. Maar dat is onzin. Hij is niet gek en niet gevaarlijk. Meerdere hoogleraren bevestigen dat.’

Een van de experts die De Goeij inschakelde, is de gezaghebbende hoogleraar transculturele psychiatrie Joop de Jong. Hij oordeelde in 2003 dat de Marokkaan in het PBC ten onrechte is beoordeeld naar westerse maatstaven. Daardoor lijkt hij gek, terwijl hij het niet is.

De Jong laat geen spaan heel van het PBC-rapport. De diagnose van de stoornis is volgens hem onhoudbaar en de inschatting dat hij vaker in de fout zal gaan is niet onderbouwd. Hij adviseert – evenals De Ruiter – de tbs-behandeling te beëindigen.

Toch volharden de rechters in hun oordeel. Bensaïd N. moet in de kliniek blijven omdat ze meer geloof hechten aan het oordeel van het PBC, omdat hij daar langduriger is onderzocht.

Inmiddels dreigt N. op een longstayafdeling te belanden, waar kansloze tbs’ers zitten. Hij heeft met succes een nieuwe contra-expertise aangevraagd maar justitie weigert hem te laten onderzoeken door een transculturele psycholoog, een specialist in het onderzoeken van allochtonen.

N., een voormalig journalist, heeft geen vertrouwen meer in ‘gewone’ psychologen. Hij heeft een kort geding aangespannen tegen de Staat der Nederlanden. Het dient komende dinsdag, 24 juli.

Het PBC wil niet reageren op individuele zaken. Directeur Heijdelberg benadrukt dat advocaten er tegenwoordig alles aan doen om het advies van het PBC aan te vechten. Dat heeft volgens hem te maken met de invoering van de de gevreesde longstayafdelingen in tbs-klinieken – waar sommige patiënten nooit meer uitkomen.

‘Advocaten blijven maar contra-expertises aanvragen. Dat begrijp ik heel goed. Ze doen alles voor hun cliënten, die koste wat kost niet naar de longstay willen.’

Heijdelberg vindt het jammer dat advocaten en hoogleraren zo veel kritiek hebben op het PBC. Volgens hem moet je de juridische strijd over de adviezen van zijn instituut niet beoordelen als een soort voetbalwedstrijd. ‘Sommige mensen zien het helaas zo dat in de ene rechtszaak het PBC wint, en in de andere De Ruiter. Zelf vinden we dat niet zo interessant. De rechter moet die afweging te maken. De kern van onze rapporten wordt zelden betwist.’

De kritiek op het PBC is volgens hem achterhaald. ‘We hebben tot een paar jaar geleden inderdaad te weinig gereageerd op vragen en kritiek van buiten. Maar dat is veranderd.’

Het NIFP, waarvan het PBC sinds kort onderdeel is, heeft nieuwe mensen aangenomen en de banden met universiteiten aangehaald. Het instituut doet nu ook zelf wetenschappelijk onderzoek. Critici vinden dat de veranderingen niet snel genoeg gaan, maar dat is volgens Heijdelberg goed te verdedigen. ‘We kunnen niet vooroplopen in wetenschappelijke inzichten. Onze methoden moeten vaak in de praktijk zijn toepast en heel betrouwbaar zijn.’

Critici vinden dat het PBC ondanks de veranderingen een monopolist blijft, die adviezen geeft die moeilijk zijn aan te vechten. Zeker wanneer zo’n advies niet of nauwelijks wordt onderbouwd. Daarom pleiten ze voor de oprichting van een tweede onderzoeksinstituut waar verdachten langdurig onderzocht kunnen worden.

‘Nu worden onze contra-expertises te makkelijk van tafel geveegd’, zegt advocaat Willem Anker. ‘Het PBC staat in de rechtszaal met 5-0 voor, omdat ze een verdachte zeven weken observeren.’

Ook rechter Jansen is voor zo’n instituut. ‘Voor monopolisten ligt gemakzucht op de loer. Dat geldt ook voor het PBC. Ze moeten scherp blijven.’

Hoogleraar Van Marle zou concurrentie toejuichen. ‘Dan kun je eindelijk een eerlijke vergelijking maken tussen het PBC en anderen. Ze zijn een te makkelijk slachtoffer van populistische kritiek.’

Heijdelberg van het PBC is geen principieel tegenstander van een tweede instituut, maar hij betwijfelt of dat nodig is. ‘Er zijn nu al goede contra-expertises mogelijk. Niet het hele onderzoek hoeft te worden overgedaan. Het gaat om aanvullend onderzoek. Als je een tweede instelling in het leven roept, loop je het risico dat we een soort wedstrijd krijgen tussen instituten. Daar is niemand bij gebaat.’

Copyright: de Volkskrant

Langstzittende tbs'er moet meer vrijheid krijgen'

Uitgegeven op dinsdag 26 juni 2007 om 14:49:47, bijgewerkt om 15:55:18

(Novum) - De langstzittende tbs'er van Nederland moet meer vrijheid kunnen krijgen. Dat heeft de rechtbank in Den Bosch dinsdag betoogd in een zitting waarin de tbs van Theo H. met een jaar werd verlengd. De terbeschikkingstelling werd verlengd omdat H. een pedofiel zou zijn. Ook zou de 64-jarige man nog steeds een persoonlijkheidsstoornis hebben.

De rechtbank wilde de tbs niet langer maken dan een jaar omdat de belangen van H. zwaarder wegen nu de tbs al 47 jaar duurt. Daarnaast is de duur van de verlenging niet langer omdat voor de tbs'er een ander verblijf wordt gezocht.

Theo H. zit sinds 2003 in de zogenoemde longstay van de Pompekliniek in Nijmegen, maar die gaat dicht. Hoewel de kliniek wordt gesloten, vindt de rechtbank dat de tbs'er ook recht heeft op iets meer vrijheid. Advocaat Wim Anker zoekt naar mogelijkheden om zijn cliënt H. onder te brengen in Hoeve Boschoord of een voorziening voor begeleid wonen in Venray.

Anker hoopt binnen twee à drie jaar de tbs opgeheven te krijgen, maar pleit niet voor een totale invrijheidsstelling. "Mijn cliënt moet wel een verblijfssituatie hebben waarin er controle, toezicht en begeleiding is. Dat heeft hij zelf ook toegegeven", licht de raadsman toe. "Het gaat ook om het psychologisch effect. Mijn cliënt wil na 47 jaar af van het tbs-stempel". Verdachten met tbs kunnen alleen onder begeleiding op verlof. Zonder terbeschikkingstelling mogen ze onbegeleid op verlof maar met een enkelband.

De man is veroordeeld voor het plegen van ontucht met minderjarigen. De tbs van H. is sinds 1960 telkens verlengd. Hij was 17 jaar toen hij werd veroordeeld voor de aanranding van een 11-jarig meisje. Hij wordt ervan verdacht tijdens proefverloven een 6-jarig meisje te hebben aangerand en twintig jaar geleden een 4-jarig meisje te hebben gegijzeld.

Verlof tbs'er afhankelijk van relatie met familie

dinsdag 19 juni 2007 |

DEN HAAG - Tbs-klinieken gaan vanaf komend najaar onderzoeken of gedetineerden een stabiele relatie hebben met hun partner, familie en vrienden. Is die relatie ernstig verstoord, dan mag de tbs'er mogelijk niet met verlof. Daardoor wordt voorkomen dat tbs'ers opnieuw de fout ingaan.

Het besluit om iemand met verlof te sturen, is nu nog vooral afhankelijk van observaties en onderzoeken. Met een nieuw instrument, ontwikkeld door de Van Mesdag-kliniek en de Rijksuniversiteit Groningen, is het mogelijk om te kijken hoe een tbs'er zich verhoudt met zijn naasten.

Volgens Petra de Maar, communicatiemedewerker bij de Van Mesdag-kliniek, plegen tbs'ers vaak een misdrijf in stressvolle situaties, bijvoorbeeld omdat ze geen goede relatie hebben met hun partner of ouders. ,,Iemand kan bijvoorbeeld te hoge eisen stellen die een ander niet waar kan maken. Dat levert stress op en niet iedereen kan daar goed mee omgaan", legt De Maar uit.

Door het sociale netwerk van de tbs'er in kaart te brengen kunnen de behandelaars beter inschatten of tijdens een verlof die stress opnieuw de kop op zal steken. Door die extra kennis kunnen therapeuten de behandeling van de tbs'er bovendien verbeteren.

De Maar benadrukt dat van de 'sociale netwerkanalyse' geen wonderen mogen worden verwacht. ,,Menselijk gedrag is niet altijd voorspelbaar. Elke patiënt heeft andere problemen. Sommigen hebben helemaal geen last van stress door relaties."

De Maar ziet het nieuwe instrument dan ook vooral als een aanvulling op bestaande methodes. ,,Hoe meer je weet, hoe beter het is."

Onrust

Tbs'ers die tijdens hun verlof opnieuw misdrijven plegen, hebben de laatste jaren voor veel onrust gezorgd, zowel in de samenleving als in de politiek. Nog in maart van dit jaar schoot een 29-jarige tbs'er in het centrum van Enschede een 44-jarige vrouw dood. Minister Hirsch Ballin van Justitie kondigde in februari aan dat hij tbs'ers die op begeleid verlof zijn een knieslot om wil doen, dat blokkeert als iemand de benen neemt.

Elk jaar krijgen 160 tot 200 criminelen van de rechter dwangverpleging opgelegd, omdat zij tijdens hun daad ontoerekeningsvatbaar waren. Per jaar komen er 60 tot 70 tbs'ers na behandeling vrij. Ook onder vrijgekomen tbs'ers is de recidive groot: negentien procent komt binnen twee jaar na vrijlating opnieuw in aanraking met justitie, blijkt uit cijfers uit 2006. Daarbij gaat het niet om relatief onschuldige delicten, maar misdrijven waar een gevangenisstraf van vier jaar of meer op staat.

Jeugd-tbs jongen van twaalf

door Roy Touker. de stentor 25 april 2007

IJSSELMUIDEN/ZWOLLE - De rechtbank in Zwolle heeft een twaalfjarige jongen uit IJsselmuiden veroordeeld tot plaatsing in een jeugdinrichting.

De jongen kreeg de jeugd-tbs dinsdag opgelegd voor drie ontucht- dan wel verkrachtingszaken. Jeugd-tbs is een maatregel die doorgaans wordt opgelegd aan jongeren tot 23 jaar die zich schuldig hebben gemaakt aan een delict, waarop in het volwassenenstrafrecht vier jaar celstraf of meer staat. Gezien de minderjarigheid van de IJsselmuidenaar werd zijn strafzaak twee weken geleden door de rechtbank achter gesloten deuren behandeld. De officier van justitie legde de jongen de ontuchtzaken ten laste vanaf het moment dat hij twaalf jaar oud was. Mogelijk heeft hij zich ook op jongere leeftijd aan zedendelicten schuldig gemaakt, maar personen jonger dan twaalf jaar kunnen niet strafrechtelijk vervolgd worden. De jongen vergreep zich aan twee jongens onder de twaalf jaar en aan een twaalfjarige. Het seksuele misbruik van de drie strekte zich uit van mei 2005 tot september vorig jaar. De jeugdige dader heeft volgens psycholoog en psychiater een gebrekkige ontwikkeling van de geestesvermogens en kampt met een obsessieve preoccupatie ten aanzien van seks. Naar de mening van de deskundigen is hij verminderd toerekeningsvatbaar. Omdat de kans op herhaling van het door hem vertoonde gedrag groot is, achten de deskundigen een behandeling in een zogenaamde gesloten setting noodzakelijk. Net als de deskundigen is de rechtbank van mening dat de jonge IJsselmuidenaar intensieve behandeling nodig heeft. Een zogenaamde PIJ-maatregel of jeugd-tbs duurt op zijn minst twee jaar en kan tot zes jaar duren. Doorgaans wordt de maatregel opgelegd aan jongeren vanaf zestien jaar, maar bij zware delicten en een grote kans op recidive ook aan nog jongeren. Nederland telde vorig jaar 500 jeugd-tbs'ers.

Feitenoverzicht jeugd-tbs

vrijdag 16 maart 2007 de Stentor

RIJSWIJK (ANP) - Een 16-jarige jeugd-tbs'er is donderdag aangehouden omdat hij een vrouw zou hebben aangerand tijdens onbegeleid verlof. Hieronder volgt een feitenoverzicht over jeugd-tbs.

- Jeugd-tbs zoals het in de volksmond wordt genoemd, is geen officiële term. De PIJ-maatregel is de officiële benaming en dit is de maatregel voor plaatsing in een inrichting voor jeugdigen. Deze maatregel kan worden opgelegd door de rechtbank wanneer een minderjarige verdachte van een misdrijf psychisch niet in orde is.

- Het doel is de jongere te behandelen aan zijn of haar stoornis en om hem of haar voor te bereiden op terugkeer in de maatschappij.

-Hierdoor lijkt het op tbs voor volwassenen, maar de PIJ-maatregel kan ook worden opgelegd voor lichtere delicten dan waar tbs voor wordt opgelegd.

- Heeft de jeugdige dader een zedenmisdrijf of geweldsdelict begaan, dan kan de PIJ-maatregel met twee jaar worden verlengd. Als de jeugdige tijdens het plegen van het misdrijf psychisch niet in orde was dan kan de maatregel met nog twee jaar verlengd worden. De maatregel duurt dus maximaal zes jaar.

- Bij langlopende jeugd-tbs is proefverlof mogelijk. Dit betekent dat een jongere voor een langere periode zelfstandig gaat wonen. Begeleid verlof is op verlof voor een korte periode, bijvoorbeeld een dag, met een begeleider en onbegeleid houdt in zonder begeleider.

- Wanneer een jongere van zestien of zeventien jaar een volwassen indruk maakt dan kan de rechter besluiten om het volwassenenrecht toe te passen. In dat geval kan aan een jongere tbs opgelegd worden. Hierdoor kan de jeugdige langer worden behandeld.

'Jeugd-tbs' is geen tbs

door Floor Ligtvoet. vrijdag 16 maart 2007 | 17:14 | Laatst bijgewerkt op: woensdag 05 december 2007 | 13:31in de stentor

DEN HAAG (GPD) - Een 16-jarige jongen uit een jeugdinternaat randde de afgelopen week een jonge vrouw aan tijdens onbegeleid verlof. De rechter had hem eerder een zogenoemde PIJ-maatregel (Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen) opgelegd. Wat houdt dat eigenlijk in?

Enkele honderden jongeren met worden op last van de rechter voor hun gedrags- en opvoedingsproblemen behandeld in een jeugdinrichting. In de volksmond heet dit jeugd-tbs, maar dat is volgens Ido Weijers onterecht. ,,Het is niet met tbs te vergelijken'', zegt de Utrechtse bijzonder hoogleraar jeugdrechtspleging.

Waarom niet?

,,Niet alleen jonge mensen tussen de 12 en 18 jaar die aan een ernstige psychiatrische stoornis lijden en ontoerekeningsvatbaar zijn, krijgen een PIJ-maatregel(Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen). Het zijn ook jongeren met alleen opvoedings- of aanpassingsproblemen. Voorwaarde is dat er een link is tussen hun persoonlijke problemen en hun misstap.

Wie bepaalt dat?

,,Twee gedragsdeskundigen onderzoeken de jongere en brengen daarvan verslag uit bij de rechter. Daarin staat of zij een PIJ geschikt vinden.''

Volwassen tbs'ers hebben vaak de meest gruwelijke misdrijven begaan. Geldt dat ook voor PIJ-jongeren?

,,Nee, die hebben zich lang niet altijd schuldig gemaakt aan moord of doodslag. Dat zijn er hooguit tien tot elf per jaar. De overgrote meerderheid dus niet.''

Moeten PIJ'ers net als tbs'ers eerst hun celstraf uitzitten voor ze behandeld worden?

,,Nee, de jeugdrechter kan hen celstraf opleggen, of een PIJ-maatregel, maar niet allebei. Jeugddetentie duurt maximaal twee jaar. Een PIJ-maatregel is in principe ook voor twee jaar maar kan verlengd worden tot maximaal zes jaar.

Komt er iets terecht van die behandeling?

,,In de praktijk helaas vaak te weinig. De behandeling is verre van optimaal. Dat moet sterk worden verbeterd. Er zijn gelukkig plannen om PIJ'ers straks intensiever te begeleiden, door groepen te verkleinen en begeleiders beter te scholen.

Schiet een jonge crimineel wel iets op met een PIJ-maatregel in plaats van celstraf?

,,Dat mogen we hopen. Ze krijgen meestal wel een regelmatiger leven. Ook gaan ze langere tijd naar school. Dat deden ze daarvoor niet altijd. Verder worden hun sociale vaardigheden getraind en wordt er een persoonlijk behandelplan opgesteld. Dat laatste gebeurt in de jeugddetentie niet.''

Mogen jonge criminelen met persoonlijke problemen net als tbs'ers op verlof?

,,Ja, begeleid én onbegeleid. Maar daarmee houdt de vergelijking ook weer op. Ik verwacht niet dat jongeren straks zoals tbs'ers een bewaker mee krijgen op verlof. Dat zou ook onterecht zijn, de delicten die ze hebben gepleegd zijn doorgaans veel minder ernstig.''

En de 16-jarige jongen die deze week tijdens een onbegeleid verlof een vrouw aanrandde?

,,Dat lijkt mij extreem geval, een hoge uitzondering.''

Veel ontsnappingen jeugd-tbs'ers

dinsdag 30 januari 2007 | 07:54 | Laatst bijgewerkt op: dinsdag 30 januari 2007 | 09:54

DEN HAAG (ANP) - Vorig jaar zijn er tachtig van de 600 jeugd-tbs'ers ontsnapt. Vier van hen zijn nog altijd voortvluchtig. De ontsnappingen zijn niet bekendgemaakt. Het gaat hier om jongeren die wegens een ernstig vergrijp in een inrichting zijn geplaatst.

Een woordvoerder van het ministerie van Justitie bevestigde dinsdag het aantal ontsnappingen en het aantal personen dat nog steeds voortvluchtig is. Dit naar aanleiding van een bericht in AD.

De woordvoerder tekende aan dat het in een deel van de tachtig gevallen gaat om jeugd-tbs'ers die niet terugkeerden van tijdelijk verlof. In de andere gevallen gaat het om daadwerkelijke ontsnapping uit de inrichting. Precieze cijfers hierover had de woordvoerder niet voorhanden.

Volgens de krant leidden de ontsnappingen tot ten minste twee delicten. Een ontsnapte jongere uit Alkmaar pleegde twee gewapende overvallen op juweliers.

Het aantal ontsnappingen onder jeugdige tbs'ers ligt veel hoger dan onder volwassen tbs'ers. Van die laatste groep ontsnapten er vorig jaar veertig, op een totaal van 1400.

De Tweede Kamerleden Wolfson (PvdA) en Çörüz (CDA) kondigen in AD aan de minister van Justitie opheldering te vragen over de kwestie

Tante verborg tbs'er dagenlang op zolder

di 05 dec 2006, telegraaf

AMSTERDAM - Een tante heeft de zeer gevaarlijke tbs'er Hendrik M. dagenlang verborgen gehouden op de zolder van haar woning. De politie hield de gevluchte zedencrimineel gisterochtend aan in haar huis in Brunssum.

De 30-jarige man werd door rechercheurs gevonden na een tip. Daarmee kwam een eind aan een wekenlange klopjacht. De tante probeerde aanvankelijk de politie om de tuin te leiden, door te zeggen dat haar neef niet bij haar was. Agenten mochten best 'in het huis rondkijken'.

Trap weggehaald

"Toen de rechercheurs gisterochtend naar de zolder klommen, zagen zij iets bewegen", zegt Desiree Leppens van het landelijk parket. "Onmiddellijk hebben ze de zoldertrap weggehaald en om assistentie gevraagd."

Nadat een politiehond in de woning arriveerde werd opnieuw actie ondernomen. "De rechercheurs hebben naar de zolder geroepen: 'Meneer M., we denken dat u daar boven verstopt zit. Als u daar bent, komt u dan naar beneden. Anders sturen we de hond naar boven'. Daarop klom meneer naar beneden. Hij heeft zich niet verzet tegen zijn aanhouding", aldus justitie.

De politie vermoedde al langer dat de tbs'er mogelijk bij familie of kennissen ondergedoken zat. De afgelopen weken werden op diverse plekken in het land huiszoekingen verricht. Dat gebeurde onder andere in Hoorn en in een woning in het Limburgse dorp Obbicht.

Ook werden grootscheepse zoekacties verricht op het station van Breda in het winkelcentrum Zuidplein in Rotterdam. Hoe lang hij bij zijn tante op zolder heeft gelogeerd, kan justitie niet zeggen.

Justitie zegt nog te onderzoeken of de tbs'er gedurende zijn vlucht misdrijven heeft gepleegd. Tot gisteren waren daar geen aanwijzingen voor.

De tbs'er ontsnapte op 15 november tijdens een begeleid bezoek aan een begraafplaats in Heerlerheide, toen hij het graf van zijn opa bezocht. Hij werd behandeld in tbs-kliniek De Kijvelanden in Poortugaal.

 

TBS twee jaar verlengd in Bennekomse bijlenmoord

vr 24 nov 2006, telegraaf

AMSTERDAM - De rechtbank in Arnhem heeft vrijdag de tbs-behandeling van de 28-jarige E. van R. met twee jaar verlengd. De vrouw vermoorde in 1996 een dag voor haar achttiende verjaardag haar vader en stiefmoeder met een bijl

Advocaat Cees Korvinus van Van R. pleitte twee weken geleden voor verlenging van de behandeling met een jaar, wegens de vooruitgang die de vrouw heeft geboekt in haar behandeling. Volgend jaar zou de rechtbank dan eventueel kunnen overwegen de tbs-verpleging voorwaardelijk op te heffen.

De rechtbank heeft echter de conclusies overgenomen van de behandelaars uit de Van der Hoevenkliniek in Utrecht, die stellen dat intensieve behandeling nog zeker twee jaar nodig is. Het is niet uit te sluiten dat de vrouw zonder behandeling betrokken kan raken bij nieuwe agressieve delicten.

De dubbele moord uit 1996 staat bekend als de Bennekomse bijlenmoord. De moord op de 47-jarige vader en 44-jarige stiefmoeder van Van R. werd pas na twee dagen ontdekt. In het huis in de bossen van Bennekom werden de twee kinderen van het echtpaar, van 1 en 3 jaar, verhongerd en met uitdrogingsverschijnselen gevonden.

Van R. had voorafgaand aan de moord jarenlang met de plannen rondgelopen. Zij kwam tot haar daad nadat zij haar toenmalige vriend had verteld dat zij was misbruikt door haar vader. Uitvoerig psychologisch onderzoek heeft daarvoor nooit bewijzen geleverd. Van R., die enig kind was, voelde zich verwaarloosd door haar gescheiden ouders, en bleek sterk verminderd toerekeningsvatbaar.



Ontsnapte tbs'er heeft extreem geweldsverleden

dinsdag 21 november 2006 Robbert de Witt in Elsevier

Hendrik Muller, de nog steeds spoorloze tbs'er, is meer dan tien keer veroordeeld voor mishandeling en verkrachting, en heeft een serieuze alcoholverslaving.

Hendrik Muller
De nog steeds spoorloze tbs'er Hendrik Muller heeft een extreem gewelddadig verleden

Hendrik Muller kwam als tiener al in aanraking met justitie wegens diefstal, zo blijkt uit dossiergegevens die het AD vandaag heeft gepubliceerd.

Mishandeling
Sinds zijn jeugd heeft de inmiddels 30-jarige Muller een dik dossier met zware geweldsdelicten opgebouwd.

Dat gebeurde voor het laatst in 2002, toen hij werd veroordeeld voor de mishandeling en verkrachting van een vrouw. Nadat hij haar urenlang en verschillende keren had verkracht, zou hij haar huis hebben leeggestolen.

Muller kreeg hiervoor twee jaar cel en tbs, waarvoor hij naar de Rotterdamse tbs-kliniek De Kijvelanden ging. Daar werd hij behandeld voor zijn alcoholverslaving en kreeg hij medicijnen om zijn seksuele driften te onderdrukken. Die heeft hij nu al sinds zijn ontsnapping in Heerlen niet gekregen.

Dubbelganger
Het Openbaar Ministerie (OM) liet vorige week donderdag na berichten in de Duitse media weten dat er een grote kans bestaat dat de 'extreem gewelddadige' Muller opnieuw in de fout gaat. Een dag ervoor, direct na zijn ontsnapping, werd Muller door justitie nog 'ongevaarlijk' genoemd.

Intussen is Muller al zes dagen spoorloos. Afgelopen vrijdag dacht de Limburgse politie hem na een anonieme tip te kunnen pakken, maar het bleek om een 'lookalike' te gaan.

Ook deze man had lang haar tot op zijn schouders en drie tranen onder zijn oog getatoeëerd. De dubbelganger eist nu een schadevergoeding van de politie.

'Zedendelinquenten al langer chemisch gecastreerd'

dinsdag 07 november 2006 de stentor

7 NOVEMBER 2006 - HAARLEM (GPD/Novum) - Zedendelinquenten in tbs-klinieken krijgen al lang injecties om hun seksuele driften te onderdrukken. Dat zegt psycholoog Daan van Beek van de Utrechtse Van der Hoeven Kliniek in het tijdschrift Intermediair.

Hij reageert daarmee op uitspraken van politici die vinden dat zedendelinquenten chemisch moeten worden gecastreerd voordat ze op verlof gaan.

Patiënten krijgen de injecties in principe alleen als ze ermee instemmen. Maar volgens Van Beek is die instemming theoretisch, want wie weigert, mag nooit meer op verlof.

Het gaat om middelen die de aanmaak van het hormoon testosteron vrijwel stilleggen, waardoor de seksuele lust verdwijnt. De Van der Hoeven Kliniek heeft het beleid een paar jaar geleden ingevoerd na commotie in de samenleving vanwege ontsnapte tbs'ers die de fout ingingen. Na recente incidenten laaide de discussie weer op. Volgens Van Beek gebruiken andere tbs-klinieken de middelen ook.

Rik van Lunsen, hoofd van de afdeling seksuologie van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam, denkt dat chemische castratie geen garantie biedt. ,,Seksuele impulsen worden weliswaar sterk geremd, maar vaak is agressiviteit een veel belangrijker onderdeel van het afwijkende gedrag dan het seksuele verlangen. Die agressiviteit blijft.''

Joost Eerdmans van EénNL is blij dat tbs-klinieken al chemische castratie toepassen, maar vindt dat dit wettelijk moet worden geregeld. ,,Wij vinden dat in de wet moet komen te staan dat pedo's in alle tbs-instellingen alleen met verlof mogen als ze chemisch gecastreerd zijn.''

Steeds meer tbs'ers opnieuw in de fout

donderdag 21 september 2006 Robbert de Witt in Elsevier

De laatste jaren is het aantal tbs'ers dat na vrijlating weer een zwaar misdrijf begaat sterk gestegen. Bijna 20 procent pleegt binnen twee jaar opnieuw een zwaar misdrijf.

Dat is de belangrijkste conclusie van een rapport van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatie Centrum (WODC) van het Ministerie van Justitie. Nadat het aantal recidivisten in de jaren tachtig en negentig steeds was gedaald, begon het de afgelopen vijf jaar weer te stijgen

Wel ligt het totale aantal recidivisten nog onder het niveau van 1994. De cijfers gaan over een groep tbs'ers die tussen 1999 en 2003 uit een kliniek zijn ontslagen.

Maatschappelijke veiligheid
Volgens het WODC is het aantal herhalingsplegers in de jaren tachtig en negentig afgenomen doordat vermogensdelinquenten (diefstal, inbraak, fraude) steeds minder vaak tbs opgelegd kregen. Deze groep valt gemiddeld vaker in herhaling dan bijvoorbeeld zedendelinquenten.

Daarnaast werden in de jaren tachtig de vrijlatingsvoorwaarden verscherpt vanwege de maatschappelijke veiligheid. Alleen tbs'ers die een kleine kans hadden in herhaling te vallen, werden gemakkelijk ontslagen.

Inmiddels zijn ook de zwaardere gevallen aan het einde van de opgelegde behandelperiode gekomen. Deze 'verlate' ontslagen zorgen ook voor de huidige piek zegt het rapport.

Moeilijk behandelbaar
Door het verscherpte beleid hebben de zware gevallen tegenwoordig een kleine kans op ontslag (lees Kabinet: Meer plaatsen onhandelbare tbs'ers). Vaak worden zij voor onbepaalde tijd naar de 'long stay' geplaatst. Het huidige patiëntenbestand is dus moeilijker behandelbaar dan twintig jaar terug.

Het WODC zegt niets over de invloed van de tbs-behandeling op het gestegen aantal recidivisten. Eén keer per vijf jaar worden cijfers over tbs'ers bekend gemaakt door het Ministerie van Justitie.

Jeugd-tbs’er verkracht jongen in inrichting

LOEK MULDER in AD donderdag 20 april 2006

GRONINGEN - Een 23-jarige jeugd-tbs’er heeft binnen de muren van de jeugdinrichting Het Poortje in Groningen een minderjarige gedragsgestoorde jongen verkracht. Het 16-jarige slachtoffer zou al langere tijd door de verdachte worden geterroriseerd, zonder dat de leiding van Het Poortje ingreep. De verdachte heeft het misbruik erkend.

Het incident had in december plaats. Volgens zijn advocaat Liesbeth Poortman durfde de jongen uit angst voor zijn belager er niet over te vertellen. Onlangs deed hij toch aangifte.

De jongen heeft een autistische stoornis en is door de kinderrechter uit huis geplaatst, omdat hij daar niet was te handhaven. Wegens plaatsgebrek op een andere afdeling kwam hij in Het Poortje terecht tussen strafrechtelijk veroordeelde jongeren. Volgens advocaat Poortman nam Het Poortje daarmee een groot risico. ,,Het is vragen om moeilijkheden,’’ zegt ze.

,,Zeker nu we weten dat op die afdeling ook jeugd-tbs’ers worden geplaatst.’’ De jongen werd misbruikt tijdens het douchen na het sporten terwijl er geen toezicht was. Na het incident trok de moeder van het slachtoffer bij de leiding van de inrichting aan de bel. Volgens de moeder gedroeg de jongen zich afwijkend. Ze had al twee keer eerder gewezen op opvallend gedrag van haar zoon. Ook leerkrachten van de jongen hadden signalen afgegeven.

Advocaat Poortman: ,,De moeder zegt dat hij zich gedroeg als een slaafje op de afdeling. Ook de rest van de groep stond onder sterke invloed van de verdachte.’’ Poortman zegt dat de leiding van Het Poortje niks met de meldingen van de moeder heeft gedaan. Poortman wil dat Het Poortje daar opheldering over verschaft.

De verdachte was door de rechter na een reeks zware vergrijpen een zogeheten strafrechtelijke PIJ-maatregel opgelegd, een Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen. Dat is vergelijkbaar met tbs voor volwassenen. De beslissing van de strafrechter ging tegen het advies in van gedragsdeskundigen. Die hadden plaatsing in een gevangenis voor volwassenen bepleit, mede omdat hij in andere inrichtingen al voor problemen had gezorgd. Na het douche-incident is hij in een isoleercel gezet en een dag later overgebracht naar de gevangenis de Marwei in Leeuwarden. Tijdens dat transport wist hij te ontsnappen, maar werd dezelfde dag nog in de kraag gevat.

In de Justitiële Jeugdinrichting Het Poortje zitten zowel jongeren die door de strafrechter zijn veroordeeld als gedragsgestoorde jeugdigen die ter bescherming van zichzelf onder toezicht worden geplaatst. ,,Het streven is die groepen zoveel mogelijk gescheiden te plaatsen,’’ aldus een woordvoerder van het ministerie van Justitie. ,,In de praktijk lukt dat niet altijd, omdat de inrichting een opnameplicht heeft. Soms is er onvoldoende plaats. Dan kunnen beide bij elkaar in de groep komen.’’

Omdat ook het ministerie dit niet wenselijk vindt, wordt aan een oplossing van het probleem gewerkt.

 

Opnieuw tbs-er ontsnapt

zo 19 nov 2006, Telegraaf

AMSTERDAM - Opnieuw is er in Limburg een gevaarlijke tbs'er ontsnapt. De 53-jarige Herman Marinus H. wist zaterdag tijdens een familiebezoek in Sittard aan zijn begeleiders te ontsnappen.

Hij is veroordeeld voor een aantal brandstichtingen. De kans bestaat dat hij zich hier weer schuldig aan zal maken, aldus de politie. De man werd behandeld in de Oostvaarderskliniek in Utrecht.

Woensdag ontsnapte de tbs'er Hendrik Muller tijdens een bezoek aan een begraafplaats in Heerlen aan het toezicht van zijn begeleiders. Hij zat vast in de tbs-instelling De Kijvelanden in Poortugaal. Ook in dit geval verspreidde de politie een opsporingsbericht. Hij is nog steeds spoorloos.

Nadat in oktober ook al een andere patiënt van De Kijvelanden de benen had genomen tijdens een begeleid verlof, besloot de directie van de inrichting na de ontsnapping van Muller alle verloven van tbs'ers voor onbepaalde tijd in te trekken.

Deze maatregel is niet ingevoerd voor de Oostvaarderskliniek, aldus een woordvoerder van het ministerie van Justitie. Hij benadrukt dat het aantal onttrekkingen van tbs'ers de afgelopen jaren is afgenomen. In 2004 ging het om 101 gevallen, vorig jaar om 73 en dit jaar ligt het aantal ontsnappingen tot nu toe lager dan vorig jaar om deze tijd.

Tbs is een mannenzaak

vrijdag 29 september 2006 de stentor

29 SEPTEMBER 2006 - DEN HAAG (ANP) - De terbeschikkingstelling (tbs) is vooral een mannenzaak. Van alle patiënten in de twaalf tbs-klinieken in Nederland is ongeveer 94 procent een man. Tbs moet de samenleving beschermen tegen psychisch zieke mensen die een ernstig misdrijf hebben gepleegd en bij wie de kans op herhaling groot is. Maandag beginnen de openbare gesprekken in het parlementair onderzoek naar het tbs-stelsel. Enkele feiten op een rij:

TBS: de rechter kan tbs opleggen aan iemand die tijdens een zwaar misdrijf geheel of gedeeltelijk ontoerekeningsvatbaar was vanwege een ernstige psychiatrische stoornis. Door die stoornis bestaat volgens gedragsdeskundigen grote kans dat betrokkene opnieuw in de fout gaat. De rechter legt tbs het meest op voor delicten als doodslag en moord, gevolgd door seksuele misdrijven en brandstichting.

BEHANDELING: tbs'ers krijgen een behandeling, die al snel vijf jaar duurt en uiteindelijk zou moeten leiden tot een veilige terugkeer in de samenleving. De rechter kan de maatregel steeds met een of twee jaar verlengen als de tbs'er een gevaar voor de maatschappij blijft vormen. Tbs'ers die onbehandelbaar zijn, gaan naar de longstay-afdeling en komen waarschijnlijk nooit meer vrij. Het aantal longstay-plaatsen wordt uitgebreid van zestig naar tweehonderd.

CAPACITEIT: er zijn circa 1500 tbs-plaatsen. De meeste tbs'ers verblijven in een van de acht justitiële inrichtingen (waarvan vijf particuliere) of in een van de vier niet-justitiële forensisch psychiatrische instituten. Door een gebrek aan capaciteit wachten echter zo'n tweehonderd veroordeelden in de gevangenis op een plekje in een tbs-kliniek. De wachttijden kunnen behoorlijk oplopen.

VERLOF: in de loop van de behandeling mogen tbs'ers, als het met hen de goede kant opgaat, geleidelijk aan op verlof. Dat gebeurt vaak onder toezicht. Verlof is een wezenlijk onderdeel van de tbs-maatregel, omdat het laat zien hoe een tbs'er met zijn toegenomen vrijheid omgaat. De minister van Justitie moet per geval toestemming voor verlof geven.

ONTSNAPPINGEN: het aantal tbs'ers dat ervandoor gaat tijdens verlof, neemt af. Vorig jaar gebeurde dat 73 keer en in 2004 101 keer. In 2003 waren er 77 zogeheten onttrekkingen aan het toezicht en in 2002 111. Meestal komen de betrokkenen binnen enkele uren terug. Maar soms gaat het helemaal mis, zoals vorig jaar juni bij Wilhelm S. Enkele dagen nadat hij tijdens een begeleid verlof was ontsnapt, sloeg hij een man dood.

ONDERZOEK: Op initiatief van de PvdA en de VVD doet de Kamer sinds september vorig jaar onderzoek naar het tbs-stelsel. Aanleiding daarvoor waren enkele gewelddadige incidenten met ontsnapte tbs'ers. Het huidige stelsel biedt volgens de Kamer onvoldoende bescherming aan de maatschappij. Een parlementair onderzoek is een minder zwaar instrument dan een enquête, waarbij getuigen onder ede worden gehoord. In mei wil de onderzoekscommissie haar conclusies en aanbevelingen klaar hebben.

'Dossier tbs'er honderd jaar in archief houden'

vrijdag 29 september 2006 de stentor

29 SEPTEMBER 2006 - DEN HAAG (ANP) - Dossiers van tbs'ers moeten in het vervolg honderd jaar in de overheidsarchieven bewaard blijven. De huidige termijn is tien jaar. Recidive door ex-tbs'ers en de mate waarin dat voorkomt, liggen "maatschappelijk erg gevoelig".

Het zou daarom goed zijn individuele tbs-dossiers veel langer te bewaren, schreef de Raad voor Cultuur in augustus 2006 in een advies aan minister Van der Hoeven.

"De overheid heeft de plicht om aan de burgers en volksvertegenwoordiging te verantwoorden wat zij heeft gedaan om recidive te voorkomen en de maatschappij te vrijwaren van nieuwe misdaden van oud-tbs'ers", noteert de raad, die meent dat het onder meer voor de opsporing, berechting en hernieuwde behandeling van belang kan zijn op een oud dossier terug te grijpen, indien een ex-tbs'er opnieuw in de fout gaat.

De raad adviseert Van der Hoeven te overleggen met minister Donner van Justitie over verlenging van de vernietigingstermijn. In zijn advies onderstreept de raad het grote belang van het beleidsterrein gevangeniswezen en terbeschikkingstelling.

"De geschiedenis van de strafrechtstoepassing is een onderzoeksgebied met een lange traditie en levert inzichten op die van belang zijn voor zowel de rechtsgeschiedenis als voor cultuur- en mentaliteitsgeschiedenis. De manier waarop een samenleving omgaat met delinquenten zegt veel over haar cultuur, ethiek en democratisch gehalte. Het belang van overheidsarchieven voor dit onderzoeksgebied kan moeilijk worden overschat", adus de raad.

De raad pleit er dan ook voor dat ook een geanonimiseerde steekproef van tbs-dossiers, evenals van 'gewone' penitentiaire dossiers, voor wetenschappelijk (historisch) onderzoek behouden blijft.

Tbs'ers vaker opnieuw dader

donderdag 21 september 2006

DEN HAAG (ANP) - Het aantal tbs'ers dat na behandeling opnieuw een misdrijf pleegt, is de afgelopen jaren flink toegenomen. In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw was er juist sprake van een daling van het aantal tbs'ers dat in herhaling verviel.

Dat blijkt uit donderdag gepubliceerd onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie. Van de ex-terbeschikkinggestelden van wie de maatregel tussen 1999 en 2003 eindigde, kwam 19 procent binnen twee jaar opnieuw in aanraking met justitie na het plegen van een ernstig misdrijf.

Vermoedelijk werden de laatste jaren naar verhouding meer 'zwaardere' gevallen met relatief ongunstige vooruitzichten ontslagen, staat in het rapport. Het WODC zegt niet te kunnen oordelen of de behandeling achter de tralies van invloed is geweest op het al dan niet in herhaling vallen. De absolute stijging van de recidive komt waarschijnlijk onder meer doordat het aantal uitgestroomde tbs'ers sterk is gestegen.

Sinds 1997 groeit ook in het algemeen het aantal veroordeelden dat in herhaling vervalt. Van alle veroordeelden die in 1997 vrijkwamen, kwam ruim een kwart (27,4 procent) binnen twee jaar opnieuw in aanraking met justitie. Voor de daders uit 2003 ligt dit op 30,6 procent. De stijging van de recidive is het grootst onder jeugdige daders.

De recidive nam in de periode tussen 1997 en 2003 geleidelijk toe. De grootste toename was er in 1999, 2000 en 2002. In 2001 en 2003 is het aantal daders dat opnieuw met justitie in aanraking kwam maar iets hoger dan in het jaar daarvoor.

Geen toezicht op tbs’ers

woensdag 14 juni 2006 de stentor

14 JUNI 2006 - DEN HAAG - Tbs’ers die voorwaardelijk op vrije voeten zijn gesteld, worden onvoldoende door de reclassering gecontroleerd.

De dienst is in avonduren en weekeinden onbereikbaar en laat door rechters opgelegde urinecontroles achterwege. Dat blijkt uit een rapport van de Inspectie voor de Sanctietoepassing.

Een urinetest wordt soms opgelegd om na te gaan of een tbs’er zijn medicatie trouw slikt en geen andere drugs gebruikt. De reclassering zegt de urinecontroles zelf niet te kunnen uitvoeren. Afspraken met diensten die de faciliteiten daarvoor wel hebben zijn er niet. De inspectie oordeelt dat de reclassering er met andere instanties voor moet zorgen dat tbs’ers in het vervolg wel een urinecontrole krijgen.

De kritiek betreft de zogeheten groep tbs’ers ‘onder voorwaarden’. Ze zijn doorgaans na een gevangenisstraf op vrije voeten gesteld, maar aan hun vrijheid heeft de rechter wel voorwaarden verbonden. Vaak is dat een verplichte psychiatrische behandeling.

De Inspectie constateert dat er grote onduidelijkheid bestaat over wie de voortgangsrapportages van de reclassering over de tbs’ers moet lezen en beoordelen. Deze driemaandelijkse rapportages, waarin de effecten van de behandeling worden vastgelegd, worden door de reclassering zowel naar het openbaar ministerie (OM) als de Dienst Justitiële Inrichting (DJI) gestuurd. Nergens blijkt of deze instanties de rapporten ook nakijken.

Een ander punt van zorg is de onbereikbaarheid van de reclassering buiten kantooruren. Hierdoor is er geen adequaat toezicht tijdens de avonduren en in het weekeinde. Bij acute problemen moet een tbs’er of zijn omgeving noodgedwongen contact opnemen met de behandelaars uit de kliniek.

Advies: handhaaf proefverlof tbs'ers

di 16 mei 2006, Telegraaf

AMSTERDAM - De tbs-onderzoekscommissie vindt dat het proefverlof voor tbs'ers moet blijven bestaan. Het huidige verlofbeleid zou goed werken. Tbs'ers moeten bovendien de kans houden in de samenleving terug te keren. Vanmiddag maakt de commissie het gehele rapport bekend.

De Tweede Kamer stelde de tijdelijke onderzoekscommissie half oktober vorig jaar in. Aanleiding waren enkele gewelddadige incidenten met tbs'ers die waren ontsnapt. Tbs moet de samenleving beschermen tegen psychisch zieke criminelen bij wie de kans groot is dat ze opnieuw een delict plegen.

Het eerste deel van het onderzoek vond in beslotenheid plaats. Zo brachten commissieleden een bezoek aan tbs-klinieken, waar ze behalve met behandelaars ook met patiënten spraken. Afgelopen maart voerde de commissie gedurende zes dagen in het openbaar gesprekken met tal van deskundigen uit onder meer de forensische psychiatrie, de juridische praktijk, het buitenland en andere betrokkenen.

Velen van hen meenden dat het tbs-stelsel op de schop moet. Sommigen pleitten voor een betere selectie aan de poort van de tbs-klinieken. Ook zouden tbs'ers die klaar zijn met hun behandeling, langer dan de huidige drie jaar in de gaten gehouden moeten kunnen worden. Gestoorde criminelen die een gevaar blijven opleveren, zouden in bepaalde gevallen dwangmedicatie moeten kunnen krijgen. Ook moet tbs volgens deskundigen veel beter gaan aansluiten op de geestelijke gezondheidszorg.

Voorzitter Frans Weisglas van de Tweede Kamer neemt het rapport om 16.00 uur in ontvangst. Daarna zal de Kamer er nog voor de zomer over spreken met de commissie.

 

Tbs'er zonder resocialisatie op straat

vr 28 apr 2006, Telegraaf

AMSTERDAM - Een man die elf jaar een tbs-behandeling heeft ondergaan

In de zomer van vorig jaar spoorde het gerechtshof in Arnhem tbs-kliniek Oldenkotte in Rekken, waar de man verblijft, aan om een resocialisatieplan voor hem op te stellen. Het hof verlengde toen de tbs-behandeling met een jaar. Oldenkotte was en is nog steeds van mening dat de tbs van de man niet kan worden beëindigd.

De kliniek wilde hem plaatsen op een longstay-afdeling, wat een landurig verblijf in een tbs-instelling inhoudt. De commissie die deze aanvragen toetst, wees plaatsing echter van de hand. Oldenkotte zag daarop geen reële mogelijkheid de man te resocialiseren en wilde hem ruilen met een tbs-patiënt van een andere kliniek.

Zover is het niet gekomen. De rechtbank in Assen volgde donderdag het advies van twee externe deskundigen die menen dat de tbs-behandeling van de man kan worden beëindigd. De rechtbank betreurt het zeer dat Oldenkotte de aanwijzing van het hof over de resocialisatie niet heeft opgevolgd.

Geen gewelddadig gedrag
De rechtbank gaf in haar oordeel aan dat ze zeker niet de illusie heeft dat de veroordeelde zich zal onthouden van strafbare feiten, gezien zijn persoonlijkheid. De rechtbank acht de kans op ernstig gewelddadige delicten op grond van de conclusies van de externe deskundigen echter aanvaardbaar klein. De man heeft geen gewelddadig gedrag vertoond tijdens zijn elf jaar durende tbs-behandeling.

De advocaat van de man was vrijdagmiddag niet bereikbaar. Het is niet bekend voor welk misdrijf de man in 1995 is veroordeeld.

Een woordvoerder van het ministerie van Justitie zei niet te kunnen reageren op individuele zaken, maar benadrukte dat de kliniek de komende week de man zoveel mogelijk helpt bij zijn terugkeer in de maatschappij. Daarbij werkt de instelling samen met betrokken instanties om hem onder meer te voorzien van een woning en inkomen.

Donner: Tbs werkt wel

vr 24 mrt 2006, Telegraaf

AMSTERDAM - Het systeem voor terbeschikkingstelling (tbs) is in de afgelopen jaren verbeterd en werkt wel degelijk

Tal van deskundigen uitten in de afgelopen twee weken juist veel kritiek op het huidige systeem, dat de samenleving moet beschermen tegen psychisch zieke criminelen bij wie de kans groot is dat ze opnieuw een delict plegen. Volgens velen moet het stelsel op de schop.

Donner sloeg echter een positievere toon aan. Hij benadrukte dat het resultaat van de tbs-behandeling aanzienlijk is verbeterd. Dat blijkt volgens hem onder meer uit de dalende recidivecijfers, die aangeven hoe vaak ex-tbs'ers weer in de fout gaan. Deskundigen hadden eerder gezegd dat aan de daling niet precies valt af te lezen of tbs'ers echt minder recidiveren.

Dat komt volgens hen onder meer, omdat de zogeheten longstayers worden meegenomen in de berekening, maar die komen helemaal niet buiten. Donner constateerde echter dat de recidive omlaag gaat, terwijl de uitstroom uit de tbs gelijk blijft. Dat duidt er volgens hem op dat de behandeling doelmatig is. Ook wees de bewindsman erop dat de kwaliteit van de verlofbeoordelingen is verbeterd.

Hij herkent zich niet in het beeld dat enkele deskundigen hadden opgeroepen als zou tbs een achterhaald negentiende-eeuws instrument zijn. Dat is een karikatuur van de werkelijkheid, zei Donner. Hij kon op diverse vragen over eerdere onderzoeken naar de effecten van tbs en aanbevelingen voor verbetering van het stelsel geen antwoord geven. Hij zou daar nog op terugkomen, maar gaf al wel aan dat volgens hem is uitgevoerd wat is aanbevolen.

De onderzoekscommissie was vooral benieuwd naar de werkzaamheden van een projectgroep die door de overheid was ingesteld om te kijken hoe alle papieren voorstellen tussen 1998 en 2006 in praktijk worden gebracht. Donner zei die specifieke projectgroep niet te kennen. Ook zijn voorganger Korthals kon er weinig over zeggen en wist al helemaal niet wie er in zaten. Het is de commissie niet duidelijk of de groep ooit bestaan heeft.

Korthals, van 1998 tot 2002 minister van Jusitie, haalde uit naar de Tweede Kamer. Die is volgens hem veel te veel gericht op incidenten met tbs'ers. Dat komt voor de buitenwereld misschien goed over, maar het lost niets op en bevordert juist de angst bij mensen die met het tbs-systeem moeten werken. Die zijn daardoor extra voorzichtig. Als gevolg daarvan krijgen tbs'ers minder snel verlof en leggen rechters minder snel tbs op, stelde Korthals.

Toen hij aantrad als minister, trof hij een koninkrijkscultuur in de tbs-wereld aan. Klinieken waren op zichzelf gericht en wisselden onderling weinig kennis uit. Volgens Korthals is het deels gelukt dat te veranderen. Meer openheid is er gekomen, de kwaliteit is verbeterd en er is nu een wil om samen te werken. De oud-minister erkende echter dat het niet is gelukt om de overgang van tbs-klinieken naar instellingen voor geestelijke gezondheidszorg (ggz) te verbeteren. Dat was destijds wel een belangrijk doel.

Tijdens de openbare gesprekken klonk geregeld een roep om tbs'ers na hun behandeling langer te kunnen volgen. Nu kunnen ze maximaal drie jaar worden gedwongen zich aan bepaalde voorwaarden te houden. De Kamer had er jaren geleden op aangedrongen die wettelijke termijn te verlengen tot vijftien jaar.

Het kabinet vond dat echter te duur en diende een wetsvoorstel in om de termijn tot zes jaar te verlengen. Volgens Donner is dat uiteindelijk toch niet aanvaard, aangezien de Kamer de termijn te lang vond. Als de Kamer alsnog een langere periode van toezicht wil regelen, staat de minister daar niet afwijzend tegenover. Volgens de commissie is er echter nooit gestemd over het wetsvoorstel, maar heeft het kabinet-Balkenende dit zelf ingetrokken.

Tbs'ers pleegden afgelopen jaren 62 delicten

maandag 20 maart 2006 de stentor

DEN HAAG (ANP) - De afgelopen vijf jaar hebben 59 tbs-gestelden, onder wie vier vrouwen, in totaal 62 nieuwe delicten gepleegd. Een derde van de delicten (22) gebeurde nadat de tbs'er zich aan een verlof had onttrokken en drie na ontvluchting uit een kliniek.

De meeste delicten werden gepleegd tijdens het verlof of binnen een behandelinstelling zelf. Driekwart van de recidives gaat gepaard met geweld en een kwart betrof een seksueel delict.

Dat blijkt uit een onderzoek van het Expertisecentrum Forensische Psychiatrie (EFP) dat dr. mr. M. Hildebrand maandag presenteerde voor de parlementaire commissie die het tbs-stelsel onderzoekt. Het is de eerste keer dat de ongeoorloofde afwezigheid en recidives in kaart zijn gebracht. Minister Donner (Justitie) gaf opdracht voor de studie over de periode 2000 tot en met 2005.

Uit de cijfers blijkt verder dat áls de tbs'ers opnieuw de fout in gaan, dit merendeels ernstige misdrijven zijn. Voor zover bekend ging het in 36 van 58 gevallen om misdrijven waarop een celstraf van meer dan acht jaar staat.

Angst voor tbs heel groot

donderdag 16 maart 2006 de stentor

16 MAART 2006 - DEN HAAG - Onder verdachten van zware misdrijven heerst grote angst om in de tbs terecht te komen. ‘Het is de eindeloosheid van de maatregel, de angst dat iemand levenslang gedetineerd blijft,’ verklaarde advocaat Cees Korvinus gisteren tegenover de parlementaire commissie die het tbs-stelsel onderzoekt.


Als advocaat raadt hij cliënten soms af om mee te werken aan het psychiatrisch onderzoek waarbij bepaald wordt of zij een psychische stoornis hebben. ‘Ik wijs hen op het risico dat een rechter tbs oplegt.’ Alleen als iemand mogelijk een heel lange straf kan krijgen, van 20 tot 30 jaar, kan tbs voor hem gunstiger uitpakken, aldus Korvinus.

Het komt steeds vaker voor dat verdachten weigeren mee te werken aan een psychiatrisch onderzoek, zei Jos van Mulbrecht van het Pieter Baan Centrum in Utrecht, dat verdachten observeert. Overigens maakt dit centrum ook van een weigerende verdachte een rapport op. Dat gaat naar de rechter en die beslist op basis daarvan of iemand tijdens het misdrijf ontoerekeningsvatbaar was en psychiatrische dwangverpleging moet krijgen. Het staat nooit vast hoe lang tbs voor iemand duurt. De rechter bekijkt elke twee jaar of de maatregel verlengd moet worden. Rechter Mieke van der Vaart verklaarde dat tbs steeds meer een maatregel is geworden om de maatschappij tegen bepaalde mensen te beschermen. Zij vindt dat de dwangopname ‘proportioneel’ moet zijn (in redelijke verhouding tot de straf) en dat iemand dus niet eindeloos in de tbs mag zitten voor een delict waar een relatief lage straf op staat. ‘Maar daar is een hele discussie over.’

Wat advocaat Korvinus betreft moet het hele tbs-stelsel op de schop. Mensen die ontoerekeningsvatbaar zijn en een psychische stoornis hebben, moeten geen straf krijgen maar direct psychiatrisch behandeld worden. Wie wel bij zijn volle verstand het misdrijf pleegde, maar ook een persoonlijkheidsstoornis heeft, kan straf én tbs opgelegd krijgen. Als prikkel wil Korvinus inbouwen dat wie meewerkt aan behandeling strafkorting kan krijgen.

Tbs-patiënten zitten niet altijd op goede plek

maandag 13 maart 2006

DEN HAAG (ANP) - In de klinieken voor terbeschikkingstelling (tbs) zitten mensen die er niet horen of niet op de juiste plek zitten. Zij houden schaarse en dure behandelplaatsen bezet, waardoor de doorstroming stagneert.

Dat is een van de hoofdmoten van de openbare gesprekken met zeven deskundigen die de tijdelijke commissie tbs-stelsel van de Tweede Kamer maandag voerde. Bovendien krijgen de laatste jaren steeds meer mensen tbs opgelegd, al wordt tegelijk de achterdeur steeds verder op slot gedraaid. Zelfs verloven worden niet snel meer toegekend, wat juist averechtse effecten kan opleveren.

De Kamer heeft het onderzoek ingesteld om te achterhalen waarom het tbs-stelsel in Nederland onvoldoende werkt. Aanleiding zijn enkele incidenten vorig jaar met tbs'ers die de benen namen en opnieuw tot geweld overgingen.

Om de doorstroming te stimuleren pleitte prof. dr. H. van Marle, hoogleraar forensische psychiatrie, ervoor beter onderscheid te maken tussen ,,mad en bad''. Sommige tbs'ers zijn volgens Van Marle echt slecht en als misdadigers niet te behandelen. De onbehandelbaren of ongemotiveerden zouden naar een aparte afdeling moeten, waar ze alleen wegens hun gevaarlijke en impulsieve gedrag verpleegd blijven worden.

Dr. M. Abbenhuis, hoofd behandeling van de Rooyse Wissel in Venray, was het daar niet mee eens. ,,Ze zijn bad omdat ze mad zijn.'' Volgens haar heeft iedereen die veroordeeld wordt tot tbs, wel enige aanknopingspunten voor een behandeling. Tbs wordt in de regel opgelegd, als een delict is gepleegd waarbij de stoornis zich op dat moment voordeed, waardoor de dader verminderd of niet toerekeningsvatbaar was. Bovendien moet de stoornis de oorzaak zijn van het delict. Voor deskundigen is dat moeilijk te bepalen, zei Van Marle.

Een groot probleem dat bijna alle deskundigen aanhaalden, is dat de geestelijke gezondheidszorg (ggz) niet aansluit op het tbs-systeem. Dat geldt zowel in de aanloop naar tbs als in de nazorg. Een zeer groot deel van de tbs-gestelden (70 procent) was al eerder bekend als patiënt bij de ggz, vaak om psychoses. Als die niet goed worden behandeld, kan de betrokkene uiteindelijk een zwaar delict plegen, waarna een tbs-maatregel wordt opgelegd.

De psychische stoornissen worden verwaarloosd, omdat sinds eind jaren tachtig meer patiënten weer in de maatschappij moesten terugkeren. Soms kunnen ze dat niet aan of stoppen ze met de medicijnen. Ook de wet BOPZ, de opvolger van de krankzinnigenwet, werkt niet mee, omdat er geen dwang mogelijk is voor een behandeling. Dat kan pas als er een crisis is en dan is het vaak te laat.

De gesprekken gaan woensdag verder.

Hersenonderzoek bij tbs-patiënten

donderdag 19 januari 2006

NIJMEGEN (ANP) - Een onderzoeksgroep van de Radboud Universiteit Nijmegen start dit jaar met hersenonderzoek bij tbs-patiënten. De onderzoekers willen weten of het klopt dat criminelen met een ernstige gedragsstoornis vaker dan normaal een afwijking in het voorste deel van hun hersenen hebben.

Dat heeft psychiater dr. Buitelaar donderdag in Nijmegen gezegd op een congres over de rol van neurobiologie in de forensische psychiatrie. Het onderzoek heeft plaats in de Nijmeegse tbs-instelling Pompekliniek en de bijbehorende polikliniek. Volgens Buitelaar is inmiddels uit diverse onderzoeken gebleken dat bij niet-criminelen met een gedragsstoornis een defect voorkomt in het deel van de hersenen dat emotie en besluitvaardigheid regelt, de zogenoemde prefrontale cortex.

Buitelaar is gespecialiseerd in de aandachtstekort- en hyperactiviteitsstoornis ADHD. Volgens hem blijft ADHD aanwezig bij ongeveer de helft van de volwassenen die er als kind ook last van hadden. ADHD veroorzaakt impulsief gedrag dat gemakkelijk leidt tot overtredingen van grenzen en regels. Daarnaast is ADHD een risicofactor voor anti-sociaal gedrag en verslavingen. Neurobiologisch onderzoek toont aan dat in de prefrontale cortex van een groep ADHD'ers een chaos aan prikkels ontstaat op momenten dat anderen geboden informatie normaal verwerken, aldus Buitelaar.

Jongens met ADHD hebben volgens Buitelaar aanzienlijk meer kans om in de criminaliteit terecht te komen. Vanaf het zestiende jaar schiet hun aandeel in de criminaliteitscijfers omhoog, vooral als het gaat om diefstal en geweldplegingen. Ander onderzoek heeft laten zien dat ADHD onder mannelijke gevangenen 6 tot 17 keer vaker voorkomt dan normaal. Ook autisme en schizofrenie komen onder criminelen veel vaker voor.

Rechters negeren advies tbs-klinieken

dinsdag 15 november 2005 Elsevier

Jaarlijks komen er gemiddeld 11 tbs'ers vrij tegen het advies van deskundigen in. Tussen 2001 en 2004 ging het om 45 tbs'ers, van wie twee een verhoogd risico op herhaling hadden.

De cijfers komen uit een onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum, dat minister Piet Hein Donner (CDA) van Justitie dinsdag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Uit het onderzoek blijkt ook dat rechters in de meeste gevallen wel het advies van een tbs-kliniek of een andere instantie volgen over het al dan niet verlengen van de maatregel. Tbs wordt meestal beëindigd als er geen gevaar meer is voor herhaling van crimineel gedrag.

Eis
Tussen 2001 en 2004 ging de rechter 45 keer in tegen de eis van de officier van justitie en tegen het advies van deskundigen. In 31 van die zaken ging het om een advies waarbij het risico op herhaling laag werd ingeschat, maar ook zijn twee tbs'ers vrijgelaten waarbij het recidiverisico wel hoog werd ingeschat.

Minister Donner had om het onderzoek gevraagd, omdat hij wilde weten of rechters de laatste jaren vaker op eigen houtje een beslissing nemen.

Het Nederlandse tbs-systeem staat regelmatig ter discussie. In juni ontsnapte de tbs'er Wilhelm Schippers tijdens een proefverlof, en vermoordde hij een bejaarde man in Amsterdam . Naar aanleiding van die gebeurtenis pleitten veel politici voor een wijziging van het tbs-systeem.

 
 

Ondervraging Marciano E. in tbs-kliniek

wo 24 aug 2005, telegraaf

AMSTERDAM - De rechter-commissaris in Groningen gaat de in augustus ontsnapte en inmiddels weer ingerekende tbs'er Marciano E. in de gesloten Van Mesdag-kliniek horen in de procedure om zijn tbs-behandeling te verlengen. Dat heeft de rechtbank in Rotterdam woensdag besloten.

De hoofdbehandelaar van E. in de Van Mesdag-kliniek constateerde dat het om medische redenen woensdag niet verantwoord was dat de tbs'er voor de rechters in Rotterdam zou verschijnen. Bij de behandeling van een tbs-verlenging moet een patiënt echter wel door een rechter zijn ondervraagd. Daarom gebeurt dat, als E. er in Groningen wat beter aan toe is.

E. verkeert volgens de Van Mesdagkliniek nu in een zorgwekkende psychische toestand. Een prognose over zijn herstel is nog onzeker, meldde officier van justitie M. van Eijkelen. Daarom is nog niet zeker wanneer er met E. kan worden gesproken.

Nadat E. op het politiebureau in Rotterdam was aangekomen, concludeerde een politiearts al, dat de man op dat moment niet te ondervragen viel. Daarom is E. bij zijn aankomst in Nederland niet aan een verhoor onderworpen. Hij weigerde te spreken en contact te maken.

"De man heeft in België geen medicatie gekregen en dat heeft hem geen goed gedaan", lichtte Van Eijkelen de rechtbank nog toe. Inmiddels krijgt E. in de Van Mesdag kliniek medicijnen, tegen zijn wil overigens.

De advocaat van E., M. Zumpolle, heeft inmiddels wel twee keer met zijn cliënt gesproken. Daaruit bleek dat E. zelf niet naar Rotterdam wilde komen. Of hij later wel bij de rechtbank wil verschijnen is nog niet duidelijk, stelt de raadsman.

E. wil geen medicijnen gebruiken. "Mijn cliënt zegt dat hij zich zonder medicatie veel beter voelt", aldus Zumpolle. "Ook wil hij geen contact meer met de psychologen en psychiaters, omdat dat hem in het verleden niet goed is bevallen."

Marciano E. verdween op 4 augustus uit een instelling voor geestelijke gezondheidszorg in Halsteren. Na zijn verdwijning liet de politie in een opsporingsbericht op televisie zijn foto zien en gaf zijn naam vrij. De tbs'er, die in 1997 werd veroordeeld tot twee jaar celstraf en tbs voor doodslag, werd als gevaarlijk beschouwd, als hij zijn medicijnen niet zou innemen.

Eerder dit jaar had de vlucht van een gevaarlijke tbs'er nog een fatale afloop. De ontsnappingen van tbs'ers liggen daarom nu zeer gevoelig. Op 7 juni nam tbs'er Wilhelm S. de benen tijdens een begeleid verlof. Ook hij werd in een opsporingsbericht herkenbaar in beeld gebracht. Wilhelm S. wordt ervan verdacht dat hij na zijn ontsnapping een bejaarde man heeft gedood.

Zover bekend heeft Marciano E. zich tijdens zijn ontsnapping niet aan misdrijven schuldig gemaakt. Uiteindelijk werd hij bijna twee weken geleden in de Nederlandse ambassade in Brussel opgepakt.

De rechtbank heeft woensdag de inhoudelijke behandeling van de tbs-verlenging van E. tot 25 oktober aangehouden.

 

Ontsnapping tbs'er geen incident

23 juli 2005 telegraaf

AMSTERDAM - Uit de tbs-kliniek Veldzicht in Balkbrug zijn de laatste twee maanden maar liefst zeven gestoorde criminelen ontsnapt. Het gaat om tbs'ers uit de kliniek maar ook van de onderzoeksafdeling.

Dat stelt een aantal personeelsleden van de Overijsselse kliniek, die de ontsnapping van de gevaarlijke Willem Schippers geen incident noemt. Justitie wil niet zeggen hoeveel er, behalve de opgepakte Schippers, nog vrij rondlopen. Naast de zeven 'deserties' is sprake van een toename van geweld in de kliniek.

"In de afgelopen maanden is de agressie sterk toegenomen. Veel agressieve reacties van tbs'ers zijn tegen het personeel gericht", aldus een medewerker. Het aantal plaatsingen in de isoleercel steeg eveneens met sprongen.

Tekort

Volgens het personeel is dit het gevolg van ernstige problemen binnen tbs-kliniek Veldzicht. Zo kampt de kliniek met een tekort aan personeel, zijn begeleiders vaak "hooguit 20" en is er te weinig expertise aanwezig. De tbs'ers mogen daardoor onder meer zonder adequate screening de kliniek uit. "De meeste taxaties worden door onervaren onderzoeksdeskundigen gemaakt", is het bezorgde oordeel. In de kliniek is met afschuw gereageerd op de moord die 'hun' tbs'er Schippers tijdens zijn vlucht pleegde. Het personeel in Veldzicht, waar ruim 160 tbs'ers zitten onder wie tientallen ongeneeslijke, vreest voor nieuwe ernstige incidenten.

Vacatures worden al twee jaar "zeer slecht opgevuld". "Als er al nieuw personeel komt, dan mag het weinig kosten. Dus nemen ze geen kandidaten uit het gevangeniswezen met veel ervaring. Nee, ze nemen jonge meisjes van 21 jaar met een hbo-diploma, maar zonder ook maar enige ervaring. Jonge mannen zijn niet eens te krijgen."

 

Incidenten: Tbs'ers op herhaling

18 juni 2005

Ontvoering, verkrachting, moord: selectie uit waslijst van gestoorde delinquenten die op verlof of na ontslag opnieuw delicten plegen

Door Gerlof Leistra in Elsevier

Recidive van tbs’ers is een serieus probleem. Ondanks de jarenlange intensieve behandeling in een kliniek pleegt circa 20 procent van de tbs-gestelden na vrijlating opnieuw een ernstig delict. In het geval van zedendelinquenten is de kans op recidive nog veel groter. Naast Wilhelm Schippers zijn nog zes andere tbs’ers voortvluchtig. Een selectie uit recente en spraakmakende zaken waarbij tbs’ers zijn betrokken die op een dramatische manier in de fout gaan.

Doetinchem, 31 oktober 2004 – Op straat steekt de 24-jarige Eric K. zonder enige aanleiding de 54-jarige Geerhard Jolink dood. Het slachtoffer liet net zijn hondje uit. Wegens eerdere gewelddelicten was de dader veroordeeld tot voorwaardelijke tbs. Tien dagen voor de steekpartij was hij op vrije voeten gesteld. Sindsdien zwierf hij onbegeleid rond. In het huis van bewaring steekt K. een paar weken later een medegevangene neer.

Schokkerhaven, 8 juni 2004 – De 40-jarige Theo H. schiet de 86-jarige Jan Marees dood en verwondt diens bejaarde vrouw ernstig. De schutter was op zoek naar zoon Leo van het slachtoffer, zijn voormalige Unifil-commandant in Libanon. In opdracht van stemmen in zijn hoofd moest hij hem vermoorden. De schizofrene Theo H. had al twee keer tbs gehad. Teruggekeerd uit Libanon beschoot hij zijn buurvrouw wegens 'afluisteren’ en kreeg tbs. Toen hij tijdens een verlof wegliep en een huisarts gijzelde, kreeg hij in 1991 opnieuw tbs. Tot 1999 verbleef hij in de Van Mesdagkliniek in Groningen. De man kreeg onlangs opnieuw tbs.

Eibergen, 23 tot 25 mei 2004 – Tijdens een onbegeleid verlof vanuit de Utrechtse tbs-kliniek Flevo Future ontvoerde de 37-jarige Michael S. een 13-jarig Chinees meisje uit Eibergen. In een gestolen Mercedes dwong hij haar urenlang tot seks. De ontvoering duurde in totaal 40 uur en werd in Münster beëindigd door de Duitse politie. Onderweg dronk de verkrachter twee kratten bier leeg. Tijdens een eerder verlof misbruikte hij een 14-jarig meisje uit Voorschoten. Hij was in 1995 veroordeeld wegens een verkrachting.

Nijmegen, december 2003 – De 44-jarige tbs-gestelde F.B. die af en toe zonder begeleiding naar buiten mag, vermoordt zijn medepatiënt Henny Klein Overmeen door hem levend te begraven, nota bene vlak naast de Pompekliniek. In 1996 was B. in hoger beroep veroordeeld tot acht jaar en tbs wegens het doden van zijn nichtje. Voor de moord op Klein Overmeen kreeg B. levenslang.

Den Haag, 16 januari 2003 – In diens woning schiet de 30-jarige Surinamer Dawanpersad S. de 80-jarige Piet van Harpen bij een mislukte roofoverval dood. De dader was half december niet teruggekeerd van onbegeleid verlof. Hij had tbs gekregen voor verkrachtingen, afpersing en diefstal met geweld. Voor de moord op Van Harpen is hij tot levenslang veroordeeld.

Groningen, 1993-2001 – Amper ontslagen na een jarenlange behandeling in de Groningse Van Mesdagkliniek, pleegt Willem van E. alias 'Het Monster van Harkstede’ zeker drie lustmoorden op tippelaarsters: de 23-jarige Michelle Fatol (1993), de 31-jarige Annelies Reinders (1995) en de 34-jarige Sasja Schenker (2001).

Willem van E. was in 1975 veroordeeld tot 18 jaar en tbs wegens de moord op een 15-jarig meisje en een 44-jarige verpleegster, beide gepleegd in Zuid-Holland. In zijn requisitoir bij het Haagse gerechtshof benadrukte de advocaat-generaal destijds dat Van E. vanwege de kans op recidive nooit meer zou moeten vrijkomen: hij was een gevaar voor de samenleving. Voor de nieuwe moorden is hij veroordeeld tot levenslang.

TBS: Gestoorden op de vlucht

18 juni 2005

Weer is er een incident met ontsnapte tbs-gestelde. Deskundigen bezweren dat het steeds beter gaat, maar risico van 'unieke' Nederlandse aanpak is te groot

Door Gerlof Leistra in Elsevier

Opnieuw stelt de ontsnapping van een gestoorde crimineel de veiligheid van de tbs-maatregel ter discussie. Op Utrecht CS – het drukste station van Nederland – ontglipte de 40-jarige zedendelinquent Wilhelm Schippers op de terugreis van een bezoek aan zijn moeder in Eindhoven zijn begeleider. Die kon en mocht niets anders doen dan de politie alarmeren.

Schippers zit al jaren in de tbs-kliniek Veldzicht in Balkbrug, bij Zwolle. Hij kreeg in 1990 tbs voor een gewelddadige verkrachting van een vrouw na een inbraak. Volgens justitie is de man gevaarlijk, vooral na gebruik van alcohol. Om zijn opsporing te bespoedigen, werd afgelopen zondagavond –vijf dagen na zijn verdwijning – in een politiebericht zijn foto met bijbehorend signalement op televisie getoond.

Hoe is het mogelijk, luidt de begrijpelijke reactie van het grote publiek op het zoveelste incident met een tbs-gestelde. Waarom mag zo’n levensgevaarlijke man nota bene per trein op bezoek bij zijn oude moeder? Kan hij niet met een politiebusje worden vervoerd, met handboeien om en een stok in zijn broek tegen het wegrennen? Moeten dergelijke onberekenbare 'gekken’ niet gewoon binnenblijven, desnoods voor altijd?

Het valt te hopen dat Schippers zichzelf meldt of wordt opgepakt, voor er ongelukken gebeuren. Een snelle aanhouding zou verantwoordelijk CDA-minister Piet Hein Donner van Justitie een herhaling besparen van de problemen waartegen hij vorig jaar aanliep na een vergelijkbaar incident. Toen ontvoerde en verkrachtte de 37-jarige Michael S. een 13-jarig meisje uit Eibergen. De man was niet teruggekeerd van onbegeleid verlof uit de Utrechtse tbs-kliniek Flevo Future, waar hij werd behandeld na een veroordeling wegens onder meer verkrachting.

Achter de broek gezeten door een voltallige Tweede Kamer, beloofde Donner het verlofstelsel tegen het licht te houden. Tegelijk zei de minister niet te kunnen garanderen 'dat het nooit meer zal voorkomen’. Vijf dagen later schoot in een dorpje in de Noordoostpolder de 40-jarige ex-tbs-patiënt Theo H. de 86-jarige Jan Marees dood en verwondde hij diens eveneens bejaarde vrouw ernstig. Het was de zoveelste ernstige recidive door een (ex-)tbs’er (zie 'Tbs’ers op herhaling’ op pagina 15).

Ondanks de jarenlange intensieve behandeling in een kliniek pleegt circa 20 procent van de tbs-gestelden na vrijlating opnieuw een ernstig delict. In het geval van zedendelinquenten is de kans op recidive (in herhaling vallen) veel groter, tot zelfs 80 procent voor perverse psychopaten. Onder het motto 'ballen inleveren bij de poort’ kwamen tot eind jaren zestig zedendelinquenten in Veldzicht pas voor ontslag in aanmerking als ze zich lieten castreren. Inmiddels slikken steeds meer verkrachters lustremmende middelen. Maar ook deze 'chemische castratie’ biedt schijnveiligheid. De medicatie vermindert wel de potentie, maar niet de agressie.

Een andere optie is een elektronische enkelband met gps-zender. Wie met zo’n band de benen neemt, is meteen te traceren. Dat lijkt een uitstekende oplossing, maar de door Siemens bedachte techniek is nog niet zodanig ontwikkeld dat het systeem in dichtbevolkte gebieden met veel mobiel verkeer werkt. Op een plek als Utrecht CS zou het signaal volledig wegvallen. Bovendien is zo’n band door een beetje doe-het-zelver redelijk eenvoudig te verwijderen.

Het belangrijkste doel van tbs is beveiliging van de samenleving. Terugkeer in de maatschappij heeft pas plaats als het risico op herhaling tot 'een aanvaardbaar niveau’ is teruggebracht. Genezing van de stoornis is niet de doelstelling van tbs. Behandeling is gericht op vermindering van het delictgevaar.

Iemand die zoals de ontvluchte Wilhelm Schippers al vijftien jaar tbs heeft, is in de praktijk uitbehandeld. De rechter toetst om de twee jaar of verlenging van de maatregel nog nodig is. In het geval van Schippers oordeelden zijn behandelaren steeds dat het risico voor herhaling groot is. Toch kwam hij in aanmerking voor een begeleid bezoek aan zijn moeder. Dat betekent dat de veelgeroemde risicotaxatie in zijn geval heeft gefaald.

Tbs-expert Hjalmar van Marle (54), hoogleraar forensische psychiatrie in Rotterdam en voormalig directeur van de Van Mesdagkliniek in Groningen en het Pieter Baancentrum in Utrecht, noemt het recente incident 'niets nieuws onder de zon. Zo nu en dan blijkt een inschatting achteraf onjuist.’ Volgens het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie is de recidive van tbs’ers die in de periode 1994-1998 met ontslag zijn gegaan, aanzienlijk lager dan in de jaren daarvoor.

Van Marle verwacht dat de kans op herhaling nog meer zal teruglopen. 'Pas na 1998 is in Veldzicht en in de Pompekliniek in Nijmegen een longstay gekomen voor chronisch gevaarlijke patiënten. Zij gaan slechts onder zeer strikte voorwaarden naar buiten. Bovendien is per 1 maart 2004 risicotaxatie in alle tbs-klinieken verplicht.’

Maar hoe verfijnd al die testen ook lijken, het zijn hulpmiddelen, net als een rijbewijs. Dat biedt ook geen garantie tegen ongelukken. Het Nederlandse tbs-stelsel is uiterst humaan en mede daardoor uniek in de wereld. Maar de veiligheid van de samenleving moet zwaarder wegen dan het individuele belang van gestoorde delinquenten. Een gevaarlijke verkrachter in de trein met slechts één begeleider – dat is echt te gek voor woorden. De samenleving wil veiligheid en heeft geen boodschap aan een 'uniek model’ dat te veel risico’s inhoudt.

Justitie: Gestoord in de cel

26 februari 2005

Ruim driehonderd tbs-gestelden wachten meer dan een jaar op plaatsing in een tbs-kliniek

Door Gerlof Leistra in Elsevier

De wachtlijst voor opname in een tbs-kliniek is opgelopen tot ruim driehonderd personen. De individuele wachttijd was in 2003 precies 402 dagen en ligt nu rond de 455 dagen. In de tussentijd verblijven de delinquenten, die vanwege hun psychiatrische stoornis en gevaar voor herhaling tbs hebben gekregen, in een gewone gevangenis.

Nederland telt negen tbs-klinieken, met in totaal 1.303 plaatsen. Het aantal tbs-opleggingen is volgens justitiecijfers toegenomen van 151 in 2000 tot 217 in 2003. De uitstroom lag de laatste jaren rond de 80 patiënten per jaar, maar is onder invloed van incidenten sterk gedaald.

Een van die incidenten was de ontvoering en het seksueel misbruik van de 13-jarige Wei Wei Hu uit Eibergen. Het meisje werd op 24 mei 2004 in een auto meegenomen door de 37-jarige tbs-gestelde Michael S. Hij had zich twee weken eerder onttrokken aan onbegeleid verlof vanuit de Utrechtse tbs-kliniek Flevo Future. Twee dagen na haar ontvoering werd het meisje in het Duitse Münster door een arrestatieteam bevrijd. Michael S. moet begin maart verschijnen voor de Zutphense rechtbank. Het drama rond Wei Wei Hu was voor CDA-minister Piet Hein Donner van Justitie aanleiding het verlofbeleid voor tbs-gestelden aan te scherpen. Ook worden tbs’ers minder snel ontslagen. Gemiddeld duurt een behandeling vijf jaar, maar er is sprake van een groeiende groep chronische patiënten. Zij houden vele jaren een dure plaats bezet. De recordhouder zit al 45 jaar in een kliniek.