We hebben 98 gasten online

Woordenlijst Feniks Overzicht Geschiedenis H 5 Vwo/Havo

Gepost in Tweede Fase 1e druk Overzicht gs

Acte van Verlatinghe 1581: Noordelijke gewesten zwoeren Filips II af als vorst.
Beeldenstorm Ontstond in 1566 in Vlaanderen en verspreidde zich over de Nederlanden. Men sloeg letterlijk de beelden in de katholieke kerken stuk.
'Bloetplakkaat' Maatregel uitgevaardigd door Karel V waarbij elke aanhanger van de Hervorming met de doodstraf werd bedreigd.
Bureaucratie  
Calvijn 1509-1564 Net als Luther streed hij tegen de wantoestanden in de christelijke kerk.
Centralisatie Het streven om een land vanuit een centraal punt te besturen.
Constitorie Kerkenraad in de protestantse kerk.
Contrareformatie Katholieke tegenactie opgericht door de Rooms Katholieke Kerk tegen de Reformatie.
   
Diaz, Bartholomeus Zeilde in 1488 als eerste langs Kaap de Goede Hoop.
Dissidenten Zij die zich keren tegen de officiële leer.
   
'Empyreum' De plek in de ruimte waar God zich bevond.
Erasmus, Desiderius 1466-1536 Belangrijkste humanist uit de Nederlanden (Rotterdam).
Filips II Zoon van Karel V. erfde de Nederlanden en Spanje + de overzeese gebiedsdelen.
Gutenberg, Johan Uitvinder boekdrukkunst (blokdruk).
Hagepreken Preken in het open veld door calvinistische dominees.
Hertog van Alva Opvolger van Margaretha van Parma. Ook wel de ijzeren hertog genoemd door zijn optreden.
Hervorming Ook wel Reformatie genoemd. Beweging in gang gezet door Luther en Calvijn tegen de mistoestanden in de christelijke kerk. Leidde tot de afsplitsing van de protestanten.
Humanisme Wijsgerige stroming met het accent op het individu.
Index Lijst van voor katholieken verboden boeken.
Inquisitie Rechtbank van de Rooms Katholieke Kerk.
   
Karel V Keizer van het Habsburgse Rijk die in 1555 zijn macht overdroeg aan zijn zonen.
   
Luther 1483-1546 kwam in opstand tegen de wantoestanden in de christelijke kerk door middel van zijn 95 stellingen.
Magalhaes Maakte als eerst de doortocht van de Atlantische Oceaan naar de Stille Oceaan, onder Zuid Amerika door.
'Moederkerk' Rooms-Katholieke Kerk
More, Thomas 1478-1535 Engelse humanist en staatsman, schrijver van Utopia.
Opstand Strijd van de Noordelijke gewesten tegen het Spanje van Filips II.
Pacificatie van Gent In 1576 besloten alle gewesten zich aaneen tegen Spanje.
Parma, Margaretha van Landvoogdes van de Nederlanden. plaatsvervanger van de vorst (halfzuster van Filips II).
Particularisme Wens van de gewesten om de middeleeuwse voorechten te behouden.
Petrarco, Francesco 1304-1374 Grondlegger Humanisme.
Plantijn Belangrijkste drukker van de Nederlanden (Antwerpen).
Portolaankaart Gebruikt door zeevaarders vanaf de dertiende eeuw. Deze kaarten bevatten instructies voor schippers.
Predesdinatieleer Leerstuk van de goddelijke voorbestemming van mensen, hetzij tot eeuwig heil, hetzij van verdoemenis.
Ptolemaeus Geleerde uit de oudheid, astronoom, wiskundige en geograaf. Schreef in de 2e eeuw na Christus de Geographia waarin hij belangrijke maatstaven voor het maken van een kaart bepaalde.
Raad van Beroerten Speciale rechtbank ingesteld door de hertog van Alva.
Raad van State Adviesorgaan van Karel V waarin juristen politieke adviezen gaven aan karel V.
Raadspensionaris Secretaris Staten Generaal, soort minister van Buitenlandse Zaken van de Republiek
Renaissance Hergeboorte klassieke Oudheid. Ontstond eind veertiende eeuw in Italië. Benadrukte de individualiteit van de mens en de schoonheid van het leven en het menselijk lichaam.
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden In 1588 stoppen de Noordelijke gewesten de zoektocht naar een nieuwe monarch en besluiten tot het uitroepen van de Republiek.
Sacramenten Gewijde handelingen binnen de christelijke kerk.
Smeekschrift der edelen 1566 Edelen vragen aan Margaretha van Parma de kettervervolgingen te matigen.
'Spaanse furie' Muitende Spaanse soldaten komen in Antwerpen in opstand ten koste van 7000 Antwerpse levens.
Synode Vergaderingen van kerkenraden (consistories).
Tiende Penning Een belasting van tien procent op de verkoop van roerende goederen.
Tijd van Ontdekkers en Hervormers 1500-1600
Tonsuur Kaal geschoren kruin van een monnik.
Trente, Concilie van 1545 Bijeenkomst van de bisschoppen waar de Contrareformatie werd ingesteld.
Unie van Atrecht Drie Waalse gewesten sluiten in 1579 een overeenkomst met de Spanjaarden.
Unie van Utrecht De zeven noordelijke gewesten besluiten in 1579 gezamenlijk de strijd tegen Spanje voort te zetten.
Vasco da Gama Bereikte in 1498 het huidige India.
Verdrag van Tordesillas 1494 Spanje en Portugal verdeelden onderling de wereld. Portugal kreeg de heerschappij over Azië. Spanje over grote delen van Zuid-Amerika.
Vulgaat De Latijnse tekst van de Bijbel die sinds het jaar 400 gold als de officiële Bijbelvertaling.
'Zonale kaart' Verdeeld de aardbol in zeven zones.