We hebben 175 gasten online

Recensie 'Haagse jaren' De politieke memoires van Ruud Lubbers Theo Brinkel

Gepost in Geschiedenis

Haagse jaren Politieke memoires Ruud Lubbers

Een jonge politicus, een dertiger, wordt minister van Economische Zaken in het kabinet Den Uyl. Het was het begin van de politieke loopbaan van Ruud Lubbers. Hij zou in de 80e en 90e jaren naamgever zijn van 3 kabinetten en een van de langst zittende minister-presidenten worden. De basis van deze politieke memoires worden gevormd door 15 gesprekken welke historicus Theo Brinkel voerde tussen 1992 en 1995  met Ruud Lubbers en Ruud Lubbers komt zelf ook aan het woord in deze politieke memoires. De bedoeling was dat de memoires zouden worden gepubliceerd, maar dat werd 25 jaar geleden tegengehouden. Uiteindelijk zijn ze nu toch in boekvorm uitgegeven.

Lubbers zelf noemt twee ontwikkelingen die naar zijn indruk kenmerkend zijn voor zijn Haagse jaren. ‘Op de eerste plaats de heroriëntatie op de rol van de verzorgingsstaat op weg naar de verantwoordelijke samenleving en de sociale markteconomie. En ten tweede de pacificatie rond een aantal fundamentele kwesties zoals kernbewapening en euthanasie’. Beide ontwikkelingen zijn ten nauwste verbonden met de geschiedenis van het CDA.’

Bij de vorming van het kabinet Van Agt/Wiegel werd Ruud Lubbers vicefractievoorzitter van het CDA. Na de val van CDA-fractieleider Willem Aantjes werd Ruud Lubbers fractievoorzitter van het CDA. Het was de opmaat naar zijn uiteindelijke premierschap. Na de kortstondige kabinetten Van Agt II en Van Agt III mocht hij leiding gaan geven aan het Eerste Kabinet Lubbers. Inmiddels was in 1980 definitief het CDA ontstaan dat nu drie Christelijke partijen aan een smeed. De val van het kabinet Van Agt III luidde het einde van een tijdperk in. De economie verkeerde in crisis. De werkeloosheid steeg tot 10% van de beroepsbevolking tot 500.000. Het financieringstekort kwam boven de 10 procent van het nationale inkomen. Het aandeel van de collectieve sector in de Nederlandse economie was gestegen tot rond twee derde van het nationale inkomen. Lubbers wil nu niet kiezen voor een Keynesiaanse aanpak of een Monetaristische aanpak. Hij wilde zich van beide benaderingen onderscheiden door de aanbodzijde van de economie, de positie van het bedrijfsleven, te versterken. Lubbers wilde een heroverweging van de overheidstaken en van de collectieve uitgaven.

Het is uiteindelijk Lubbers die de rol van Van Agt overneemt en minister-president wordt. Het vinden van een uitweg uit de economische crisis is de hoofdtaak van het nieuwe kabinet dat op 22 november 1982 aantreedt. Bezuinigingen op de collectieve sector waren noodzakelijk en dus ook kortingen op de ambtenarensalarissen. Het kabinet Lubbers I wordt bekend als ‘no-nonsense kabinet’. Bij het aantreden van Lubbers waren er in Nederland 655.000 werklozen. Naast de economische crisis speelde ook het plaatsen van kruisraketten in Nederland een grote rol.  

Na de verkiezingen in 1986 komt er een tweede kabinet Lubbers waarbij een groot aantal ministers op hun post bleven. Het nieuwe kabinet formuleerde 4 hoofddoelstellingen:

1) bestrijding van de werkloosheid,

2) terugdringing van het financieringstekort en verlaging van de collectievelastendruk.

3) centralisatie, privatisering en gespreide verantwoordelijkheid,

4) bescherming van het milieu.

Bij Lubbers I en II regeerde Lubbers met de VVD, maar nadat de VVD Lubbers II ten val had gebracht nam de PvdA de plaats in van de VVD toen het kabinet Lubbers III werd gevormd.

Het kabinet Lubbers III en de uitkomst van de verkiezingen van 1994 leidde tot een dramatische nederlaag van 20 zetels van het CDA en de uiteindelijke komst van de paarse coalities.

De rol van Lubbers daarin is groter dan hij zelf aangeeft. Vooral het feit dat de door hem gekozen kroonprins Brinkman door Lubbers zelf op alle mogelijke manieren wordt dwarsgezeten is daar mede debet aan.

Het is ondoenlijk om alle belangrijke ontwikkelingen tijdens de kabinetten Lubbers aan de orde te laten komen. Een paar voorbeelden wil ik hier echter nog wel noemen.

De WAO-aanpassing. De richtingenstrijd binnen het CDA. De teruggang van de aardgasinkomsten. Wie is er verantwoordelijk voor het buitenlands beleid in de Europese Raad (strijd tussen Lubbers en Van den Broek). De strijd tussen bondskanselier Kohl en Lubbers ten aanzien van de Duitse eenwording en het 10-punten plan van Kohl (Oder-Neisse grens als grens tussen Polen en Duitsland). Het aftreden van Frans Andriessen. Verdrag van Maastricht. De wil van Lubbers om een Europese functie te vervullen hetgeen door Kohl niet lukte

Titel: Haagse jaren De politieke memoires van Ruud Lubbers.

Auteur: Theo Brinkel.

Uitgeverij: Ambo/Anthos ISBN 9789026352607 € 24,99