We hebben 173 gasten online

VWO Paragraaf 3 Nazi-Duitsland (1933-1945)

Gepost in Examenkatern Duitsland VWO

kaart einde tweede wereldoorlog

Leidende vraag: Welke gevolgen had het nationaalsocialisme voor Duitsland en Europa?

De machtsovername van Hitler in 1933 leidde tot nazificering van Duitsland en het land werd voorbereid op een oorlog waarbij iedereen werd ingeschakeld. Hitler streefde naar vernietiging van de Joden en de communisten voor 'Lebensraum' in het oosten.

 

Terreur

Een totalitaire staat kon alleen maar worden opgebouwd onder dwang. Iedereen moest van het nationaalsocialistische gedachtegoed worden doordrongen. Tegenstanders werden gearresteerd, mishandeld en opgesloten. Dachau, bij München, werd het eerste concentratiekamp onder leiding van de SS.

 

Propaganda

goebbels

Onder leiding van Joseph Goebbels kreeg het ministerie van Propaganda alle ruimte om de nazi-denkbeelden te verspreiden. Er werd een Rijkscultuurkamer opgericht waarbij kunstenaars, journalisten en artiesten zich bij moest aansluiten, wilden ze hun beroep noch kunnen uitoefenen. Tweeduizend mensen verkozen daarop het land te verlaten. Zij die bleven onderschreven de nazi-ideologie. Radio en film kwamen direct onder controle van Goebbels te staan. Omdat zeventig procent van de Duitsers in het bezit waren van een radio was de invloed daarom groot. Het naziregime stelde ook voor een ieder vakanties in, en er werd naar gestreefd dat een iedereen een Volkswagen kon aanschaffen. Hitler werd op handen gedragen omdat hij de vrede van Versailles naar de prullenbak verwees en de werkeloosheid was verdwenen. De voorbereidingen op een oorlog gaven veel werk (wapenproductie, aanleg autobanen, vergroting leger), alleen werd dat pas later duidelijk. 

Rassenwetten

Al in 'Mein Kampf' had Hitler uiteengezet dat er een oplossing moest komen voor het 'Joodse probleem'. Ook Jehova's getuigen, Sinti en Roma zigeuners hoorden niet thuis in de 'Volksgemeinschaft'. Om dat te bevorderen werden in 1935 de zogenaamde Neurenburger Wetten uitgevaardigd waarbij allerlei maatregelen tegen de joden werden genomen zoals het ontnemen van het Duitse burgerschap en op veel plaatsen mochten ze niet meer komen. Maar ook werden huwelijken tussen joden en Duitsers verboden. Voorts werd precies omschreven wie jood was of wie niet. In feite werden ze dus buitengesloten.

Naar een nieuwe oorlog

Zoals al eerder beschreven ontstond de toename van de werkgelegenheid vooral door het feit dat de wapenindustrie veel arbeidskrachten nodig had. Een oorlog was nodig om voor de Duitsers in het oosten nieuw 'Lebensraum' te verkrijgen. De daar aanwezige volken zouden als slaven voor de Duitsers dienen, daarnaast moest het grootste deel worden vernietigd. Dit alles had Hitler al in 'Mein Kampf' beschreven. 

Duitsland 1940

Als eerste doel moesten de Duitstalige gebieden bij Duitsland worden gevoegd. De zogenaamde Anschluss van Oostenrijk vond begin 1938 plaats en de andere mogendheden traden daar niet tegen op. Vooral Engeland voerde een appeasementpolitiek waarbij men er van uit ging dat als men Hitler tevreden stelde er geen oorlog zou ontstaan. Zo kon Hitler op de conferentie van München in september 1938 er in slagen het Sudetenland bij Duitsland te voegen, zonder dat de Tsjecho-Slowakije er iets over te zeggen had. Engeland en Frankrijk legden zich daarbij neer en de Engelse premier Chamberlain verklaarde 'Its Peace in ower Time'. Hij geloofde Hitler dat hij verder geen gebieden zou innemen. In maart 1939 brak Hitler deze belofte en nam heel Tsjecho-Slowakije in. 

De Tweede Wereldoorlog

Het nieuwe doel van Hitler was Polen. Hij hoopte dat Engeland en Frankrijk hem zijn gang zou laten gaan, maar dat bleek een misrekening. Op 1 september 1939 viel Duitsland Polen binnen en de Tweede Wereldoorlog was begonnen. Twee dagen later verklaarden zowel Engeland als Frankrijk Duitsland de oorlog.

Om een tweefrontenoorlog te voorkomen hadden Duitsland en de Sovjet-Unie in augustus een niet-aanvalsverdrag getekend waarbij in een geheime clausule Polen onder elkaar werd verdeeld. Duitsland veroverde vervolgens Denemarken en Noorwegen en in mei en juni Nederland, België en Frankrijk. Hoewel Hitler dacht Engeland aan zijn zijde te krijgen in zijn strijd tegen de Sovjet-Unie deed Engeland dat niet en bleef tegen de dictatuur van de nazi's vechten. De strijd om Engeland mislukte echter en toen Duitsland op 22 juni 1941 de Sovjet-Unie binnen viel was er toch een tweefrontenoorlog ontstaan. Begin 1943 verloren de Duitsers de slag om Stalingrad en werden de Duitsers steeds meer teruggedrongen door de Russen.

Toen in juni 1944 in Frankrijk door de westerse geallieerden een Tweede Front was geopend leidde een en ander tot een totale nederlaag voor Duitsland en werd het land door de geallieerden bezet. De Tweede Wereldoorlog werd in Europa op 8 mei 1945 beëindigd.

Onder Duitse heerschappij 

europa 1942

Doordat in West-Europa de bezetters samenwerkten met de plaatselijke autoriteiten (Noorwegen en Vichy-Frankrijk) hadden de Duitsers maar weinig troepen nodig voor de bezetting. De situatie in oost-Europa was geheel anders. West-Polen werd bij Duitsland gevoegd en de bevolking van Oost-Europa kreeg te leiden onder de terreur. Joden werden opgesloten in getto's, waar ze massaal stierven door honger uitputting en ziektes. Daarnaast werden joden door middel van 'Einzatsgruppen' van de SS op grote schaal door middel van de kogel vermoord.

Op 20 januari 1942 werd tijdens een bijeenkomst te Wannsee in Berlijn besloten tot de uiteindelijke 'oplossing van het Joodse vraagstuk'. Hiermee werd bedoeld de totale vernietiging van alle joden in Europa. Dit zou dan moeten plaatsvinden in daarvoor bestemde vernietigingskampen. Auschwitz, Sobibbor, Chelmno en andere namen werden zo in ons geheugen gegrift als plaatsen van dood en verderf waar mensen fabrieksmatig werden omgebracht.