We hebben 161 gasten online

MeMo Vwo mod 11 hfst 2 Tweede Wereldoorlog en Koude Oorlog Internationale verhoudingen 1940-heden

Gepost in Modules

HOOFDSTUK 2: Van Truman-doctrine tot Cubacrisis

Met het einde van de Tweede Wereldoorlog waren de Duitse en Japanse pogingen de wereld een nieuwe orde op te leggen voorbij.

De wereld had nu nog maar twee grootmachten i.p.v. vier, Frankrijk en Engeland waren definitief grootmacht af - al dachten ze zelf in 1956 van niet – en er was een nieuw machtsoverwicht ontstaan tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie.

memo hfst 9 afb 8

Deelvraag: Welke invloed had de Tweede Wereldoorlog op het ontstaan van de Koude Oorlog?

2.1 Internationale afspraken

1. ATLANTISCH HANDVEST Op 14 augustus 1941 sloten Roosevelt en Churchill deze overeenkomst waarbij elk volk een aantal vrijheden zou hebben: zelfbeschikkingsrecht, deelname aan de wereldhandel, vrije toegang tot de wereldzeeën en grondstoffen en er zou een internationale vredesorganisatie moeten komen.

2. CONFERENTIE VAN TEHERAN December 1943 kwamen Churchill, Roosevelt en Stalin voor het eerst bijeen. Men nam de volgende besluiten: a) Stalin werd een TWEEDE FRONT toegezegd, b) De Sovjet-Unie mocht de veroverde gebieden houden die in de tijd van de tsaar deel uitmaakten van het Russische Rijk.

3. Bijeenkomst in Moskou: Churchill bezocht Stalin en maakte eind 1944 afspraken over de wederzijdse invloedssferen in Europa.

4. CONFERENTIE VAN JALTA In februari 1945 kwamen Churchill, Stalin en Roosevelt bijeen en spraken af : a) Duitsland in vijven te delen. Een stuk zou aan Polen en de Russen toevallen de rest zou in vier bezettingszones worden verdeeld b) Polen schoof op de landkaart op naar het Westen tot de rivieren de Oder en de Neisse c) Berlijn zou in vier delen worden verdeeld d) Oostenrijk zou ook in vier delen worden verdeeld.

5. CONFERENTIE VAN POTSDAM In Juli en Augustus 1945 na de capitulatie van Duitsland. Roosevelt was inmiddels overleden en vervangen door Truman, Churchill had na een verkiezingsnederlaag plaats moeten maken voor Attlee. Truman stond veel wantrouwender tegenover Stalin en van het zelfbeschikkingsrecht kwam in de door de Sovjet Unie bevrijdde gebieden niets terecht en vormde een ‘omgekeerd’ CORDON SANITAIR. Tijdens deze conferentie tekende zich de belangentegenstelling al af tussen het kapitalistisch westen en communistische oosten.

memo hfst 9 afb 9

2.2 Het IJzeren Gordijn

Stalin was voornamelijk in veiligheidsgaranties geïnteresseerd en breidde om die reden zijn gebied en invloedssferen uit. Een marxistisch-leninistische revolutie had voor hem geen prioriteit. Overal in Oost-Europa ontstonden VOLKSDEMOCRATIEËN en in 1946 sprak Churchill van een IJZEREN GORDIJN ‘ from Stettin to the Baltic’ daarbij vergetend zijn eigen afspraken met Stalin(zie punt 3 hierboven).Toen de communisten in Griekenland dreigden de macht over te nemen kondigde President Truman in 1947 een politiek van CONTAINMENT af. Zo ontstond de TRUMAN-DOCTRINE met een economische en een militaire uitwerking. De economische was het MARSHALL-PLAN in 1947 en de militaire de oprichting van de NATO in 1949.

memo hfst 9 afb 10

De Sovjet Unie besloot d.m.v. DE BLOKKADE VAN BERLIJN de westelijke geallieerden onder druk te zetten maar door een LUCHTBRUG van de Amerikanen mislukte zijn opzet. In 1949 ontstond de BRD gesteund door de westelijke geallieerden en de DDR gesteund door de Sovjet Unie.

De situatie werd ernstiger tussen de machtsblokken toen bleek dat Rusland in 1949 over de atoombom bleek te beschikken en MAO de Volksrepubliek China uitriep, daarmee de Amerikaanse bondgenoot naar Taiwan deed vluchten. De containment politiek had hier gefaald.

Op 24 oktober 1945 trad de VERENIGDE NATIES in werking. Naast een ALGEMENE VERGADERING kwam er een aparte VEILIGHEIDSRAAD waarin de Verenigde Staten, de Sovjet Unie, Frankrijk, Engeland en China (nationalistisch China) een permanente zetel innamen met VETORECHT. Daarnaast waren er 10 zetels die wisselend voor twee jaar konden worden bezet.

De VEILIGHEIDSRAAD werd gedomineerd door de V.S. en de USSR maakte veel gebruik van het vetorecht.

Toch is het geen mislukking geworden:

De algemene vergadering werkt als internationaal forum voor problemen en conflicten.

De diplomatieke invloed van de verenigde naties is vanaf 1945 herhaaldelijk van betekenis geweest.

2.3 Vijandbeeld in de jaren vijftig

Het ‘Rode gevaar’ en de angst ervoor kwam o.a. tot uitdrukking in het proces tegen de ROSENBERGS en in het McCARTHYSME dat de hele Amerikaanse samenleving beïnvloedde en veel levens ruïneerde.

De eerste gewapende confrontatie tussen het kapitalisme en communisme vond plaats tijdens de Korea oorlog. Het communistisch Noord Korea viel Zuid Korea binnen. De Verenigde Naties besloten een leger te sturen. Deze beslissing kon worden genomen omdat de USSR de vergaderingen van de Veiligheidsraad boycotte. Het V.N. leger dreef de communisten terug maar het werd gecompliceerder toen China aan de oorlog ging deelnemen. In 1953 werd de KOREAANSE OORLOG d.m.v. een wapenstilstand beëindigd en de situatie bestaat nog steeds.

Toen West-Duitsland in 1955 werd opgenomen in de NATO richtte Moskou een militaire alliantie op het WARSCHAU PACT tegen de NATO. President Eisenhouer zegde toen militaire hulp toe aan elk land tegen communistisch agressie. De CONTAINMENT ging over in een ROLL BACK POLICY.

De schrik in de Verenigde Staten was groot toen bleek dat de Russen een kunstmaan de SPOETNIK in een baan rond de aarde hadden gebracht (1957).

2.4 Vreedzame coëxistentie?

Toen Stalin in 1953 overleed ontstond binnen de USSR een strijd om de macht. Het was Chroestjov die als sterke man voor VREEDZAME COËXISTENTIE pleitte.

In 1955 leidde dit tot een vredesverdrag met Oostenrijk waarbij dit land wel neutraal moest blijven.

Doordat Chroestjov Stalins wandaden op het Twintigste Partijcongres(1956) aan de kaak stelde zagen de Oost Europse landen een mogelijkheid om mee hun eigen weg te gaan. In Polen kwam er een opstand die in de hand kon worden gehouden en GOMULKA verklaarde dat Polen binnen het Warschaupact zou blijven. In Hongarije leidde de Hongaarse Opstand tot het neerslaan van deze opstand door Russische troepen omdat NAGY verklaarde uit het Warschaupact te zullen treden.

Het westen greep niet in, in de invloedssfeer van de USSR.

Frankrijk en Engeland besloten samen met Israël de nationalisatie van het Suezkanaal door NASSER gewapenderhand ongedaan te maken. De V.S. waren woedend en de USSR dreigde met bombardementen. De landen moesten hun legers terugtrekken en voor Frankrijk en Engeland was het nu duidelijk dat ze geen rol meer op het wereldtoneel konden spelen, als grootmacht.

Vragen bij Hoofdstuk 2 module 11:

1) Welke grootmachten waren er na de 2e WO ontstaan?

2) Was er na de 2e WO sprake van een machtsevenwicht?

3) Noem de 4 onderdelen van het Atlantisch Handvest.

4) Wat is het 2e Front?

5) Wat eiste Stalin op de Conferentie van Teheran en kreeg hij zijn zin?

6) Noem de 4 punten van de Conferentie van Jalta.

7) Op de Conferentie van Potsdam verschenen 2 andere regeringsleiders. Welke en waarom?

8) Wat verstaan we onder Cordon Sanitair?

9) Wat is een Volksdemocratie?

10) Beschrijf de Containment politiek.

11) Noem de 2 onderdelen van de Truman doctrine.

12) Waarom begon de Sovjet Unie de Blokkade van Berlijn?

13) Welke 2 China’s kennen we en hoe zijn ze ontstaan?

14) Omschrijf de organen van de Verenigde Naties.

15) Wie heeft het Vetorecht in de Veiligheidsraad?

16) Wat is het Mc Carthysme?

17) Hoe ontstond de Korea oorlog?

18) Wanneer ontstond de NATO en waarom werd het Warschau Pact opgericht en waarom?

19) Wat is de Roll Back Policy?

20) Wat houdt Vreedzame Coëxistentie in?

21) Wat is de Suez - kanaal crisis?

Zie verder module 11 hoofdstuk 3 MeMo Vwo mod 11 hfst 3 Tweede Wereldoorlog en Koude Oorlog Internationale verhoudingen 1940-heden