We hebben 120 gasten online

MeMO Vwo mod 13 hfst 3 Historisch overzicht van de 20e eeuw

Gepost in Modules

HOOFDSTUK 3 VAN GROTE ALLIANTIE TOT KOUDE OORLOG

3.1 De tweede wereldoorlog

- 1 september 1939 aanval Duitsland op Polen

- 16 september 1939 aanval Sovjet Unie op Polen.

- Voorjaar 1940 bezet Duitsland: Denemarken, Noorwegen, Nederland, België en Frankrijk.

- In Frankrijk vorming Vichy bewind o.l.v. Petain, in het Westen Duits bestuur.

- Battle of Britain mislukt

- Juni 1941 operatie Barbarossa, aanval Duitsland op sovjet Unie; Tweefrontenoorlog een feit.

Omkering oorlogssituatie door:

- begin 1943 slag bij Stalingrad, Von Paulus geeft zich over

- El Alamein nederlaag Rommel

- Juli 1943 invasie Italië door geallieerden via Sicilië

- Juni 1944 Opening Tweede Front door invasie in Normandië

- 7 mei 1945 onvoorwaardelijke overgave Duitsland aan geallieerden

Oorlog in het Verre Oosten:

- 7 december 1941 Japanse aanval op Pearl Harbour. Duitsland en Italië verklaren de oorlog aan de V.S.

- eind 1942 Japan beheerst Azië

- Slag in Midway eerste grote nederlaag Japan het verliest 4 vliegkampschepen

- Eiland voor eiland wordt heroverd

- Augustus 1945 atoombommen op Nagasaki en Hiroshima betekenen definitieve capitulatie Japan.

- Japan wordt democratisch land en de keizer verliest goddelijke status

Joden vervolging

- 1935 Neurenburgerwetten

- 1938 Reichskristalnacht

- 1941 Einsatzgroepen doden ander half miljoen Joden door middel van de kogel

- 1941 Wansee conferentie waar werd besloten tot de definitieve ‘Endlösung der Judenfrage’. Inrichting vernietigingskampen waar 6 miljoen mensen door vergassing werden omgebracht. O.a. in Auswich, Sobibor, Chlemno, Bergen Belsen, Dachau

Nederland bezet

- Joodse bevolking weggevoerd van de 120.000 kwamen er 105.000 om

- Weinig verzet Nederlandse bevolking

- Bevolking bezetting eerste jaar passief beleeft, men past zich aan

- Bezetting geleidelijk grimmiger

- Gleichschaltung: aanpassing aan Nationaal Socialistisch gedachtegoed.

- Gedwongen tewerkstelling

- Door terreur stierven duizenden verzetslieden

- 25.000 Nederlanders werden lid van de SS

- september 1944 spoorwegstaking

- september 1944 bevrijding Westen mislukte waardoor hongerwinter leidde tot dood 20.000 Nederlanders

3.2 De gewapende vrede

Na de tweede wereldoorlog kwamen ideologische tegenstellingen weer snel naar boven. Kapitalisme tegen communisme. Angst westerse landen uitbreiding communistische invloed in Oost Europa.

memo hfst 10 afb 4

Koude Oorlog

- Duitsland en Berlijn in vieren gedeeld ( dit lot trof ook oostenrijk en Wenen)

- 1945 – 1948 oost Europese landen communistisch

- Door bijeenvoeging van Engelse en Amerikaanse zone ontstond Bizonië en na bijvoeging van Frans bezettingsdeel Trizonië. Hieruit zou in 1949 De Bonds Republiek Duitsland (BRD) ontstaan en uit de Russische sector de Duitse Democratische Republiek ( DDR).

- 1949 oprichting NATO

- 1949 ontstaan Communistisch China op het Chinese vasteland o.l.v. Mao

- 1949 Russen atoombom

- 1950-1953 Korea oorlog

- 1955 oprichting Warschau Pact nadat BRD lid werd van de NATO

- 1961 bouw Berlijnse muur

- 1962 ontdekking Russische raketten op Cuba

- 1971 Communistisch China bezet permanente zetel in de Veiligheidsraad ten koste van Nationalistisch China (Taiwan)

3.3. Het Communistische blok

- 20 miljoen Russen omgekomen in 2e wereldoorlog

- Productie met 60% teruggelopen

- Fabrieken werden van Oost - Duitsland naar de Sovjet Unie overgebracht.

Leven in het Oostblok

In het Oostblok kwam het leven onder toezicht van de Sovjet Unie te staan.

- Andersdenkenden werden ‘als vijanden van het volk beschouwd’

- Invloeden uit het Westen werden geweerd

- Zware industrie kreeg alle aandacht i.v.m. opbouw modern militair apparaat

- Gebrek aan consumptiegoederen waardoor leven sober was

- Toch was Stalin populair, vader van het volk, held en vriend van iedereen(..)

1956 destalinisatie op het 20e partijcongres

1956 Hongaarse opstand bloedig neergeslagen

Joegoslavië stond niet onder Russische invloedssfeer. Tito gaf eigen invulling aan communisme ( dus geen centralisme maar dualisme).

Rood China

- 1949 Vasteland China was communistisch geworden o.l.v. Mao

- Tsjang Kai Tsjek, de Nationalisten, vluchtten naar Taiwan en vormde Nationalistisch China

- Mao werd vereerd als een God

- Miljoenen Chinezen vonden de dood

- Grote Sprong Voorwaarts in 1958 werd een mislukking en miljoenen kwamen van de honger om

- Samenwerking Sovjet Unie en Communistisch China duurde maar kort

- Afwijzing Mao van de destalinisatie.

- 1960 definitieve breuk China en de Sovjet Unie

memo hfst 10 afb 5

3.4 De wederopbouw onder Amerikaanse invloed

- Na 1945 ontstaan 2 supermachten de V.S en de SU

- 1947 Marshallplan. Tussen 1948 en 1951 werd door de V.S twaalf miljard dollar verstrekt. Doel ellende en armoede bestrijden en voorkomen dat West Europa communistisch zou worden

- Sovjet Unie beschouwde Marshall Plan als vorm van Economisch Imperialisme

Europese samenwerking

1) Oprichting OESO—Organisatie van Europese Samenwerking en Ontwikkeling

2) 1951 oprichting EGKS—Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal

3) 1957 Oprichting Europese Economische Gemeenschap door Duitsland, Frankrijk, Italië, Nederland, België en Luxemburg

Zowel Duitsland en Japan werden economische grootmachten als gevolg van de wederopbouw van die landen en hun economieën.

3.5 De Westerse samenleving

- Coca Cola symbool van ‘American way of life’.Stond voor vitaliteit, democratie en ongekende mogelijkheden.

- Overvloed aan consumptiemiddelen.

- Arbeiders verdienden goede salarissen

- Toch was er een minderheid die niet deelde in de welvaart

- Zwarte bevolkingsgroep in materieel en sociaal opzicht achtergesteld

- In de jaren vijftig van de 20e eeuw vocht de NAACP ( National Association for the Advancment of Colored People) voor gelijke rechten

- In 1954 verklaarde het Hooggerechtshof ‘seperate but equal’ voor ongrondwettig

In de jaren vijftig van de 20e eeuw communistenjacht in de V.S. o.l.v. senator Mc. Carthy.

Anticommunisme in Europa niet zo vel als in de V.S.

Na Tweede Wereldoorlog groeiden communistische partijen in Frankrijk en Italië sterk

In veel west Europese landen werd de verzorgingsstaat opgebouwd. Doel het beschermen van de zwakkeren in de samenleving.

3.6 Ondergang van de Koloniale Rijken

Na tweede wereldoorlog einde koloniale rijken. Dat had verschillende oorzaken:

1) Door 2e wereldoorlog was nationalisme in koloniën in een stroomversnelling geraakt.

2) De V.S. en de Sovjet Unie keurden kolonialisme af. De V.S. was zelf kolonie geweest. De Sovjet Unie zag kolonialisme als een uitwas van het kapitalisme.

3) Steeds meer mensen wezen overheersing van het ene volk door het andere volk af.

Twee golven

1e golf vlak na de 2e wereldoorlog verwierven koloniën in Azië hun onafhankelijkheid.

2e golf in de jaren ’60 werden veel koloniën in Afrika onafhankelijk

- Nederland moest in 1949 Indonesië opgeven.

- In 1954 moest Frankrijk Indo China (Viëtnam, Laos en Cambodja) en in 1962 Algerije afstaan.

- In 1974/1975 verleende Portugal onafhankelijkheid aan Angola, Mozambique en Guinee.

Hoewel men politiek onafhankelijk was geworden, bleef men economisch afhankelijk.

Midden Oosten, Israël en de Palestijnen

- In 1947 plan door Verenigde Naties voor deling Palestina in een Joodse en Palestijnse Staat. Dit werd door Arabieren verworpen.

- 1948 terugtrekking Engelsen.

- 1948 uitroeping Joodse Staat, inval Arabische landen maar Israël won.de onafhankelijkheidsoorlog.

- 1956 Suezkanaalcrisis. Israël bezet Sinaï - woestijn en Engeland en Frankrijk bezetten Suezkanaal nadat President Nasser het Kanaal nationaliseerde.

- 1967 Zesdaagse oorlog Israël tegen Arabische landen die op het punt stonden Israël aan te vallen. Israël bezet de Sinaï woestijn, de Westelijke Jordaanoever, Golan Hoogvlakte en de Gazastrook.

memo hfst 10 afb 6

- 1973 de Yom Kippoeroorlog. Bij verrassing steekt het Egyptische leger het Suezkanaal over en trekt de Sinaï woestijn binnen. Besef bij Israël breekt door dat men niet altijd in staat van oorlog kan blijven.

- 1979 Camp David akkoord waarbij o.l.v. president Jimmy Carter een vredesverdrag werd gesloten tussen Egypte en Israël. Beide landen erkenden elkaar wederzijds en Israël gaf de Sinaï woestijn terug aan Egypte.

- 1987 uitbraak gewapende opstand in bezette gebieden: de Intifada.

- Begin jaren negentig van de 20e eeuw ‘enig ’ zelfbestuur Palestijnen.

Zie verder module 13 hoofdstuk 4 MeMo Vwo mod 13 hfst 4 Historisch overzicht van de 20e eeuw