We hebben 153 gasten online

Periodekatern MeMo VWO Inleiding Moderne Tijd I

Gepost in Periodekaternen

Periodekatern MeMo Inleiding Moderne Tijd I

Van Vroegmoderne naar Moderne tijd

tijdvak 8 tijdvak 9

Tijd van burgers en stoommachines

Tijd van de wereldoorlogen

Intro

Omdat de geschiedenis zich vaak weinig aantrekt van de door mensen bedachte indeling, zijn er tal van zaken uit de Vroegmoderne Tijd (1500-1800) die gewoon doorgingen in de Moderne Tijd (1800-heden).

De Industriële revolutie en de Romantiek begonnen in de 18e eeuw en kwamen pas echt tot bloei in de Moderne

Tijd. Er verdwenen ook verschijnselen zoals bijvoorbeeld het gildestelsel.

Verbinden Romantiek en Industriële Revolutie de Vroegmoderne Tijd met de Moderne Tijd en zorgen zo voor continuïteit, de gilden waren passé en zijn een typisch voorbeeld van discontinuïteit.

1 Restauratie na Napoleon

Na in 1791 het revolutionaire Frankrijk te zijn ontvlucht keerde de graaf van Provence terug in Frankrijk en zou regeren als koning van 1814 tot 1824. Hij noemde zicht Lodewijk XVIII, om de verdwenen zoon van Lodewijk XVI te gedenken. Eigenlijk werd met de terugkeer van deze Bourbon het koningschap in ere hersteld, dat door de revolutie en Napoleons keizerschap wreed was verstoord.

Even leek het erop dat het Ancien Regime , gewoon terugkeerde. En er geen Tijd van Pruiken en Revoluties was geweest. Omdat het in heel Europa gebeurde vatten we deze machtwisselingen en veranderingen na Napoleon ook wel samen als de Restauratie.

In Frankrijk veranderde Lodewijk XVIII de representatieve democratie en een kleine elite van grootgrondbezitters, maar 0,2 % van de bevolking, mocht nog maar kiezen. Wel bleven allerlei religieuze en politieke vrijheden bestaan. Lodewijk XVIII begreep dat hij rekening moeset houden met wat het volk wilde. Je moest zorgen dat je als koning populair was.

De van ballingschap terugkerende edelen, die van hun bezit waren beroofd, dachten daar anders over. Zij namen gewoon alle rechten terug, die ze voor de revolutie hadden. In 1820 werd de hertog van Berry vermoord, tweede in lijn voor de troonopvolging. De ware reactionairen kregen nu hun zin. De pers werd gemuilkorfd en het kiesrecht werd nog meer beperkt. Verder mocht de regering zonder vorm van proces mensen gevangen zetten. Volstrekt niet in overeenstemming met Montesquieus principe van de scheiding der machten.

Hoewel Lodewijk XVIII begreep dat grote internationale oorlogen voorbij waren kwam hij toch de Spaanse reactionaire koning te hulp tegen de opstandelingen, Liberales, genoemd. De vorsten dachten dat ze de restauratie goed voor elkaar hadden en de ideeën Franse Revolutie hadden doen vergeten, maar in tal van landen in Europa braken tussen 1820 en 1830 revoluties uit. Uiteindelijk zou ook de Moderne Tijd veel revoluties kennen.

2) Congres van Wenen

Napoleons val leidde tot een machtsvacuüm. De overwinnaars vergaderden vanaf september 1814 in Wenen om af te spreken hoe de kaart van Europa er voortaan uit moest zien. De bijeenkomsten zouden een jaar duren.

europa 1815

De overwinnaars wilden het machtsevenwicht in Europa herstellen in Europa en daarom moest Frankrijk in bedwang worden gehouden. Allereerst werden er sterke koninkrijken ontworpen langs de grens met Frankrijk. De Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden werden samengevoegd tot een land onder leiding van koning Willem I. Ook in Duitsland, waar Napoleon van de vele honderden staatjes er dertig had gemaakt, ontstond er binnen die staatjes een sterk koninkrijk Pruisen , dat zich uitstrekte van de Oostzee tot de Noord-Franse grens. Aan de zuidkant werd het koninkrijk Sardinië uitgroepen, waartoe ook Noord-Italië behoorde. In Spanje werd de Koninklijke familie weer in ere hersteld. Zo kreeg Frankrijk aan al haar grenzen zogenaamde bufferstaten.

3) De Moderne Tijd

De opstand van de Spaanse liberales tegen hun vorst gaf de naam van een nieuwe politiek stroming van de 19e en 20e eeuw. Het principe van de individuele vrijheid van de burger was al door de filosofen van de Verlichting en tijdens de revolutie van het einde van de 18e eeuw bepleit.

In de 19e eeuw ontstond er een complete politiek ideologie, met politieke partijen, het liberalisme.

Vrijheid van meningsuiting, een vrije pers, vrijheid van godsdienst en de scheiding tussen kerk en staat werd in veel Europese landen door liberale partijen bepleit.

De politici in Wenen hadden echter geen aandacht besteed aan een nieuw element, het nationalisme. Het streven naar een eigen staat. Volken hebben een eigen karakter, cultuur en taal en dat wil men binnen een eigen staat bijeenbrengen. Alleen was het probleem, hoe vast te stellen waar het eigen volk begint en het andere eindigt. Dat werd dus een bron van conflicten in de 19e en 20e eeuw.

Al in het begin van het Industriële kapitalisme werden arbeiders zich bewust van hun ondergeschikte positie. Werden ze niet uitgebuit door de kapitalisten? Uit de onvrede hierover ontstonden stromingen als het socialisme en communisme.

Tijdens de Franse Revolutie werden vrouwen zich bewust van hun ondergeschikte positie. Ook vrouwen zouden zich in de moderne Tijd daar niet meer bij neerleggen en gingen streven naar vrouwenemancipatie.

Slot In de komende hoofdstukken krijgen we te zien hoe in de Moderne Tijd, in alle onderdelen van onze cultuur, van kunst tot techniek, van werk tot opvoeding, we te maken krijgen met veranderingen en dingen die hetzelfde blijven.

Zie voor periodekatern 8 Ondernemers in economie en politiek: Periodekatern MeMO VWO H 8 Ondernemers in Economie en Politiek