We hebben 124 gasten online

SV Deel 1 Havo-Vwo Hoofdstuk 3 5e dr Walburg pers educatief

Gepost in Onderbouw 5e druk Walburg pers educatief

Samenvatting H3 SV

tijdvak 1

Het oude Egypte

Het begrip Oudheid. Onder het begrip Oudheid vallen de oude culturen in het Midden Oosten zoals het Oude Egypte en Mesopotamië waar de geschiedneis begint omstreeks 31oo voor Christus. Het Oude Griekenland, waar de geschiedneis begint omstreeks 1900 voor Christus, en het Romeinse Rijk, waar de geschiedneisbegint met de stichting van Rome in 753 voor Christus, worden vaak aamgeduid als 'Klassieke Oudheid'.

toetanchamon

3 Het ontstaan van Egypte

Van dorp tot staat

Jagers en verzamelaars ontdekten tussen 5000 en 4000 voor Christus dat ze niet meer telkens verder hoefden te trekken op zoek naar voedsel. Omdat het in Egypte bijna nooit regent was de Nijl de waterbron waardoor zij in Egypte in staat waren te leven. Ze vestigden zich dan ook rond de Nijl in dorpen, waar de meeste mensen leefden van akkerbouw en veeteelt.

De oogst leverde zoveel op dat niet iedereen meer in de landbouw hoefde te werken.

De jaarlijkse overstroming van de Nijl dwong de mensen die aan de oevers woonden, om te gaan samenwerken. De Egyptenaren leerden de rivier beheersen met dammen, dijken en sloten. Deze beheersing van het water wordt waterhuishouding genoemd.

Voor de waterhuishouding waren veel werkkrachten en een goede organisatie nodig. In elk dorp hadden daarom enkele bestuurders de leiding. de dorpen onderling werkten ook samen.

kaart egypte

 

Rond 3100 voor Christus waren er nog maar twee bestuursgebieden over: Boven - Egypte (het zuiden) en Beneden - Egypte (het noorden). Het was koning Menes van Boven - Egypte die deze twee gebieden tot een staat verenigde. Hij werd farao (koning) van geheel Egypte.

Wat is een Staat?

Een staat is een land met duidelijke grenzen waarin een kleine groep mensen de rest van de bevolking bestuurt. De farao kon dat besturen natuurlijk niet alleen en daarvoor had hij ambtenaren tot zijn beschikking. Alle ambtenaren samen vormden het bestuursapparaat.

Wat waren de voordelen van zo'n staat?

  • De waterhuishouding werd goed geregeld
  • Men werd beschermd tegen vijanden uit binnen- en buitenland
  • Naast werken in de landbouw kon men nu uit veel meer beroepen kiezen

Wat waren de nadelen van zo'n staat?

  • Men moest een deel van de oogst als belasting afstaan aan de bestuurders
  • Men was verplicht werkzaamheden te verrichten voor de waterhuishouding en voor openbare werken
  • In oorlogstijd moesten vele als soldaat dienen
  • Men had geen invloed op het bestuur
  • De farao en zijn ambtenaren hadden grote invloed op ieders leven

Oorlogen met andere staten

De mens kan blijkbaar niet zonder geweld. Vooral mannen gaven vaak er de voorkeur aan om problemen op te lossen met geweld.

Staten gingen zo een gewapende strijd (oorlog) met elkaar aan. Geen wonder dat je dus afbeeldingen kunt vinden in Egypte die oorlogen afbeelden.

ramses

In 30 voor Christus kwam er een einde aan Egypte als staat. Egypte werd toen door de Romeinen veroverd en werd deel van het Romeinse Rijk ( een provincie van) zoals je op dit kaartje kunt zien.

roman empire

De laatste farao, Cleopatra, pleegde toen zelfmoord door middel van een giftige slang, een cobra. De speelfilm Cleopatra, die in Hollywood daarover is gemaakt, geldt nog steeds als een monument uit de filmgeschiedenis.

cleopatra

2 Een gelaagde samenleving ontstaat

Met de komst van de landbouw nam ook de ongelijkheid toe. Toen de dorpen verenigd werden tot een staat, werden de problemen van het samenleven ingewikkelder.

# Er moest veel worden geregeld. Sommigen kregn meer macht dan anderen.

# Sommigen kregen meer bezit dan anderen

Als een samenleving in verschillende bevolkingslagen is verdeeld, spreken we over een gelaagde samenleving. Iedereen kwam door zijn geboorte in zo'n 'laag' terecht. De lagen verschillen van elkaar in aanzien, bezit en macht.

In sommige gelaagde samenlevingen is het onmogelijk om van laag te veranderen. In Oude Egypte echter was dat wel mogelijk.

De macht in handen van weinig mensen

De macht van de koning

De Egyptenaren kenden de oorsprong van de Nijl niet. Zij dachten dat dit het werk van de goden was. De farao had de leiding van de waterhuishouding en de verdediging van het land. Daarom werd hij ook als God vereerd.

De macht van de priesters

De Egyptenaren vereerden veel goden en hadden daarvoor veel tempels gebouwd.

# Het waren de priesters die deze tempels verzorgden en de verering van de goden leidden.

# Priesters bezaten rod de tempels veel grond.

De macht van de hoge ambtenaren

Zij dankten hun macht vooral aan d ebenoeming door de farao. Egypte was in 42 districten verdeeld en aan het hoofd van elk district stond de gouverneur die uit naam van de farao het district bestuurde.

Gelaagde samenleving

  • farao

  • vizier

  • gouverneurs

  • priesters

  • lage ambtenaren, b.v schrijvers

  • ambachtslieden, kooplieden en opzichters

  • boeren, landarbeiders en bedienden

  • slaven

3. Goden en Myhthen van de Egyptenaren

Ieder dorp had wel zijn eigen God. Toen Egypte steeds meer een eenheid werd nam men elkanders goden over.

De Egyptenaren vereerden ook dieren als goden. Zo werd een god (Horus) afgebeeld met de kop van een valk. Re was de zonnegod. Ook de scarabee (mestkever) werd als God vereerd.

godenfamilie

1.Horus (verbonden met de farao, hemelgod)

2. Seth (vijand van Horus en Osiris) : god van stormen en wanorde

3. Thoth (maangod en god van de schrijfgod, het tellen en de wijsheid.

4. Chnoem (god die de mensen vormt op zijn pottenbakkerswiel)

5. Hathor (godin van de liefde, geboorte en dood)

6. Sobek (krokodillengod, heer van de Fajoem)

7. Ra (of Re of Amon, de zonnegod)

godenwereld

9. Ptah (maakt ook mensen en dieren, vaak verbonden met Ra)

10. Anoebis, god van het mummificeren.

11. Osiris, god van de landbouw en heerser van de onderwereld.

12. Isis, vrouw van Osiris, moeder van Horus, beschermgodin met

toverkracht. Later ook een belangrijke god voor de Romeinen

bron: geschiedenis voor kinderen.nl

Over de goden, halfgoden en sterfelijke helden als de farao's, ontstonden verhalen die door de mensen steeds werden doorverteld. Dergelijke verhalen noemen we mythen. Een verzameling van die verhalen noemen we een mythologie.

De belangrijkste plaats van de godsdienst in het Oude Egypte blijkt ook uit de bouwwerken die tot in onze tijd bewaard zijn gebleven: Piramiden, rotsgraven en tempels.

Piramiden zijn spits toelopende graven van Egyptische koningen. deze werden gemaakt van uit rots gehouwen steenblokken.

piramiden gizeh

Later werden de farao's niet meer begraven in piramiden maar in het dal van de koningen bij het tegenwoordige Luxor, in rotsgraven dus (Zie afbeeelding rechts).

dal der koningen

4 Egyptenaren vinden het hiëroglievenschrift uit

Het schrift is zo'n 3100 jaar voor Christus uitgevonden. In een gelaagde samenleving werd het leven ingewikkelder en steeds meer dingen moesten worden opgeschreven. De handel werd daardoor makkelijker en de farao kon zijn wetten overal bekendmaken. Dankzij het schrift konden de mensen hun gedachten opschrijven.

Het Oud-Egyptische schrift bestond uit hiërogliefen: tekens van mensen, dieren en dingen. De Egyptenaren schreven op kleitabletten, op stenen muren en op papyrus ( gevlochten bladeren van de papyrusplant). Ons woord van papier is er van af geleid.

Het boek van Aidan Dodson, waarvan hier een afbeelding is weergegeven, beschrijft de hiërogliefen van het Oude Egypte. hierogliefen

De ontcijfering van het hiërogliefenschrift danken we aan de Franse onderzoeker Champollion die er in 1822 in slaagde om met behulp van de steen van Rosette het hiërogliefenschrift te ontcijferen. Op deze steen stond namelijk een tekst in verschillende talen: bovenaan het hiërogliefenschrift, onderaan Grieks. Er tussenin stond een schrift dat is afgeleid van het hiërogliefenschrift het Demotisch.

Zie voor hoofdstuk 4 SV Deel 1 Havo-Vwo Hoofdstuk 4 5e dr