We hebben 187 gasten online

SV Tweede Fase Havo Hoofdstuk 13 Deel B

Gepost in Tweede Fase 4e druk

Hoofdstuk 13 De Tijd van de Koude Oorlog Deel B

2) Het bondgenootschap tussen Oost en West valt uiteen

Bondgenootschap is innerlijk zwak.

Tijdens deTweede Wereldoorlog voegden Rusland en de VS zich bij Groot-Brittannië en zijn bondgenoten. Samen vormden deze landen een bondgenootschap tegen Duitsland en zijn bondgenoten en Italië en Japan.

Die samenwerking leek hecht maar dat was maar schijn. Men kreeg onderling grote meningsverschillen.

Onderling wantrouwen sedert de communistische machtsgreep in Rusland

Sinds de oktoberrevolutie in Rusland stond het Westen wantrouwend tegenover de Sovjet-Unie. Dat kwam door:

  • Rusland sloot in maart 1918 een afzonderlijke vrede met de Centralen en brak zodoende met de bondgenoten van de Triple Entente: Engeland en Frankrijk;

  • In 1919 werd in Moskou de Communistische Internationale opgericht. Het doel van de Komintern was de 'wereldrevolutie' te bevorderen: de hele wereld zou communistisch moeten worden;

  • Rusland was op dat moment het enige communistische land ter wereld. Het Westen stond daar wantrouwend tegenover;

  • In 1938 trok Stalin de conclusie, uit de overeenkomst van München, dat hij niet op hulp uit West-Europa kon rekenen bij een Duitse aanval;

  • Eind augustus 1939 sloot Stalin met Hitler een niet-aanvalsverdrag;

  • In september 1939 werd Polen door Duitsland en Rusland aangevallen en de Tweede Wereldoorlog was een feit.

Stalin wist dat het uitstel van executie was, maar dat gaf hem de gelegenheid maatregelen te nemen. Het niet-aanvalsverdrag werd door Hitler op 22 juni 1941 geschonden toen Duitse troepen een aanval begonnen op de Sovjet-Unie.

front 2e wo oosten

Het wantrouwen bleef tijdens de Tweede Wereldoorlog

Men werkte als geallieerden samen om het fascisme te overwinnen. Dat het wantrouwen bleef bestaan kwam door de volgende oorzaken:

  • Het Tweede Front: Na de Duitse aanval op deSovjet-Unie speelde de oorlog zich af op Russisch grondgebied (eerste front). Stalin vroeg aan de geallieerden om een Tweede Front in West-Europa maar moest daar drie jaar op wachten. Volgens Stalin was dat opzetelijk zodat Rusland zou verzwakken.

  • De Poolse kwestie: a) de Poolse regering in ballingschap wilde dat na het einde van de oorlog de situatie hersteld zou worden zoals die voor de oorllog was. Stalin was het daar niet mee eens omdat hij stelde dat het gebied voor de Eerste Wereldoorlog bij Rusland hoorde; b) De Duitsers ontdekten bij Katyn, bij Smolensk in Rusland, een massagraf waar duizenden door de Russen vermoorde Poolse officieren waren begraven; c) De Russen kwamen in augustus 1944 het Poolse verzet niet te hulp toen die een opstand voerden tegen de Duitsers in Warschau; d) Stalin liet na verovering van Polen en Oost-Duitsland de Poolse grenzen naar het westen opschuiven; e) Stalin steunde een communistische regering in Polen waardoor de Poolse regering in Londen buitenspel werd gezet.

Rusland en het Westen voeren moeizame onderhandelingen over de toekomst van Europa

  • De eerste bijeenkomst was in februari 1945 te Jalta op de Krim.

roosevelt

jozef stalin

churchill

  • De tweede bijeenkomst werd gehouden in 1945 in Potsdam in het verslagen Duitsland. De VS werden nu vertegenwoordigd door president Truman en de Engelse premier Churchill was na verkiezingen vervangen door Atllee. Men kwam in Potsdam tot de volgende afspraken:

  1. Duitsland en Oostenrijk werden in vier bezettingszones verdeeld

bezet oostenrijk en duitsland

2. Duitsland moest alle gebieden ten oosten van de Oder-eisse-lijn afstaan aan Polen.

3. Oostenrijk werd weer losgekoppeld van Duisland.

4. Het politiek leven zou op democratische wijze worden gereorganiseerd.

5. Het nazisme zou worden uitgeroeid (denazificatie) en de oorlogsmisdadigers zouden worden berecht.

6. Duitsland zou volledig worden ontwapend en de oorlogsindustrie zou worden ontmanteld.

7. Duitsland zou een vergoeding moeten geven.

8. Duitsland zou gedurende de tijd van de bezetting als een economische eenheid worden beschouwd.

 

Al deze afspraken waren slechts tijdelijke maatregelen in afwachting van een vredesverdrag op langere termijn. Een latere definitieve vredesconferentie zou echter door de Koude Oorlog nooit paatsvinden.

De Geallieerden verdelen Europa in invloedssferen

Ondanks het onderlinge wantrouwen leek een verbetering van de betrekkingen tussen Rusland en de westelijke Geallieerden mogelijk. Het liep echter anders. De geallieerden konden het niet met elkaar eens worden wat er met de bezette gebieden diende te gebeuren. Daarom ging men er van uit dat degene die het gebied veroverd had, in dat gebied de grootste invloed mocht uitoefenen. Zo ontstonden er 'invloedssferen'.

De Westelijke Geallieerden wilden dat er, overeenkomstig het Atlantisch Handvest, overal vrije verkiezingen werden gehouden. Stalin liet wel vrije verkiezingen houden in enkele Oost-Europese staten, maar toen die geen meerderheid opleverden voor de communistische partijen, hielp hij overal communistische regeringen aan de macht.

3) De Koude Oorlog

Het westen had geen begrip voor Ruslands behoefte aan veiligeheid en was overtuigd dat Rusland de hele wereld in haar macht wilde krijgen. Rusland had geen begrip voor de westerse idealen van zelfbeschikking en democratie. en dacht dat het Westen alleen maar uit was op economische overheersing van de wereld en het terugdringen van de Russische invloed.

Truman veranderde de buitenlandse politiek van de VS

Amerikaanse vrees voor Rusland

In de VS groeide in 1945-1946 de overtuiging dat Rusland naar uitbreiding van haar macht streefde. Dat leidde men af uit de volgende feiten:

  • Rusland had bijna alle Oost-Europes staten en Noord-Korea bezet en was bezig daar communistische regeringen te vestigen.

  • In Iran en Griekenland waren communisten in opstand gekomen.

  • De communisten in West-Europa volgden de de Stalin gegeven partijlijn.

De Trumanleer (doctrine)

Begin 1947 liet de Britse regering aan President Truman weten dat ze wegens grote economische problemen de steun aan de Griekse regering moest gaan beëindigen. De communisten in Griekenland waren al in opstand gekomen tegen de Griekse regering. Truman zag in de Burgeroorlog in Griekenland de hand van Stalin en vreesde dat ook Turkije, Italië en Frankrijk de volgende landen zouden zijn die in communistische handen zouden kunnen vallen. Truman kwam toen met de zogenaamde Trumanleer en werd daarin door het Congres gesteund: elk land dat van buitenaf - of van binnenuit door het communisme zou worden aangevallen kon op steun van de VS rekeningen. Deze Trumanleer wordt ook wel de politiek van de containment (indamming) genoemd. De Trumanleer kreeg een economische poot de Marshallhulp en een militiare poot de NAVO.

memo hfst 9 afb 10

Door het Marshallplan zou iedere Europese staat zowel in West Europa als Oost Europa financièle steun ter economisch herstel kunnen krijgen van de VS. De Sovjet Unie zag dit echter als economisch imperialisme en dus mochten ook de Oost Europese landen niet meedoen. De Marshallhulp bleef beperkt tot West Europa, Joego Slaviè, Griekenland en Turkije. De gedachte was dat als landen weer economisch gingen groeien het communisme daar geen vaste voet aan de grond zou krijgen. Het Marshallplan zou sterk bijdragen aan de economisch opbloei van West Europa.

De kwestie Duitsland wakkert de Koude Oorlog aan

Onenigheid over Duitse toekomst

De grote drie waren niet van plan twee Duitse staten te stichten. Integendeel, ze streefden naar een oplossing voor heel Duitsland. Stalin gaf aan de invulling ervan echter een andere inhoud

  • Stalin wilde Duitsland echter militair en economisch zwak houden, hoge herstelbetalingen opleggen en alleen een regering toestaan die niet anti/Russisch was.

  • De Britten en vooral de Amerikanen wilden een Duitsland dat in eigen behoeften zou kunnen voorzien en dat een democratische regering had.

Men werd het niet eens en dus ging men in de eigen bezettingszones hun eigen gang. Rusland schafte in de eigen zone het particulier bezit af en haalde als schadeloosstelling zoveel mogelijk goederen eruit weg. De westelijke geallieerden handhaafden het particulier bezit.

In januari 1947 voegden de VS en Engeland hun bezettingszones samen tot een economische zone Bizoniè. Rusland was het daar niet mee eens en zou uiteindelijk in juni 1948 overgaan tot de Blokkade van Berlijn

Blokade van Berlijn

In juni 1948 kondigden de VS, Engeland en Frankrijk voor hun zones een grondwet en geldsanering aan. Er kwam een D mark die gekoppeld zou worden aan de Amerikaanse dollar. Toen de nieuwe mark ook werd ingevoerd in West Berlijn, was dat voor Rusland aanleiding om in te grijpen. Stalin besloot tot een blokkade van West Berlijn. Alle wegen naar de stad werden afgesloten. De blokkade werd de eerste ernstige krachtmeting tussen Oost en West.

Amerikaanse en Britse vliegtuigen begonnen een ´luchtbrug´vanuit West Duitsland naar het in de Russische sector liggende West Berlijn om de benodigde goederen over te brengen. Pas na bijna een jaar, in mei 1949, hief Stalin de blokkade op.

De verdeling van Duitsland

  • In mei 1949 werden de drie westelijke bezettingszones tot een zelfstandige staat verklaard, de Bondsrepubliek Duitsland.

  • In 1954 werd de Bondsrepubliek tot de Navo toegelaten. In 1955 kwam de Bundeswehr, het nieuwe West Duitse leger tot stand.

  • Stalin reageerde met dre oprichting van de Duitse Democratische Republiek in oktober 1949.

  • Rusland stond de DDR toe een eigen leger op te richten, de Nationale Volksarmee.

Oprichting van de NAVO en het Warschaupact

Een ander resultaat was de oprichting van de NAVO in 1949 en van het Warschaupact in 1955. Doel van de Navo was de gezamenlijke verdediging tegen buitenlandse aanvallen. Het Warschaupact was bedoeld als een Europese communistische tegenhanger van de Navo.

Zie voor het vervolg van Hoofdstuk 13 C SV Tweede Fase Havo Hoofdstuk 13 Deel C