We hebben 1070 gasten online

SV Tweede Fase Havo Hoofdstuk 13 Deel F

Gepost in Tweede Fase 4e druk

5) Einde van de Koude Oorlog brengt grote veranderingen in Europa

postwar oost europalegenda postwar

'Wonderjaar' 1989 brengt einde aan de communistische overheersing in Oost-Europa

In 1985 werd Gorbatsjov leider van Rusland. Door zijn Glasnost en Perestoika zou in Oost-Europa en Rusland veel veranderen

houd de deur dicht

In de jaren 1988-1991 werd de verhouding tussen Rusland en het Westen steeds beter door:

  • Eind 1988 trok Gorbatsjov de Russische troepen uit Afghanistan terug.

  • Eind 1989 liet Gorbatsjov toe dat in Midden- en Oost-Europese staten de alleenheerschappij van de communistische partij werd afgeschaft.

  • In 1990 ging Gorbatsjov ermee akkoord dat de DDR ui het Warschaupact trad, zichzelf ophief en zich verenigde met de Bondsrepubliek.

  • In 1991 viel Rusland uiteen en werd het warschaupact opgeheven.

De goede verstandhouding tussen Rusland en het Westen kwam ook tot uiting toen in augustus 1990 een nieuwe crisis in het Midden-Oosten uitbrak, de Golfoorlog: Irak viel Koeweit binnen. Beide veroordeelden het optreden van Saddam Hoessein, de president van Irak.

In Polen werd de vakbond Solidariteit weer toegelaten. De leider van Solodariteit, Lech Walesa, kreeg zoveel aanhang onder de bevolking dat hij in feite de machtigste man van het land werd. Solidariteit eiste met succces vrije verkiezingen (Juni 1989). Polen kreeg als eerste land in Oost-Europa een niet-communistische regering. Rusland greep niet in. In 1990 werd Lech Walesa president van Polen.

In Hongarije hief de communistsische partij zich in november 1989 op en werd een parlementaire democratie. In het najaar van 1989 werden ook in de DDR, Tsjecho-Slowakije, Bulgarije en Roemenië grote demonstraties tegen de communistische regeringen gehouden. In de DDR, Tsjecho-Slowakije en Bulgarije traden de regering en de leiders van de communistische partij af.

Ook in Tsjecho-Slowakije werd de parlementaire democratie ingevoerd. Vaclav Havel, een van de leiders van Charta'77 werd president in december 1989. Alexander Dubcek, de voormalige in 1968 door de Russen afgezette leider, werd voorzitter van het parlement.

ceausescu 1968

Eind jaren '80 kwam Ceausescu in Roemenië met het plan duizenden dorpen met de grond gelijk te maken. Daartegen kwam veel verzet. Hij liet de veiligheidsdienst Securitate op demonstranten schieten. Het leger kwam hiertegen in opstand. Ceaussescu en zijn vrouw werden uiteindelijk gearresteerd en terechtgesteld op 25 december 1989. De macht bleef echter in handen van vroegere medewerkers van Ceausescu die zich het Front van Nationale Redding noemden.

roemeense revolutie 22 december 1989

De Roemeense revolutie

Zo was in enkele maanden in het grootste deel van Oost-Europa het communisme afgeschaft. Alleen in de vroegere DDR en in Polen waren nog Russische troepen, maar die werden al spoedig teruggetrokken.

Maar de tegenstellingen bleken niet in alle opzichten de wereld uit:

  • In 1999 werden de vroegere Oostblok-landen Polen, Tsjechië en Hongarije lid van de Navo. Rusland protesteerde hiertegen. hetzelfde gebeurde toen in 2004 Estland, Letland, Litouwen, Slowakije, Slovenië, Roemenië en Bulgarije Navo-lid werden.

  • Tijdens de burgeroorlog in het vroegere Youghoslavië toonde het Westen meer begrip voor de Kroaten, terwijl Rusland partij koos voor de Serviërs. Rusland keerde zich ook tegen de Navo-bombardementen op Servië en de afscheiding van Kosovo.

Communisme nog in enkele landen

Op Cuba zijn de communisten nog steeds aan de macht, zoals ook in China, Noord-Korea, Laos en Vietnam.

europese integratie

De oorzaken van het 'wonderjaar'

De belangrijkste oorzaken voor de veranderingen waren:

  • Te hoge kosten van de Koude Oorlog. De economie van Rusland was te zwak om de bewapeningswedloop met de VS te kunnen volhouden.

  • Verlies aan vertrouwen in het communisme. Oost-Europa raakte in welvaart steeds verder achter bij West-Europa. Daardoor hadden de communistische leiders hun zelfvertrouwen verloren. Toen de bevolking massaal ging demonstreren, konden de communistische leiders de situatie niet meer aan.

Zie voor het vervolg van Hoofdstuk 13 G SV Tweede Fase Havo Hoofdstuk 13 Deel G